Nie będą blokowali prac nad projektem. Kilka opcji na stole, burzliwa dyskusja i ponadpartyjna zgoda na reset konstytucyjny – tak wyglądały poniedziałkowe rozmowy w Belwederze o uzdrowieniu Trybunału Konstytucyjnego. We wtorek Pałac Prezydencki przedstawi wstępną propozycję, a w środę po południu odbędzie się kolejne spotkanie. Choć prezydent Karol Nawrocki kreuje się na patrona rewolucji w TK, wypracowany projekt ustawy ma trafić do Sejmu jako inicjatywa poselska. Z informacji portalu TVP.Info wynika, że poparcie zmian wstępnie wyrazili nawet posłowie PiS, którzy dotychczas byli krytycznie nastawieni. W poniedziałek przedstawiciele PSL, Polski 2050, Razem, Konfederacji, Konfederacji Korony Polskiej, PiS, Rozwoju Plus oraz koła senackiego Nowa Polska-Centrum spotkali się w Belwederze na debacie poświęconej naprawie TK. Pałac Prezydencki reprezentował szef kancelarii prezydenta Zbigniew Bogucki. Po spotkaniu zapowiedział, że rozmowy będą kontynuowane w środę o godz. 17, tym razem w siedzibie KPRP. Poinformował też, że we wtorek Kancelaria przedstawi propozycję łączącą pomysły parlamentarzystów.To kolejne podejście prezydenta do objęcia patronatu nad zmianami w TK. Po decyzji o odsunięciu prezesa Bogdana Święczkowskiego i jego zastępcy Bartłomieja Sochańskiego Nawrocki przerwał lot do Senegalu i złożył niezapowiedzianą nocną wizytę w siedzibie Trybunału. Odbył też serię indywidualnych spotkań z liderami środowisk parlamentarnych, a kryzys w Trybunale stał się jednym z tematów posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego.Politycy, którzy rozmawiali z Nawrockim, przedstawili mu swoje pomysły na naprawę sytuacji. Według naszych informacji prezydent był wówczas sceptyczny wobec resetu. Liczył, że sędziowie solidarnie zrezygnują z dalszego pełnienia swoich funkcji. – Był bardzo naiwny – stwierdził jeden z polityków, który spotkał się z prezydentem.Spotkanie, które zbliżyło politykówOtoczenie prezydenta – w kontrze do PiS – zrozumiało, że reset będzie konieczny. Pierwsi głos zabrali Mariusz Błaszczak i Przemysław Czarnek jako przedstawiciele największego klubu parlamentarnego. – Na początku mówili: żadnych resetów, policja musi wejść do TK i wyprowadzić pseudosędziów. Zaproponowali również podjęcie uchwały potępiającej zwołanie zgromadzenia ogólnego w sprawie uchylenia immunitetów Święczkowskiego i Sochańskiego. Oczywiście nie było entuzjazmu – słyszymy od jednego z posłów opozycji.Rozmówcy portalu TVP.Info potwierdzili również doniesienia TVN24 dotyczące apelu Czarnka skierowanego do polityków koalicji rządzącej. Poseł poprosił ich o przekonanie premiera Donalda Tuska, by odroczył obrady zgromadzenia sędziów. Nieskutecznie – we wtorek przed godz. 9 rozpoczęło się wysłuchanie w sprawie wniosków o uchylenie immunitetów.– Po wysłuchaniu naszych propozycji PiS-owcy zapewnili, że nie będą blokowali naszego projektu i wstępnie poparli zmiany. Nie wiem, czy podpiszą się pod nim, ale liczę, że zagłosują „za”, jeżeli uda się go doprowadzić pod obrady Sejmu – powiedział nam inny uczestnik spotkania.Wypracowana propozycja ma trafić do Sejmu jako projekt poselski. Do jego złożenia potrzeba podpisów co najmniej 92 posłów.Kilka pomysłów, żaden do zrealizowaniaPodczas rozmów w Belwederze posłowie przedstawili kilka propozycji zmian, jednak obecnie żadna z nich nie jest możliwa do zrealizowania. Resetu nie chce Koalicja Obywatelska, Lewica i Centrum, a bez ich poparcia inicjatywa nie zdobędzie wymaganej większości, czyli 2/3 głosów. Mimo wszystko wizja porażki nie zniechęca posłów.Czytaj także: Bogdan Święczkowski nie stawił się w sądzie. „To spotkanie towarzyskie”Na początku listopada PSL przedstawiło projekt, który zakłada wygaszenie kadencji obecnych sędziów TK. By tego dokonać Zgromadzenie Narodowe, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, musi stwierdzić trwałą niezdolność TK do wykonywania jego zadań większością co najmniej 3/5 głosów.Wybór nowych sędziów miałby odbywać się na podobnych zasadach. Zgromadzenie Narodowe taką samą większością wybrałoby w jednym głosowaniu 15 sędziów, po pięciu na 3, 6 i 9 lat. Wniosek z kandydatami składałby marszałek Sejmu za zgodą prezydenta, po zasięgnięciu opinii pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz ogólnokrajowych organów samorządów prawniczych.Jeszcze przed zaproszeniem prezydenta do wspólnych prac nad projektem, ludowcy złożyli wniosek o powołanie dedykowanego zespołu parlamentarnego. Politycy PSL potwierdzili nam, że w czwartek po południu odbędzie się pierwsze formalne posiedzenie zespołu, a rolę przewodniczącego będzie pełnił szef klubu Krzysztof Paszyk. – Ponad połowa Polaków chce trwałego odnowienia TK. (...) Chcę zaprosić posłów od prawej do lewej strony tej sali na konsultacje społeczne, które odbędą się w czwartek o godz. 13 w Sali Kolumnowej – powiedział we wtorek z mównicy sejmowej. Na wspomniane konsultacje PSL zaprosił przedstawicieli różnych organizacji, m.in. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.– Cieszę się, że PSL wszedł w dyskusję o resecie konstytucyjnym, natomiast krytykuję to, że rozwiązanie, które przedstawili, jest przesadnie skomplikowane. (...) To jest propozycja stworzenia permanentnego narzędzia ustrojowego, żeby móc wielokrotnie resetować skład Trybunału Konstytucyjnego pod bliżej nieokreślonymi warunkami – ocenił jeden z liderów Konfederacji Krzysztof Bosak.Jako alternatywę przywołał pomysł swojego kolegi Sławomira Mentzena. Zakłada on, że kadencje sędziów wybranych większością 3/5 głosów będą trwały od 1 do 9 lat, a ich długość będzie losowana. Ślubowanie miałoby odbywać się bezpośrednio przed Sejmem. Zgodnie z propozycją, jeżeli izba niższa nie wybierze sędziego w ciągu 60 dni, PKW publicznie losuje spośród kandydatów, z których każdego poparło co najmniej 46 posłów. Każdy poseł może poprzeć tylko jednego kandydata. – Być może trzeba pójść za propozycją – dodał Bosak.Do propozycji Mentzena bliżej jest również posłom Razem, którym w projekcie PSL nie podoba się wprowadzenie konstytucyjnej możliwości wielokrotnego resetu oraz prerogatywy KRS. Szefowa koła Razem Marcelina Zawisza zaproponowała również włączenie organizacji pozarządowych deklarujących poparcie dla koncepcji resetu TK w rozmowy z KPRP. Wśród nich wymieniła Helsińską Fundację Praw Człowieka, Watchdog Polska, Klub Jagielloński czy Forum Obywatelskiego Rozwoju.O swoim projekcie opowiedzieli także przedstawiciele Rozwoju Plus: Paweł Jabłoński i Krzysztof Szczucki, którzy jako pierwsi wyszli z inicjatywą resetu. Ich pomysł zakłada zmniejszenie składu do 12 sędziów oraz zróżnicowane kadencje do 12 lat. Pierwsze głosowanie miałoby odbyć się w kolejnej kadencji Sejmu, czyli po tej, która uchwali ustawę. Parlamentarzyści mieliby 100 dni na wybór nowego składu TK przy większości 3/5, a w przypadku klinczu prezydent zyskałby prawo do skrócenia kadencji Sejmu. Kolejną proponowaną zmianą jest czteroletni okres karencji dla każdego, kto był zaangażowany politycznie, np. jako minister lub poseł.Choć przedstawione projekty różnią się szczegółami, uczestnicy spotkania byli zgodni co do najważniejszych kwestii: zwiększenia wymaganej większości do 3/5 głosów, politycznej neutralności kandydatów na sędziów oraz zróżnicowania długości ich kadencji.Apel o ponadpartyjne porozumienie18 organizacji – m.in. Centrum Strategii Rozwojowych, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Instytut Sobieskiego, Klub Jagielloński, Polska Fundacja im. Roberta Schumana, Rada Towarzystwa Ekonomistów Polskich, Sieć Obywatelska Watchdog Polska oraz Związek Przedsiębiorców i Pracodawców – zaapelowało na początku listopada do środowisk politycznych o uspokojenie emocji, deeskalację i wypracowanie ponadpartyjnego porozumienia w sprawie resetu TK.Według nich celem wszelkich działań naprawczych powinno być doprowadzenie do tego, „by społeczeństwo, mimo różnic politycznych, ponownie uznało legitymację Trybunału Konstytucyjnego do orzekania”. „Jedyną drogą do tego, choć trudną i być może nie w pełni sprawiedliwą, jest porozumienie elit politycznych w zakresie zasad dalszego funkcjonowania Trybunału, a więc reset tej instytucji” – czytamy. Dodano, że bez takiego porozumienia TK nie odzyska zaufania Polaków.Premier Tusk ma jednak inne zdanie na ten temat. – Sprawa TK jest rozstrzygnięta. To nie znaczy, że jest zaakceptowana ta sytuacja przez prezydenta, czy PiS, czy Konfederację, ale ja nie czekam na akceptację ze strony tych, którzy przez lata rozwalali wymiar sprawiedliwości w Polsce, w tym TK. Oni byli i są nadal od rozwalania i blokowania, a my jesteśmy od budowania i naprawiania. Trybunał Konstytucyjny jest na trudnej drodze naprawy. Zaczął pracę i warto się z tym faktem pogodzić – oświadczył w piątek.Czytaj także: „Żółte karteczki” Święczkowskiego i Przyłębskiej. Tak ustawiano sprawy w TK