Politycy powinni być bardziej samokrytyczni. Częściej milczeć i ważyć słowa – radzi politykom politolog dr Mateusz Zaremba, który w rozmowie z portalem TVP.Info krytycznie ocenił ich pochopne wypowiedzi po tragedii w Krakowie. Mediom zalecił natomiast większą selektywność w nagłaśnianiu takich komentarzy. Niestety politycy często myślą: nieważne, co mówią, ważne, żeby mówili – zauważył. Po niedawnych atakach nożowników w szkołach oraz zamachu w Krakowie zarówno politycy, jak i media próbowały zrozumieć, dlaczego młodzi ludzie dopuszczają się takich czynów. Pierwsza myśl: radykalne poglądy polityczne. Tylko jakie? – Dotychczasowe ustalenia wskazują, że (sprawca) działał sam i był zafascynowany skrajnie prawicowymi ideologiami – tak o Michale O. powiedział minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński zaledwie kilka godzin po krakowskiej strzelaninie.Politycy prawicy próbowali natomiast dowodzić, że sprawca tragedii miał w rzeczywistości poglądy lewicowe. „Zabójca z Krakowa był tak skrajnie prawicowy, że demonstrował za otwarciem wszystkich granic i przyjmowaniem wszystkich cudzoziemców, którzy chcieli wjechać do Polski. Chciał również świata bez broni i bez granic. Dziwna postać skrajnej prawicy, która żyła, działała, ubierała się i malowała jak przebudzony LEWICOWIEC o niejednoznacznej seksualności” – napisał na portalu X były europoseł PiS Jacek Saryusz-Wolski, dołączając zdjęcie uczestników demonstracji antyrasistowskiej. Szybko wyszło jednak na jaw, że mężczyzna na zdjęciu wcale nie był Michałem O.Środowisko polityczne powinno być krytyczne wobec własnych przedstawicieliPortal TVP.Info zapytał dr Mateusza Zarembę, dlaczego politycy tak szybko przypisują sprawców tragicznych wydarzeń do określonych środowisk politycznych. – Sytuacje zagrożenia rodzą niepewność wśród części osób, które nie są bezpośrednio dotknięte tragedią. Przypisywanie sprawców do konkretnych grup daje poczucie rozumienia sytuacji – powiedział nam politolog i socjolog z Uniwersytetu SWPS.– Partie polityczne, a przez to politycy, są taką ramą interpretacyjną rzeczywistości społeczno-politycznej, w której zjawiska i fakty interpretujemy w prosty sposób. Ludzie potrzebują takiej ramy, żeby racjonalizować rzeczywistość – dodał ekspert.Nasz rozmówca dopytywany, czy takie działania nie są kontrskuteczne, ponieważ często aktywizują przeciwników politycznych, przyznał, że w niektórych przypadkach rzeczywiście tak się dzieje. – Jeżeli osoby publiczne przekraczają cienką granicę, to gromy spadają nie tylko od części ludzi, do których adresowały komunikat, ale również ze swojego środowiska, co ma określone konsekwencje towarzysko-światopoglądowe – tłumaczył.Jako przykład podał sytuację wokół prezesa Telewizji Republika Tomasza Sakiewicza, który podczas relacjonowania wydarzeń w Krakowie skłamał, że na miejscu nie ma policjantów. W konsekwencji część reklamodawców wycofała się ze współpracy ze stacją, do KRRiT wpłynęło ponad 5 tys. skarg, a rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz stwierdził, że Sakiewicz „przekroczył granicę dobrego smaku”. Wskazał, że krytyka spadła również na ministra Kierwińskiego.Kontynuując temat konsekwencji działań polityków, Zaremba ocenił, że najrozsądniejszą metodą walki z takimi wypowiedziami jest reakcja ich własnego środowiska. – Gdyby lider polityczny „huknął” na swoje środowisko albo koledzy partyjni powiedzieli publicznie, że nie akceptują takich wypowiedzi, to zmieniłoby się ich zachowanie. Środowisko polityczne powinno być krytyczne wobec własnych przedstawicieli, bo niestety media społecznościowe dają nieograniczone możliwości kontaktu z wyborcami, a to generuje niestety takie nieroztropne wypowiedzi – stwierdził politolog.Poprosiliśmy dr Zarembę również o radę dla dziennikarzy i polityków, co robić, by swoją pracą nie pogłębiać polaryzacji i radykalizacji społeczeństwa. – Częściej milczeć, ważyć słowa i lekceważyć tych, co nie stosują się do tych zasad – skwitował.– Słuchałem wielu debat o tym, że nie można lekceważyć takich przypadków tylko trzeba je piętnować, ale to skutkuje rozgłosem dla autorów wspomnianych wypowiedzi. Niestety, politycy bardzo często myślą: nieważne, co mówią, ważne, żeby mówili. Dlatego warto selekcjonować to, co media puszczają dalej w świat – dodał ekspert.Czytaj także: Spór o liczbę funkcjonariuszy w Krakowie. Policja odpowiada mediomWspółczesna przemoc coraz rzadziej wynika z ideologiiDr Konrad Ciesiołkiewicz, kierujący Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka, przeanalizował problem przemocy i radykalizacji w internecie wśród małoletnich. W swojej publikacji wykazał, że współczesne akty agresji w sieci coraz rzadziej mają podłoże ideologiczne. „Nihilistycznie zorientowana przemoc (NVE) jest przede wszystkim taką formą przemocy, której dynamika nie jest zależna od spójnych ideologicznych motywacji, ale staje się afirmacją przemocy jako takiej. Wynika z przekonań i postaw mizantropijnych – wrogich wobec ludzi, społeczeństwa i świata” – czytamy. Autor analizy podkreślił, że w przeciwieństwie do ekstremizmu ideologicznego NVE nie zakłada dążenia do zmian społecznych poprzez przemoc, lecz koncentruje się na destrukcji: niszczeniu norm i porządku społecznego, krzywdzeniu ludzi i zwierząt, sianiu paniki, strachu i chaosu oraz odrzucaniu wszelkich zasad społecznego ładu. Choć społeczności kierujące się takimi motywami działają zarówno online, jak i offline, to właśnie w sieci dzieci i młodzież łączą się w nieformalne grupy, a mizantropia staje się dla uczestników kluczowym elementem tożsamości indywidualnej i zbiorowej. „Mamy tu do czynienia z weaponizacją osób małoletnich, które z jednej strony są poszkodowane poprzez włączenie w przestępczą sieć, z drugiej – czyni się z nich sprawców najcięższych form przemocy” – wskazał Ciesiołkiewicz.„Przemoc jako usługa”Drugim niebezpiecznym zjawiskiem przytoczonym w raporcie jest „przemoc jako usługa” (VaaS), czyli model, w którym akty przemocy są zlecane innym osobom, a do ich wykonania coraz częściej werbowani są młodzi ludzie. Mechanizm opiera się na czterech ogniwach: inicjatorze (zleca i finansuje), rekruterze (typuje i rekrutuje potencjalnych sprawców), facylitatorze (odpowiada za logistykę) oraz samym sprawcy.W swojej publikacji Ciesiołkiewicz uznał, że obecnie mamy do czynienia z trzecią generacją radykalizacji, która charakteryzuje się dużym wpływem mediów społecznościowych, szyfrowanych komunikatorów i aplikacji wykorzystywanych przez ekstremistów. Jej przekaz opiera się na memach, humorze i atrakcyjnej estetyce, często bez spójności ideologicznej. By walczyć z pogłębiającym się problemem ekspert proponuje przede wszystkim wdrożenie unijnych aktów o usługach cyfrowych (DSA) oraz o sztucznej inteligencji (AI Act). Rekomenduje również podnoszenie kompetencji służb edukacyjnych, socjalnych i pomocowych w zakresie umiejętności cyfrowych i medialnych, rozpoznawania zagrożeń, podejmowania interwencji oraz prowadzenia działań prewencyjnych.Czytaj także: Wypaczony świat internetowej społeczności. „Mają swoich ulubionych morderców”