Rocznica śmierci Marty Mirskiej. „Wszystko jest dobre, jak się dobrze kończy” – te słowa padają z jej ust w chyba ostatnim filmie dokumentalnym z jej udziałem. Uważana była za wielką gwiazdę czasów powojennych, ale także skandalistkę. O jej konflikcie z Mieczysławem Foggiem mówili niemal wszyscy. Twierdziła, że ukradł jej przebój. Właśnie mija 35 lat od śmierci Marty Mirskiej. „Spostrzegłam dzisiaj pierwszy siwy włos na twojej skroniI muszę wyznać, że ten widok wzruszył mnie ogromnie.Mam przecież w oczach dzień, gdy pierwszy raz ujrzałam ciebie.Pamiętam każde słowo, każdy uśmiech twój”– brzmi refren piosenki „Pierwszy siwy włos”.Przez wielu Polaków kojarzony jest on głównie z repertuarem Mieczysława Fogga. Jednak pierwszą, która śpiewała tę piosenkę, była właśnie Marta Mirska. Gdy Fogg usłyszał utwór, postanowił nagrać swoją wersję. Dla Mirskiej to był cios, zwłaszcza że w jego interpretacji bardzo szybko piosenka stała się hitem i przebiła jej wykonanie. Przez lata artystka toczyła z kolegą po fachu wojnę. Doszło nawet do ataku, w wyniku którego Mieczysław Fogg został ranny.„Zawsze miałem jakieś kompleksy”Zacznijmy jednak od początku. Tak naprawdę nazywała się Alicja Nowak. Urodziła się 12 lutego 1918 roku w Warszawie. Dzieciństwo spędziła w Gdańsku, ale tuż po maturze zamieszkała w Wilnie. Karierę sceniczną rozpoczęła krótko przed wybuchem II wojny światowej w warszawskim Teatrze Rewiowym Ali-Baba. W jej trakcie prezentowała swoje umiejętności m.in. wraz z Ludwikiem Sempolińskim.– W Wilnie był taki konkurs młodych talentów. Siostry mnie pchają, koleżanka mówi: „Ala idź, ale idź”. A ja mówię: „Ale, z czym ja pójdę?”. Nieumalowana, skromnie ubrana. Przychodzę i jestem pierwsza. Potem przychodzi następne piętnaście pań. Myślę sobie, po co ja tu przyszłam? Co ja najlepszego robię? Po co mi to było? Myślę sobie, że skoro jestem pierwsza, to o mnie zapomną, po co się wygłupiłam. Zawsze miałam jakieś kompleksy tego typu – tak Marta Mirska w dokumencie nakręconym pod koniec jej życia opowiadała o swoich początkach.Jak Alicja Nowakówna stała się Martą MirskąZ konkursu nie uciekła, zdobyła pierwszą nagrodę. Piosenki, które trzeba było śpiewać na konkursie, znała z radia. Chwilę później dostała angaż. – Usłyszałam: od jutra pani występuje – wspominała. Dodała, że w domu była nędza, więc wynagrodzenie za występ w wysokości 5 litów to było coś. – Jeden pan mówi: Alicja Nowakówna, to nie jest nazwisko, żeby chwyciło. Tu musimy wymyślić jakiś pseudonim. „Mam!” – krzyknął. „Jest pani Marta Mirska”.„Marzyłam, żeby poznać panią Ordonównę, bo kto jej nie słyszał, zna tylko nagrania tej pani, to nie wie, kto to jest. Ona miała mały głosik, ja miałam duży. Mogłam śpiewać bez mikrofonu, z mikrofonem. Podchodzili do mnie panowie artyści starsi i pytali jak, pani to robi, że pani tak śpiewa? A ja mówię, no nie wiem, proszę pana, samo się śpiewa” – opowiadała.Marta Mirska wyznała, że te pierwsze występy „były kapitalne, dlatego, że byliśmy młodzi”. – Niby wszystko było zrujnowane, a jednak pracowało się bardzo mile. Bo pracowało się w hangarach nieogrzanych, spirytus w małych miasteczkach się wykupywało. Byliśmy jedynymi klientami, którzy dali zarobić na tym. W miskę się wlewało i to ogrzewało. Póki spirytus się palił, to nam było ciepło. Jak spirytus gasł, no to żeśmy się trzęśli z zimna – mówiła w wywiadzie.Czytaj także: „Conrad przestworzy”. Autor „Małego Księcia” i jego trudne relacje z żonąUtracona wielka miłośćW trakcie wojny była w AK. Wcześniej na jej drodze pojawił się Jan Zieleniewski. Był oficerem marynarki handlowej. Para najpierw ze sobą korespondowała, a w 1938 roku spotkała po raz pierwszy w Wilnie. Podobno była to miłość od pierwszego wejrzenia zakończona cichym ślubem w sierpniu 1939 roku. Mimo że w planach mieli wspólne, długie życie, wojenny los zadecydował inaczej. Mąż Mirskiej zmarł w pierwszych dniach kampanii wrześniowej. Piosenkarka nie potrafiła się z tym pogodzić. Do końca życia wspominała tę swoją wielką i pierwszą miłość. Listy podpisywała jako Marta Mirska-Zieleniewska-Reiniger lub Marta Zieleniewski-Reiniger.Ze śpiewania nie zrezygnowała. Po wojnie zamieszkała w Łodzi i tam rozpoczęła współpracę z orkiestrą Polskiego Radia. – Było to dla mnie wielkie przeżycie, bo były to pierwsze audycje radiowe i dawały mi ogromne zadowolenie artystyczne dzięki wspaniałej oprawie muzycznej Franciszki Leszczyńskiej. Pani Franciszka swoją grą stwarzała niepowtarzalny nastrój do śpiewania. W ogóle świat był piękny, wszystko młode i dopiero wszystko przede mną. Kiedy w 1950 roku Warszawa zaproponowała mi całą współpracę, przyjęłam oczywiście to z ogromną radością, bo to Warszawa, moje kochane, rodzinne miasto, o którym tylko marzyłam i częste śpiewanie na antenie, a więc nowe, szerokie perspektywy piosenkarskie – mówiła w jednym z wywiadów.Szlagier, który stał się kością niezgodyW Łodzi współpracowała z orkiestrą Braci Łopatowskich. Poznała wówczas swojego drugiego męża – perkusistę Zbigniewa Reinigera. Gdy wróciła do Warszawy, jej kariera nabrała ogromnego tempa. Uchodziła za jedną z najlepszych gwiazd powojennej estrady. Można ją było usłyszeć w popularnych audycjach radiowych jak „Podwieczorek przy mikrofonie”, czy „Przy sobocie po robocie”. Śpiewała takie hity jak „Zakochana radiostacja”, „Amado mio”, „Aloha” czy „Amor, amor, amor” do tekstów samej śpiewaczki, czy piękne tango „Całuj mnie mocno”, „Katarzyna” i „Dobranoc miły”.Jej największym hitem, a zarazem przekleństwem stała się piosenka „Pierwszy siwy włos”. To właśnie przez tę piosenkę wybuchła awantura, której „aktorami” byli Marta Mirska i Mieczysław Fogg.W 1975 roku Władysław Szpilman, który był kierownikiem działu Muzyki Lekkiej Polskiego Radia, zaproponował piosenkarce nagranie tego utworu. Mirska miała wówczas swoje „5 minut”. Kochali ją krytycy i słuchacze. Piosenka zaproponowana nie za bardzo jej się spodobała. Zgodziła się jednak ją zaśpiewać i zyskała w ten sposób wielki hit w swoim repertuarze.O tym, że rzeczywiście piosenka stała się wielkim przebojem, przekonała się, gdy śpiewała ją w stołecznej Hali Gwardii. – Raz śpiewam, bisuję, bisuję. Publiczność nie chce nic innego, tylko to – mówiła Mirska. – Ta piosenka ma widocznie coś w sobie, nie wiem, może ja coś w sobie mam. Może ja ją tak zaśpiewałem, jak czułam. Chyba tak. Nie udawałam. A ludzi, a przede wszystkim publiczności, nie da się oszukać, bo jeżeli coś jest sztuczne, to publiczność jest tak wyczulona, że niby to jest dobre, niby to jest ślicznie ubrane i ładnie wygląda, ale coś jest takiego, że jest ta przestrzeń między publiką a wykonawcą – tłumaczyła Mirska.Czytaj także: Juliusz Machulski, czyli mistrz komedii. „Najlepsze mają drugie dno”Fogg był dla niej „nikczemnikiem i złodziejem”Piosenka, którą śpiewała Mirska, przypadł do gustu Mieczysławowi Foggowi. Artysta nagrał swoją wersję. Publiczność oszalała a on mówił, że to właśnie „Pierwszy siwy włos” sprawił, że zdobył popularność w Polsce. Mirska nie mogła tego znieść. Oskarżyła go o kradzież, często publicznie mówiła, że jest „nikczemnikiem i złodziejem”.Mieczysław Fogg prosił ją wiele razy o przebaczenie i przepraszał. Spotkali się w tej sprawie w stołecznej kawiarni Hotelu Polonia, ale dla piosenkarza nie skończyło się to zbyt dobrze.„Łapy mu tak stłukłam, że aż się darł”Marta Mirska wypiła setkę wódki, bo od mocnych alkoholi nie stroniła. Potrafiła podobno wypić litr w godzinę. Podczas spotkania wpadła w szał i zaczęła wbijać Foggowi widelczyk do ciasta w dłoń. Polała się krew, kelnerzy musieli opatrywać dłoń. „Tak zaczęłam go na********ć strasznie, łapy mu tak stłukłam, że aż się darł” – takie zdanie padło z jej ust i znalazło się na kartach książki „Marta Mirska. Gloria i gehenna” autorstwa Tadeusza Stolarskiego.O tym konflikcie Mirskiej i Fogga mówiła cała Warszawa. Nigdy się nie pogodzili. Artysta nie chciał występować z nią na jednej scenie ani też nagrywać, gdy w danym projekcie brała udział.Przypadkiem, ponownie spotkali się w jednej z restauracji. Mirska kolejny raz podniosła na niego rękę z widelcem, ale Fogg zdążył uciec. „Była zachwycona. Mówiła: Widzieliście państwo, jak spieprzał! Spuściłam temu trzęsidupie kiedyś łomot...” – pisał Tadeusz Stolarski.Żyła w biedzie i zapomnieniuMirska skonfliktowana była także z Hanką Bielicką. Coraz częściej piła, wszczynała awantury. Choć nadal nie narzekała na brak popularności, według jednej z krążących wersji zakończyła karierę w latach 60. Według innej na dobre ze sceną pożegnała się w 1974 roku. Tłumaczyła, że to przez erę big-beatu. Prawda była jednak bardziej przykra. Mirska nie radziła sobie z uzależnieniem. Miała problemy ze sercem i brakowało jej odporności na świat show-biznesu. „Wiedziała, że nie jest już w wieku, w którym może błyszczeć” – pisał Stolarski.Czytaj także: „Fronczewskiego chcą ze mnie zrobić”. Wybitny aktor skończył 80 latPrzez 17 ostatnich lat żyła w biedzie i walczyła o przetrwanie. Jej mąż przeszedł udar, był częściowo sparaliżowany. Musiała się nim stale opiekować. Z czasem i ona podupadła na zdrowiu. Była nie tylko schorowana, ale też niedożywiona. Gdy Bogusław Kaczyński nagrał o niej audycję, zorganizowano zbiórkę pieniędzy. Dzięki temu zatrudniono opiekunkę, która jej pomagała. Wciąż nie do końca radziła sobie ze swoją depresją i alkoholem. Odeszła 15 listopada 1991 roku, niedługo po śmierci męża. Miała 73 lata.– Wszędzie, gdzie było coś nowego, coś się wybudowało, tam się szło z piosenką i z ochotą. A ile społecznych koncertów się grało. A dzisiaj? Money, money… Myślę, że gdybym teraz występowała, absolutnie tak samo bym śpiewała. Może inaczej bym interpretowała. Głębiej – mówi Mirska w dokumencie.