Opolska komentuje. „Propozycja resetu byłaby do zaakceptowania, ale tylko pod warunkiem zmiany rządu na prezydencki rząd techniczny, który gwarantowałby zaprzestanie łamania konstytucji i ustaw oraz przeprowadzenie uczciwych wyborów w konstytucyjnym terminie. (...) Bez powołania rządu technicznego proponowane rozwiązania są dla PiS nie do przyjęcia” – napisał na portalu X Jarosław Kaczyński (lub osoba publikująca wpisy w imieniu prezesa PiS). Lider Prawa i Sprawiedliwości, pytany przez dziennikarzy na sejmowym korytarzu, potwierdził twarde stanowisko, mówiąc, że „tak zwany reset” oznacza abolicję dla „sił, które niszczą demokrację (...) i budują państwo policyjne na niemieckie zlecenie”. Dodał również, że jedynym wyjściem jest obalenie rządu, bez tego bowiem rozwiązania dotyczącego Trybunału Konstytucyjnego nie będzie. To właściwie zamyka dyskusję, którą pod patronatem prezydenta Karola Nawrockiego prowadził z przedstawicielami ugrupowań parlamentarnych szef prezydenckiego gabinetu Zbigniew Bogucki. Myśl prezesa Kaczyńskiego wyrażał już wcześniej Przemysław Czarnek, typowany przez PiS na przyszłego premiera, choć chyba niewiele osób już o tym pamięta (Nie jestem też pewna, czy sam profesor Czarnek pokłada w tym planie jakiekolwiek nadzieje). Prezydent próbował jednak postawić się w roli rozjemcy. To u niego spotykali się przedstawiciele PSL, Polski 2050 i partii opozycyjnych. W rozmowach na temat resetu od początku nie brały udziału ani Koalicja Obywatelska, ani Lewica. Czytaj też: Śpiewający „zamach stanu”. Narracja PiS w sprawie TK ośmieszona?Można więc odnieść wrażenie, że PiS odebrał prezydentowi szansę na pokazanie, że jednak, wbrew wszelkim sygnałom, które wysyła, myśli o zgodzie. A tych sygnałów nie brakowało, na czele z siłowym wejściem w przedostatnią październikową noc do Trybunału Konstytucyjnego i przepchnięciem sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej. Niewątpliwie, gdyby prezydentowi udało się doprowadzić do sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny nie byłby podważany przez żadną ze stron politycznego sporu, byłoby to ogromne osiągnięcie. Inicjatywa była jednak od początku skazana na porażkę. Paradoksalnie stanowisko Jarosława Kaczyńskiego zdejmuje z barków Koalicji 15 Października wizerunkowe odium braku porozumienia w sprawie TK, które mogłaby na nią nałożyć część społeczeństwa, i przenosi je na samo PiS. Ale od początku. Dlaczego ten pomysł nie miał szans powodzenia? Projekt resetu, opierający się głównie na propozycji PSL, zakładał zmianę konstytucji, wygaszenie mandatów wszystkich dotychczasowych sędziów, wprowadzenie co najmniej 8-letniej karencji dla polityków kandydujących do TK oraz wybór zupełnie nowego, 15-osobowego składu większością trzech piątych głosów, po zasięgnięciu opinii pierwszego prezesa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz przy istotnej roli lub zgodzie prezydenta. Warto w tym miejscu przypomnieć, że chaos wokół Trybunału Konstytucyjnego rozpoczął się w 2015 roku, kiedy Prawo i Sprawiedliwość obsadziło miejsca prawidłowo zajęte już przez sędziów wybranych przez poprzedni Sejm, powołując na nie tak zwanych sędziów dublerów. Potem mieliśmy niemal całkowity paraliż Trybunału, który działał prawie wyłącznie na polityczne zamówienie PiS, a sprawy składane do Trybunału przez obywatelki i obywateli zalegają tam do dziś. Część kadencji sędziów dublerów została przejęta przez kolejnych dublerów, po śmierci tych pierwszych, a część wygasła. W tym roku koalicja rządowa zaczęła powoływać nowych sędziów na istniejące w Trybunale wakaty. Prezydent Karol Nawrocki powinien, zgodnie z Konstytucją i ustawą o statusie sędziów TK, zapraszać ich na ślubowanie. Okazało się jednak, że postanowił wybierać, od których z wybranych sędziów ślubowanie przyjmie, a od których nie. Prezydent jednym z winowajców sporuTu trzeba jasno podkreślić: prezydent RP nie ma żadnych uprawnień do tego, żeby dokonywać dodatkowej weryfikacji wybranych przez Sejm sędziów TK, którzy zgodnie z Konstytucją stają się sędziami Trybunału w momencie wyboru. Prezydent nie ma prawa opóźniać ani uniemożliwiać im ślubowania. Co w przypadku, gdy tak robi? Ustawodawca nie przewidział takiej możliwości, ale w tej sprawie wypowiedziała się między innymi Komisja Wenecka, stwierdzając, że w takim przypadku sędziowie mogą złożyć ślubowanie bez bezpośredniego udziału prezydenta, co też uczynili. Nie mielibyśmy więc do czynienia z obecną sytuacją wokół TK, gdyby prezydent zgodnie z Konstytucją oraz ustawą o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego w sposób konwencjonalny przyjął od sędziów ślubowanie. Albo gdyby Bogdan Święczkowski, zanim jeszcze został zawieszony w obowiązkach, dopuszczał do pracy sędziów, którzy złożyli ślubowanie „wobec prezydenta”, choć bez jego obecności. Dlatego prawnicy pytają: skoro prezydent jest jednym z głównych winowajców dzisiejszej odsłony chaosu, dlaczego nagradzać go możliwością znaczącego wpływu na nowy kształt TK? W przestrzeni publicznej wielokrotnie pojawiało się porównanie do sytuacji, w której złodziej ukradł kobiecie torebkę, a następnie, żeby załagodzić spór, okradziona i przestępca mieliby podzielić się jej zawartością. Czytaj też: Reset w TK i nagły zwrot Kaczyńskiego. „Nie jesteśmy partią prezydencką”Koalicja nie zgodzi się na resetOd początku było też jasne, że koalicja 15 października, która nareszcie doprowadziła do sytuacji, w której TK ma szansę ponownie działać, nie zgodzi się na reset. Nie było też widać woli jakiegokolwiek ustępstwa ze strony prezydenta czy PiS. Jak więc mówić o kompromisie, kiedy żadna ze stron (choć przecież nie ma tu symetrii w tym, kto jest bardziej winny, o czym pisałam wcześniej) nie ma zamiaru posunąć się ani o krok? Pojawiły się jednak komentarze mówiące, że błędem było nieuczestniczenie KO i Lewicy w rozmowach. Polki i Polacy są bowiem zmęczeni polaryzacją i nieustannym konfliktem, sam więc gest, że także dwie największe partie koalicyjne chcą rozmawiać, mógł zostać odebrany pozytywnie. W końcu premier Donald Tusk już dwukrotnie zapraszał prezydenta Nawrockiego na spotkanie w cztery oczy, prawidłowo odczytując emocje społeczne. Prezydent przy pierwszym zaproszeniu postawił warunki absolutnie nie do spełnienia przez stronę rządową. Drugiego zaproszenia, na opłatek do mieszkania premiera, również nie przyjął. Podczas piątkowej uroczystości powołania Andrzeja Domańskiego na wicepremiera oraz Agnieszki Bartol na ministrę funduszy i polityki regionalnej, Karol Nawrocki powiedział do premiera, jak relacjonuje sam Tusk, że pewnie nie zobaczą się przed świętami na opłatku, ale prześle serdeczne życzenia premierowi i jego rodzinie. Kaczyński chce odwołania rząduTu jednak wkroczył wspomniany już przeze mnie wcześniej Jarosław Kaczyński, ze swoimi słowami o konieczności odwołania obecnego rządu i negatywnych skutkach grubej kreski, którą już w historii przerabialiśmy. Absolutnie jasne jest, że rząd do dymisji się nie poda, nie ma też większości, która miałaby go odsunąć. Oczywiście pojawiają się znów plotki o zaszczytnych stanowiskach, którymi miałby być kuszony Władysław Kosiniak-Kamysz w zamian za zmianę frontu. Minister obrony narodowej i wicepremier pokazał już jednak wielokrotnie, że jest lojalnym koalicjantem, a jego relacje z premierem Tuskiem są znakomite. Lider PSL jest również doświadczonym politykiem i doskonale zdaje sobie sprawę z negatywnych konsekwencji takiej ewentualności. Jarosław Kaczyński chętnie też opowiada o surowych karach więzienia, które spotkają osoby zaangażowane w obecne zmiany w TK. Nikt rozsądnie myślący nie zakładałby więc, że w takiej sytuacji mogłoby dojść do jakiegokolwiek porozumienia. I tym razem winę za to bierze na siebie PiS. Jak pisze Jacek Gądek w „Newsweeku”, Prawo i Sprawiedliwość chciało wywrócić stolik negocjacyjny i zrobiło to bardzo skutecznie. Zbigniew Bogucki po trzecim spotkaniu dotyczącym resetu powiedział więc tylko, że doszło do impasu, rozmowy zostały zawieszone, a termin kolejnego spotkania nie jest znany. Spełnił się zatem scenariusz, o którym mówiła większość obserwatorów sceny politycznej. Resetu nie będzie, ale rzeczywiście przekonaliśmy się o tym szybciej, niż się spodziewałam. Pytanie, które warto postawić na koniec, brzmi: czy to jest temat, który rozgrzewa polityczne emocje społeczeństwa? Zapytałam o to w tym tygodniu Ryszarda Terleckiego, dziś posła Rozwoju Plus, ale przecież przez lata jednego z najbliższych ludzi Jarosława Kaczyńskiego. Terlecki stwierdził, że to sprawa, która interesuje wąską grupę osób. Trudno się z byłym wicemarszałkiem Sejmu nie zgodzić. Mimo usilnych prób rozpalenia nastrojów, nawet w momencie największego wzmożenia manifestacja przy siedzibie Trybunału Konstytucyjnego nie była imponująca, a 11 listopada, mimo zachęt mediów przychylnych PiS, uczestnicy Marszu Niepodległości nie wyrazili chęci odwiedzenia Alei Szucha. Podczas piątkowej uroczystości w Pałacu Prezydenckim między Karolem Nawrockim a Donaldem Tuskiem panowała dość przyjazna atmosfera. Były uśmiechy i uściski dłoni. Nie licuje to również z dramatyczną, choć może już bardziej komiczną, narracją o zamachu stanu. Czytaj też: Dlaczego nie zgodzono się na areszt Święczkowskiego? Jest wyjaśnienie