„Polak w Polsce gospodarzem”. 11 listopada ulicami Warszawy przejdą uczestnicy Marszu Niepodległości, w którym udział zapowiedział prezydent Karol Nawrocki. Organizatorzy spodziewają się rekordowej frekwencji, sięgającej nawet pół miliona osób, a służby przygotowują wzmożone zabezpieczenie wydarzenia. Marsz Niepodległości ma za sobą kilkunastoletnią historię, w której zapisały się zarówno spokojne manifestacje, jak i edycje, podczas których dochodziło do zamieszek, starć z policją i zniszczeń. Tegoroczny Marsz Niepodległości odbędzie się pod hasłem „Polak w Polsce gospodarzem”. Jego organizatorem jest Stowarzyszenie Marsz Niepodległości.Uczestnicy przejdą tradycyjną trasą z Ronda Romana Dmowskiego, Alejami Jerozolimskimi i Mostem Poniatowskiego na błonia Stadionu Narodowego.Rano rozpoczęła się działalność Miasteczka Niepodległości, zlokalizowanego w pobliżu Pałacu Kultury i Nauki. Oficjalne otwarcie zgromadzenia zaplanowano na godz. 14:00, a wymarsz na godz. 14:30. Według harmonogramu kolumna powinna dotrzeć na błonia Stadionu Narodowego około godz. 16:30. Tam odbędą się koncerty oraz inne wydarzenia artystyczne.Szef straży marszu Mateusz Marzoch poinformował, że w zabezpieczeniu tegorocznego wydarzenia weźmie udział blisko tysiąc osób. Na trasie będzie działać kilkadziesiąt zespołów ratownictwa medycznego w punktach stacjonarnych oraz niemal 200 ratowników w patrolach pieszych.Marzoch przypomniał, że do marszu najlepiej dołączyć od strony Dworca Centralnego i Pałacu Kultury i Nauki, ponieważ ulice przecinające trasę przemarszu będą zablokowane.Komenda Stołeczna Policji zapewniła, że jest przygotowana do zabezpieczenia obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Do Warszawy skierowano dodatkowych funkcjonariuszy z innych województw.Policja zaapelowała do uczestników o zachowanie czujności, odpowiedzialne zachowanie oraz przestrzeganie przepisów prawa, zasad bezpieczeństwa i ograniczeń wprowadzonych w związku z organizacją wydarzeń.Marsz Niepodległości. Początki wydarzeniaPoczątki warszawskiego Marszu Niepodległości sięgają wcześniejszych manifestacji organizowanych przez środowiska narodowe. Już w 2007 roku ulicami stolicy przeszedł pochód zorganizowany przez Obóz Narodowo-Radykalny, w którym uczestniczyło około 300 osób. Podobne zgromadzenia odbywały się również w kolejnych latach.W 2008 roku ONR zorganizował przemarsz, który rozpoczął się na Placu Zamkowym. W tym samym czasie własne obchody przygotowała Młodzież Wszechpolska. Manifestacjom towarzyszyły kontrdemonstracje środowisk antyfaszystowskich. W kolejnych latach dochodziło do prób blokowania pochodów narodowców, a także interwencji policji.Przełom nastąpił w 2010 roku, kiedy Obóz Narodowo-Radykalny i Młodzież Wszechpolska wspólnie zorganizowały pierwszy ogólnopolski Marsz Niepodległości. Wydarzenie zaczęło przyciągać coraz większą liczbę uczestników, a rok później powstało Stowarzyszenie Marsz Niepodległości.Od początku marsz wywoływał emocje polityczne i społeczne. Organizatorzy przedstawiali go jako manifestację patriotyczną, natomiast środowiska lewicowe i antyfaszystowskie organizowały protesty przeciwko obecności ugrupowań nacjonalistycznych w przestrzeni publicznej.W historii wydarzenia dochodziło również do starć z policją, aktów wandalizmu i zniszczeń. Szczególnie burzliwy przebieg miały marsze organizowane w latach 2011-2013.Marsz Niepodległości 2011. Wielogodzinne zamieszkiJedna z najbardziej burzliwych edycji odbyła się 11 listopada 2011 roku. W Warszawie doszło wówczas do licznych starć między uczestnikami zgromadzeń, kontrmanifestantami i policją.Napięta atmosfera panowała jeszcze przed rozpoczęciem marszu. Na ulicach stolicy pojawiły się grupy reprezentujące odmienne środowiska polityczne, w tym działacze narodowi i antyfaszystowscy. Dochodziło do incydentów z udziałem osób przybyłych również z zagranicy.W rejonie Placu Konstytucji doszło do starć z policją, która oddzielała uczestników Marszu Niepodległości od zgromadzenia „Kolorowa Niepodległa”, zorganizowanego przez środowiska antyfaszystowskie.W stronę funkcjonariuszy poleciały kamienie, petardy, kostka brukowa i butelki. Policja użyła armatek wodnych, pałek oraz gazu łzawiącego. Starcia trwały kilka godzin.Do najpoważniejszych incydentów doszło na Placu na Rozdrożu, w pobliżu Pomnika Romana Dmowskiego. Podpalono tam wóz transmisyjny TVN oraz uszkodzono pojazdy należące do Polsatu i Polskiego Radia.Sytuację dodatkowo skomplikowały decyzje warszawskiego ratusza, który poinformował o rozwiązaniu marszu, a następnie wycofał się z tego komunikatu.W trakcie wydarzeń zatrzymano około 200 osób, w tym obywateli Niemiec. Rannych zostało 40 policjantów, a 29 osób przewieziono do szpitali.Jeszcze tego samego dnia ówczesny prezydent Bronisław Komorowski zapowiedział inicjatywę ustawodawczą dotyczącą zakazu zasłaniania twarzy podczas zgromadzeń publicznych.Kolejne starcia w 2012 rokuRok później władze Warszawy podjęły działania mające ograniczyć ryzyko powtórzenia zamieszek. Zgodzono się na organizację kilku marszów, przebiegających różnymi trasami. Łącznie 11 listopada 2012 roku w stolicy zaplanowano 12 zgromadzeń.Własny marsz z Placu Piłsudskiego pod Belweder zorganizował prezydent Bronisław Komorowski. Jego uczestnicy składali kwiaty pod pomnikami twórców polskiej niepodległości, między innymi Wincentego Witosa, Ignacego Jana Paderewskiego, Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego.Oddzielne zgromadzenia przygotowały również środowiska lewicowe i antyfaszystowskie.Najliczniejszym wydarzeniem był jednak Marsz Niepodległości, który rozpoczął się na Rondzie Dmowskiego. Już po kilkunastu minutach przemarszu doszło do starć.Na ulicy Marszałkowskiej, w rejonie skrzyżowania z ulicą Żurawią, w stronę policjantów zaczęto rzucać racami, petardami, kamieniami, kostką brukową, koszami na śmieci i butelkami. Funkcjonariusze zablokowali przemarsz, a część uczestników skręciła w ulicę Żurawią.Organizatorzy przez megafony apelowali o zachowanie spokoju. Później odpowiedzialnością za zamieszki obarczali zamaskowanych prowokatorów.Policja użyła broni gładkolufowej i gazu pieprzowego. Rannych zostało 22 funkcjonariuszy, z czego trzech trafiło do szpitala. Pomocy medycznej udzielono również 16 innym osobom, a sześć z nich wymagało hospitalizacji.Zatrzymano 176 osób. Straty materialne oszacowano na około 20 tys. zł, a koszty sprzątania ulic na kolejne 30 tys. zł. Prokuratura postawiła siedmiu osobom zarzuty czynnej napaści na policjantów.Marsz Niepodległości 2013. Pożar przy ambasadzie RosjiRównież w 2013 roku doszło do gwałtownych zajść. Trasa marszu przebiegała między innymi ulicą Belwederską, w pobliżu ambasady Federacji Rosyjskiej.Część uczestników starła się z policjantami ochraniającymi placówkę dyplomatyczną. W stronę funkcjonariuszy rzucano race i inne przedmioty. W pewnym momencie zapaliła się budka policyjna przy bramie ambasady, co wywołało protest rosyjskiego ambasadora.Podczas marszu doszło również do zamieszek w rejonie budynków zajmowanych przez środowiska anarchistyczne przy ulicach Księdza Ignacego Skorupki i Wilczej.Na Placu Zbawiciela podpalono instalację artystyczną w kształcie tęczy. Obiekt został później odbudowany, jednak w kolejnych latach ponownie padał ofiarą podpaleń. Ostatecznie zdemontowano go w 2015 roku.Marsz został rozwiązany przez warszawski ratusz na żądanie policji. Łącznie poszkodowanych zostało 19 osób, z których 14 przewieziono do szpitali. Rannych było siedmiu policjantów, a 67 osób zatrzymano. Zniszczeniu uległo również kilka samochodów. Władze Warszawy wstępnie oszacowały straty na około 120 tys. zł.Nowa trasa i spokojniejszy przebiegW 2014 roku Marsz Niepodległości po raz pierwszy przeszedł trasą z Ronda Dmowskiego w kierunku Stadionu Narodowego, którą wykorzystuje się także obecnie.Nie obyło się bez incydentów. W trakcie wydarzenia dochodziło do starć z policją, zatrzymano ponad 200 osób, a kilkanaście zostało rannych, w tym 12 funkcjonariuszy. Skala zamieszek była jednak mniejsza niż w trzech poprzednich latach.Od 2015 roku marsze przebiegały na ogół spokojniej, a do wielogodzinnych zamieszek na skalę tych z początku dekady już nie dochodziło.Szczególny charakter miały obchody 100. rocznicy odzyskania niepodległości w 2018 roku. W wydarzeniu uczestniczyli prezydent Andrzej Duda, premier Mateusz Morawiecki i prezes PiS Jarosław Kaczyński.Formalnie zorganizowano wówczas odrębne zgromadzenie pod hasłem „Dla Ciebie Polsko”, które przebiegało w niewielkiej odległości od marszu środowisk narodowych.Marsz Niepodległości 2020. Starcia i pożar mieszkaniaDo kolejnych poważnych incydentów doszło 11 listopada 2020 roku. Wydarzenie odbywało się w szczególnych okolicznościach – w czasie pandemii COVID-19 i kilka tygodni po wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym aborcji, który wywołał falę protestów w całej Polsce.Jednym z najbardziej gwałtownych wydarzeń były starcia części uczestników z policją w pobliżu budynku Empiku przy Rondzie Charles’a de Gaulle’a. Zajścia te określano później mianem „bitwy o Empik”.Podczas marszu doszło również do pożaru mieszkania w kamienicy przy Alei 3 Maja. Ogień pojawił się po wrzuceniu racy. Na balkonie mieszkania znajdowały się tęczowa flaga oraz symbol Strajku Kobiet.Ranny został także fotoreporter „Tygodnika Solidarność” Tomasz Gutry, trafiony pociskiem wystrzelonym przez policję z broni gładkolufowej.Według informacji przekazanych przez policję w związku z zajściami rannych zostało 35 funkcjonariuszy, a ponad 300 osób zatrzymano.Czytaj także: Przygotowania przed 11 listopada. Policja zatrzymała osiem osób