Pisze „DW”. Populistyczna Alternatywa dla Niemiec (AfD) stała się magnesem dla skrajnej prawicy. Wielu jej członków i współpracowników ma za sobą działalność w organizacjach nacjonalistycznych lub neonazistowskich – analizuje Deutsche Welle. Sukcesy wyborcze Alternatywy dla Niemiec (AfD) w ostatnich wyborach sprawiają, że partia coraz bardziej zbliża się do przejęcia odpowiedzialności za sprawowanie władzy w Niemczech. Podczas wyborów do parlamentu krajowego Saksonii-Anhaltu we wrześniu AfD stała się zdecydowanie najsilniejszą partią polityczną i zamierza teraz obsadzić stanowisko przyszłego premiera landu.Cel na wybory do Bundestagu w 2029 roku: współprzewodnicząca AfD Alice Weidel powinna zostać kolejną kanclerz Niemiec. To zaostrza pytanie: jakie idee polityczne reprezentuje partia, którą Federalny Urząd Ochrony Konstytucji klasyfikuje jako „przypadek podejrzenia działalności ekstremistycznej na tle prawicowym”, a w niektórych krajach związkowych uznaje już za „bezspornie skrajnie prawicową”?Czytaj więcej: Współpracownik posła AfD skazany. „Był chińskim agentem”Politolodzy: AfD coraz bardziej radykalnaWielu politologów zauważa, że od momentu powstania w 2013 roku AfD uległa radykalizacji. – Jeśli spojrzeć na AfD jako całość, jest to partia skrajnie prawicowa, która wykazuje również tendencje charakterystyczne dla ruchu faszystowskiego – ocenia w rozmowie z DW Fabian Virchow, badacz ekstremizmu prawicowego z Wyższej Szkoły w Düsseldorfie.Przez ruchy faszystowskie rozumie on organizacje, które nie ograniczają się do tradycyjnej działalności partyjnej, lecz za pomocą aktywizmu ulicznego i silnie oddziałujących emocjonalnie wystąpień próbują pozyskać szerokie warstwy społeczeństwa dla swojej wizji zjednoczonej, etnicznie jednorodnej niemieckiej wspólnoty narodowej, która – według ich wyobrażeń – istnieje od stuleci.Virchow dostrzega w partii różne strategie i nurty, które częściowo są ze sobą sprzeczne. Przewodnicząca partii Alice Weidel uchodzi na przykład raczej za zwolenniczkę radykalnie wolnorynkowego kierunku, zakładającego maksymalne ograniczenie roli państwa. Inni natomiast opowiadają się za silnym państwem, które miałoby być ukształtowane przez etnicznie jednorodny naród. Takie poglądy reprezentuje między innymi Björn Höcke, wpływowy szef skrajnie prawicowych struktur AfD w Turyngii.Zobacz też: Lider AfD: Rosja nie zagraża Niemcom, ale Polska takNormalizacja skrajnej prawicy?Virchow obserwuje jednocześnie proces „normalizacji” skrajnie prawicowych poglądów w AfD. Sprawia to, że partia staje się bardziej atrakcyjna dla środowisk neonazistowskich. – Dzisiaj wielu dostrzega również większą przestrzeń dla ideologii nacjonalistycznych i radykalnie prawicowych – zauważa ekspert.Potwierdzeniem tych obserwacji są najnowsze wyniki Lipskiego Badania Autorytaryzmu. Jest to jedno z najczęściej cytowanych długoterminowych badań dotyczących postaw skrajnie prawicowych w Niemczech. Autorzy badania odnotowują wzrost poparcia dla skrajnie prawicowych poglądów w niemieckim społeczeństwie, w tym również wzrost popularności ideologii wywodzących się z tradycji narodowego socjalizmu.Szczególnie uderzające jest to, że około dwie trzecie osób o ugruntowanym skrajnie prawicowym światopoglądzie zagłosowałoby na AfD. Badanie przypisuje partii sukces, którego nie udało się osiągnąć starszym niemieckim ugrupowaniom skrajnie prawicowym: „skupienie wokół siebie dużej części elektoratu o poglądach antydemokratycznych”.Czytaj więcej: Konflikt w AfD. Poszło o słowa szefa partii o Rosji i PolsceDebatę podsyca kilka głośnych niedawnych przypadków dotyczących członków partii. Tylko w tym roku liczni politycy AfD i współpracownicy jej parlamentarzystów znaleźli się na pierwszych stronach gazet w związku z podejrzeniami o powiązania z organizacjami neonazistowskimi.W sierpniu policja przeprowadziła zakrojoną na szeroką skalę akcję przeszukań wymierzoną w piętnaście osób. Podejrzenie dotyczyło kontynuowania działalności tak zwanej Artgemeinschaft”(Wspólnoty Artystycznej/Narodowej Wspólnoty Wiary). Do momentu delegalizacji w 2023 roku organizacja ta uchodziła za jedną z największych i najbardziej wpływowych organizacji kadrowych neonazizmu.Politycy AfD w neonazistowskich młodzieżówkachSzczególnie bulwersujący jest fakt, że wśród osób objętych akcją policyjną znalazło się dwóch urzędujących posłów AfD do parlamentu krajowego Saksonii-Anhalt. Adwokaci obu polityków zaprzeczają stawianym im zarzutom.Według ustaleń dziennika „Die Welt” czterech pracowników klubu parlamentarnego AfD w landtagu to byli członkowie zdelegalizowanej już organizacji Heimattreue Deutsche Jugend (HDJ, Młodzież Wierna Ojczyźnie). Była to neonazistowska organizacja młodzieżowa, która odwoływała się do nazistowskiej doktryny rasowej i organizowała dla młodych ludzi obozy namiotowe o charakterze paramilitarnym.Dwóch spośród tych pracowników zajmowało w HDJ stanowiska kierownicze. Obecnie są bliskimi współpracownikami polityka AfD Ulricha Siegmunda, który w grudniu zamierza ubiegać się o wybór na pierwszego premiera kraju związkowego wywodzącego się z AfD.Warto zwrócić uwagę na istotny szczegół: obie organizacje – Artgemeinschaft i HDJ – znajdują się na tak zwanej „liście niezgodności” AfD. Partia ma się poprzez nią odcinać od organizacji i ugrupowań ekstremistycznych. Osoby, które w przeszłości należały do takich grup, zasadniczo nie powinny być przyjmowane w szeregi partii. Wydaje się jednak, że lista ta pozostaje jedynie pustą deklaracją.Co prawda w 2020 roku z AfD wykluczono ówczesnego członka zarządu federalnego Andreasa Kalbitza, ponieważ nie ujawnił on we wniosku o przyjęcie do partii swojej wcześniejszej przynależności do Heimattreue Deutsche Jugend. Jednak według informacji tygodnika „Der Spiegel” Kalbitz ponownie pracuje obecnie dla AfD – jako współpracownik posła do parlamentu krajowego Saksonii-Anhaltu Hansa-Thomasa Tillschneidera, który pełni już także funkcję wiceprzewodniczącego landtagu.Zobacz również: Hitlerowski gest w Bundestagu. Poseł AfD oskarżonyPowiązania z narodowym socjalizmemPytanie o bliskość AfD wobec narodowego socjalizmu towarzyszy partii od momentu jej powstania w 2013 roku. Już w początkowym okresie działalności współzałożyciel i pierwszy przewodniczący partii Bernd Lucke wywołał kontrowersje, określając niemiecką demokrację i parlamentaryzm mianem „zdegenerowanych”.Naziści używali tego określenia do piętnowania sztuki i kultury, które nie pasowały do ich ideologicznego światopoglądu. W Niemczech odwołania do dyktatury nazistowskiej (1933–1945) pod rządami Adolfa Hitlera są politycznie napiętnowane ze względu na niemiecką odpowiedzialność za II wojnę światową oraz Holokaust – systematyczne masowe ludobójstwo europejskich Żydów.Zobacz także: Ministerstwa do likwidacji, koniec obowiązku szkolnego. AfD ma planKiedy członkowie AfD lub współpracownicy jej polityków zwracali na siebie uwagę z powodu wcześniejszej działalności w organizacjach nacjonalistycznych lub neonazistowskich, zazwyczaj dystansowali się od swojej przeszłości lub związanej z nią ideologii.Ale na ile wiarygodne są takie deklaracje? Laura Neumann pracuje w organizacji Nordverbund Ausstieg Rechts – sieci organizacji wspierających osoby zajmujące kierownicze stanowiska i pełniące funkcje w środowiskach skrajnie prawicowych w procesie odchodzenia z tego środowiska. – Skuteczne odejście z takiego środowiska jest rezultatem profesjonalnie wspieranego procesu – wyjaśnia w rozmowie z DW.Neumann opisuje ten proces jako wymagającą konfrontację z samym sobą. – Kiedy mowa o odejściu danej osoby z takiego środowiska, zawsze zaczynam właściwie od jednego pytania: w jaki sposób ta osoba mówi o swojej przeszłości? Czy rzeczywiście się z nią skonfrontowała i ją przepracowała? – dopytuje. Z doświadczeń doradców wynika przy tym, że im dłużej i głębiej dana osoba była zakorzeniona w środowisku skrajnej prawicy, tym trudniej jest jej się od niego zdystansować.Ekstremizm prawicowy przeniknął do centrum społeczeństwaDW zwróciła się do zarządu federalnego AfD z prośbą o stanowisko w sprawie sposobu postępowania z członkami partii, którzy w przeszłości działali w organizacjach nacjonalistycznych lub neonazistowskich. O komentarz poproszono również poszczególnych parlamentarzystów oraz ich współpracowników. Nikt nie udzielił odpowiedzi.Milczenie partii i jej polityków wobec stawianych zarzutów odpowiada obserwacjom politologa Fabiana Virchowa. – W AfD nie dostrzega się już potrzeby dystansowania się od radykalnych, skrajnie prawicowych poglądów. To właśnie jeden z elementów tego procesu normalizacji – mówi ekspert.Virchow twierdzi, że ekstremizm prawicowy przeniknął już tak głęboko do centrum niemieckiego społeczeństwa, że wywoływanie skandali wokół takich przypadków w dużej mierze przestaje przynosić jakikolwiek skutek.Uwaga redakcji DW: W celu ochrony prywatności pracownicy organizacji Nordverbund Ausstieg Rechts jej imię i nazwisko zostało zmienione na Laura Neumann. Prawdziwe dane są znane redakcji.Zobacz też: Chce wyjść z Schengen i zrezygnować z euro. Śmiałe plany szefowej AfD