Alfabet Oczkosia. B jak buczenie to najstarsza forma debaty parlamentarnej, starsza od regulaminu i skuteczniejsza od większości ustaw. Żeby nikt nie poczuł się pominięty: B jak buc, B jak bufon, B jak bełkot, B jak bałagan. Wszystkie te słowa mogłyby spokojnie zasiąść razem w Sejmie, a i tak zostałoby jeszcze miejsce na kilku mówców. Ale na buczeniu się nie kończy. Są też wycie, tupanie, walenie w pulpity, a od niedawna także szczekanie, które w polskim parlamentarnym słowniku awansowało z kategorii „przenośnia” do kategorii „protokół z posiedzenia”. Parlament miał być miejscem wymiany argumentów. Dziś bywa miejscem wymiany decybeli. Wygrywa nie ten, kto ma rację, tylko ten, kto ma lepszą kondycję płucną i mniej wstydu. Gdyby na mównicy zainstalować decybelomierz, wyniki głosowań zaczęłyby się pokrywać z natężeniem hałasu, a ustawy nazywałyby się „Ustawa o wrzasku, część trzecia”.Anatomia buczeniaCzym jest buczenie ? To dźwięk wydawany przez dorosłego człowieka w garniturze lub garsonce, który nie ma argumentu, ale ma przekonanie, że ma rację. Buczenie jest tańsze od kontrargumentu, szybsze od repliki i łatwiejsze do wykonania, bo nie wymaga ani wykształcenia, ani znajomości tematu ani kultury osobistej. Wystarczy nabrać powietrza i wypuścić je z ustami ułożonymi w niezadowolone „u”. Buczenie występuje w kilku odmianach. Jest buczenie solowe, kiedy jeden poseł z ostatniej ławy daje znać, że przemówienie go nie interesuje. Jest buczenie chóralne, w którym cały klub sali wydaje jeden dźwięk, jak stado rozzłoszczonych trzmieli. Jest buczenie z akompaniamentem, czyli walenie w pulpity, które daje efekt orkiestry perkusyjnej. I jest buczenie najwyższej szkoły, czyli buczenie z transparentem, gdzie dźwięk uzupełnia hasło na kartce, żeby przekaz dotarł także do niedosłyszących w galerii.Czytaj też: A jak Amatorzy polityczni i nieudacznicy Zoologia sejmowa, czyli kto tu właściwie siedziZacznijmy od klasyfikacji, bo skoro sala obrad coraz bardziej przypomina ogród zoologiczny, to wypada ją opisać z naukową dokładnością.Buczący zwyczajny. Gatunek bardzo liczny, występuje w całym kraju. Wydaje dźwięk „uuu”, gdy przemawia ktoś inny. Nigdy nie wygłasza własnych argumentów, bo cały zapas energii przeznacza na wydychanie powietrza.Waleniec pulpitowy. Rzadszy, ale głośniejszy. Wydaje dźwięki, uderzając dłonią w blat. Im silniejszy uderzenie, tym mniejsza zawartość merytoryczna wypowiedzi, którą ma zagłuszyć. To prawo fizyki parlamentarnej odkryte jeszcze w latach dziewięćdziesiątych.Transparentowiec. Osobnik, który przychodzi na salę z kartką i wymachuje nią przed kamerą, jak rekwizytem w przedstawieniu dla przedszkola. Posłowie PiS pojawiali się na sali z transparentami podczas wystąpienia ich konkurenta politycznego, bo sam dźwięk już nie wystarczał. Wizualizacja pozwala widzowi zorientować się, że mamy do czynienia z debatą, a nie z kłótnią w sklepie spożywczym.Demonstrator wyjściowy. Specjalizuje się w teatralnym opuszczaniu sali. W lipcu posłowie PiS nagle wyszli z sali plenarnej w trakcie ślubowania nowej Rzeczniczki Praw Obywatelskich. Nikt do dziś nie wie, czy to był protest, czy po prostu skończyła się zupa w bufecie. Kiedy się wychodzi w czasie ślubowania, to rzadko po to, żeby zamknąć drzwi cicho.I wreszcie okaz najrzadszy, ostatnio spotykany w naturze wyłącznie raz, ale za to filmowany z kilku kątów: szczekająca posłanka.Sezon wrzasku w pełnym rozkwicieNasz Sejm w tym roku nie zawodzi. W kwietniu marszałek zwracał uwagę posłom PiS, że zakłócają obrady, a dwóch z nich zostało wykluczonych z obrad, bo, jak się wydaje, okrzyki to jednak nie to samo co wystąpienie. Wiemy, że w tej szkole wystąpień liczy się nie treść, tylko tembr głosu. Dla porządku dodam, że w pakiecie były też transparenty, co dowodzi, że niektórzy posłowie traktują salę plenarną jak stadion, a każdą debatę jak mecz derbowy.Latem było kolejne, wspomniane już, widowiskowo. Kiedy nowa Rzeczniczka Praw Obywatelskich składała ślubowanie przed Sejmem, posłowie PiS wyszli z sali. Trudno to ocenić, czy to protest, czy nagły głód, ale wyszli z rozmachem i raczej już nie do baru „za kratą”. Szkoda tylko, że manewr „wychodzimy w trakcie ślubowania” przypomina strategię znaną z wesel, w których ktoś obraża się na toast i czeka, aż wszyscy zaczną go przepraszać. Nikt nie zaczyna, więc osobnik wraca, bo zupa stygnie. W październiku na posiedzeniu sejmowej komisji zajmującej się prawem aborcyjnym doszło do awantury, po której posłowie i tak zagłosowali nad projektem częściowej dekryminalizacji. W sali pod hasłem „debata” padło więc dużo zdań, które do niczego nie prowadziły, bo wynik był z góry znany, a reszta była teatrem. Różnica między tym a prawdziwym teatrem polega na tym, że w teatrze aktorzy przynajmniej dostają oklaski. Nie zapominajmy też o rozgrywkach kadrowych. Marszałek zapowiadał, że posłowie muszą rozstrzygnąć, któremu z kandydatów oddać fotel wicemarszałka, a sam fotel stał się w międzyczasie bardziej pożądany niż trofeum olimpijskie. To dobrze, bo zainteresowanie miejscem w prezydium dowodzi, że ludzie wciąż wierzą w ten urząd. Gorzej, że pochodzi ono z przekonania, iż z fotela łatwiej buczeć na innych.Czytaj też: Reset w TK i nagły zwrot Kaczyńskiego. „Nie jesteśmy partią prezydencką”Buczenie poza salą sejmowąBuczenie nie zamyka się w Sejmie. Podczas sierpniowej miesięcznicy smoleńskiej w Warszawie prezes musiał mierzyć się z okrzykami, a skwitował je słowem o lumpenproletariacie. Wrzaski i oceny miały jedną wspólną cechę. Nikt ich nie zapamięta za tydzień, a wszystkie trafią do kroniki jako „kolejna awantura”. Powiedzmy sobie szczerze: Polak lubi sobie poburczeć i kogoś wybuczeć. To nasza narodowa forma wyrażania opinii, obok narzekania na pogodę i komentowania cudzego parkowania i czepiania się Igi. Wystarczy mikrofon i tłum, a reszta dzieje się sama.Czemu buc jest popularny?Pytanie brzmi: dlaczego buczenie tak dobrze się trzyma? Odpowiedź jest trzyczęściowa. Po pierwsze, buczenie daje natychmiastowy efekt. Argument trzeba przygotować, uzasadnić, poprzeć danymi. Buczenie wystarczy rozpocząć. To tak jakby zamiast gotować obiad, po prostu zamówić pizzę. Po drugie, buczenie ładnie wygląda w telewizji. Kamera uwielbia ruch, twarze, wykrzywione usta. Wiadomości pokażą trzy sekundy wrzasku zamiast trzech minut merytorycznej dyskusji. A to, co ładnie wygląda w telewizji, szybko staje się obowiązującą metodą pracy.Po trzecie, buczenie jest bezpieczne. Nikt nie musi odpowiadać za to, co zabuczał. Za argument można zostać rozliczonym. Za „buuu” nie. Najwyżej za zakłócanie obrad, ale to się dostaje z uśmiechem i w pakiecie z popularnością w mediach społecznościowych.Instrukcja dla szanownych bucówNa koniec, żeby felieton miał też walor użytkowy, mam kilka rad dla szanownych posłów i posłanek, którzy czują, że ich głos się nie liczy. Po pierwsze: jeśli chcesz zagłuszyć rozmówcę, wybierz moment, gdy kamera akurat patrzy w inną stronę. Efekt będzie ten sam, a ryzyko wykluczenia mniejsze. Po drugie: nie wychodź z sali demonstracyjnie, jeśli nie masz pomysłu, jak wrócić godnie. Po trzecie: pamiętaj, że hasło na kartce powinno być krótsze od twojej kariery. Po czwarte: jeżeli zdarzy ci się wygłosić przemówienie, które zostało zagłuszone, pamiętaj, że to nie znaczy, iż miałeś rację. Znaczy tylko, że ktoś miał głośniejsze płuca. A dla wyborców, którzy chcą przetrwać sezon buczenia bez uszczerbku na zdrowiu psychicznym, polecam zatyczki do uszu, mocną herbatę i trzymanie pilota w zasięgu ręki. W razie potrzeby można też wyłączyć dźwięk i oglądać obrazki. Efekt będzie podobny, tylko spokojniejszy.Czytaj też: Artyści zyskają dopłaty do składek ZUS. Ustawa czeka na podpisDlaczego to nie żart?Wypada jednak zadać poważne pytanie: co się dzieje, kiedy parlament zamienia się w arenę dla efektów dźwiękowych? Odpowiedź brzmi: nic dobrego. Ustawy nadal się uchwala, ale rozmowa o nich staje się coraz bardziej podobna do transmisji z psiej wystawy. Wyborcy tracą cierpliwość, dziennikarze tracą wenę, a komentatorzy zyskują materiał do felietonów. Chciałbym powiedzieć, że to wszystko ma jakiś głębszy sens polityczny. Że szczekanie było aktem sprzeciwu, strategią, narzędziem perswazji. Ale kiedy patrzę na tę scenę, widzę po prostu człowieka, któremu skończyły się słowa, a nie skończył się potrzeba bycia słyszanym. Efekt: dźwięk zamiast treści. A dźwięk zawsze wygra z treścią w mediach społecznościowych.ZakończenieNie chcę być złośliwy, choć to podobno moja specjalność. W gruncie rzeczy buczenie ma w sobie coś ludzkiego. Kiedy nie umiemy czegoś powiedzieć, wydajemy dźwięk. Tak robią niemowlęta, kibole i politycy. Pierwszych kochamy, drugich unikamy, a trzecich oglądamy, bo nie możemy się powstrzymać. I tylko dobrze jest nie wyjść na buca.