Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy wdrażającej DSA, w tym o blokowaniu mowy nienawiści

Nowelę przygotowało Ministerstwo Cyfryzacji. Sejm przyjął większość senackich poprawek do ustawy, która ma ułatwić blokowanie nielegalnych treści w internecie, w tym mowy nienawiści. Nowe przepisy mają pozwolić na szybsze reagowanie na szkodliwe materiały, ale budzą też kontrowersje dotyczące wolności słowa. Teraz ustawa trafi na biurko prezydenta Karola Nawrockiego, który zdecyduje, czy ją podpisać. Cel nowelizacji i przyjęte poprawki

Nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw przygotowało Ministerstwo Cyfryzacji . Celem zmian jest wprowadzenie procedury, dzięki której możliwe będzie szybkie wydawanie nakazów ograniczających dostęp do treści naruszających prawo w internecie, przy jednoczesnym poszanowaniu praw użytkowników sieci.

Posłowie i posłanki poparli 9 z 10 zgłoszonych przez Senat poprawek – ta odrzucona miała charakter redakcyjny.

Przyjęte poprawki dotyczyły m.in. skrócenia terminu usuwania nielegalnych treści , wprowadzenia rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji dotyczących np. treści nakłaniających do samobójstwa lub zabójstwa oraz skrócenia czasu vacatio legis - nowe przepisy wejdą w życie po trzech miesiącach od publikacji (ostatni zapis znalazł się w wersji, w jakiej regulacja wyszła z rządu).

Natychmiastowe blokowanie treści zawierających mowę nienawiści

Posłowie i posłanki poparli także poprawkę dotyczącą niezwłocznego uniemożliwienia dostępu do nielegalnych treści dotyczących przestępstw z nienawiści , tj. stosowania przemocy lub gróźb ze względu na rasę, pochodzenie narodowe lub etniczne, wyznanie lub bezwyznaniowość oraz przynależność polityczną.

Poprawka ta podzieliła – jednomyślnych w przypadku większości pozostałych zmian – przedstawicieli izby niższej. Za jej odrzuceniem było 194 posłów (głównie z klubów PiS, Rozwój Plus i Konfederacji), przeciw – 238 . Podobnie głosowano w przypadku poprawek dot. rygoru natychmiastowej wykonalności i wcześniejszego wejścia ustawy w życie.

W przekazanym przez Senat uzasadnieniu potrzeby wprowadzenia poprawki zakładającej rozszerzenie katalogu nielegalnych treści o mowę nienawiści napisano: „Charakter tego czynu zabronionego oraz wartości, które popełnienie tego czynu narusza (m.in. nienaruszalność cielesna i zdrowie, wolność od strachu i poczucie bezpieczeństwa, wolność sumienia, wyznania oraz przekonań politycznych) przemawiają za tym, aby uniemożliwienie dostępu do nielegalnych treści, których rozpowszechnianie może wyczerpywać znamiona tego czynu, było możliwe niezwłocznie”.

Podmiotami odpowiedzialnymi za blokowanie treści tego typu mają być Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej .

Czytaj także: Premier reaguje na nożowników. „Jest wzrost fascynacji przemocą”

Premier zaproponował poprawkę, prezydent wcześniej zawetował ustawę

Dopisanie poprawki dotyczącej mowy nienawiści zasugerował premier Donald Tusk po atakach w szkołach w Leszczydole-Nowinach i Ostrołęce, do których doszło na początku października.

Podobny zapis znalazł się w poprzedniej wersji nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw, którą prezydent Karol Nawrocki zawetował w styczniu. Argumentując wtedy swoją decyzję, prezydent Nawrocki powiedział, że nie może podpisać „ustawy, która w praktyce oznacza administracyjną cenzurę”.

Ustawa ponownie trafi do prezydenta

Ustawa, która w czwartek przeszła przez parlament, jest jedną z dwóch przygotowanych w odpowiedzi na prezydenckie weto z początku roku nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw . Druga z nich – pozwalająca na powołanie prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora ds. usług cyfrowych – została pod koniec września podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego, wejdzie w życie 6 listopada.

Po czwartkowej decyzji Sejmu ustawa skierowana teraz zostanie do prezydenta Karola Nawrockiego, który będzie miał 21 dni na jej podpisanie, zawetowanie lub skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego .

Wdrożenie DSA konieczne ze względu na wymogi UE

Przyjęcie noweli jest konieczne do wdrożenia w Polsce obowiązującego w krajach Unii Europejskiej Aktu o usługach cyfrowych (DSA), który zaczął obowiązywać ponad dwa lata temu. Za brak tej implementacji grożą wysokie kary finansowe ze strony TSUE.

Przedstawiając założenia ustawy komisji senackiej, wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podkreślił, że do jak najszybszego wdrożenia Aktu o usługach cyfrowych wzywa Polskę Komisja Europejska.

Czytaj także: Kolejne zatrzymania nastolatków. Przyczyną wpisy w internecie

Jak będzie działał system blokowania nielegalnych treści?

Zgodnie z nowelizacją sądy i właściwe organy będą mogły wydawać nakazy dotyczące treści w internecie. Chodzi o sytuacje, gdy w sieci pojawiają się treści niezgodne z prawem, np. związane z oszustwami internetowymi, kradzieżą tożsamości, handlem ludźmi, propagowaniem ustrojów totalitarnych, sprzedażą podróbek oraz nielegalnym handlem towarami.

Dostawcy usług internetowych, w tym np. platformy internetowe, będą musieli blokować wskazane w decyzjach organów treści, ale użytkownicy, których treści ograniczono, będą mogli złożyć wniosek o przywrócenie dostępu – jeśli doszło do błędnej blokady . Przed złożeniem wniosku do organu konieczne będzie skorzystanie z systemu zgłaszania treści u dostawcy usługi.

Rejestr wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści stron internetowych będzie prowadził prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

Odwołanie do sądu i pilne przypadki blokowania treści

Od decyzji nakazujących ograniczenie dostępu do nielegalnych treści będzie można odwołać się do sądu powszechnego, który sprawdzi, czy dana treść rzeczywiście narusza prawo. Dlatego też nakazy nie będą wykonywane automatycznie przed możliwością ich zakwestionowania w sądzie.

W szczególnie pilnych przypadkach decyzjom organów może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności . Prokuratorzy, Policja, Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna będą mogli występować o szybkie blokowanie treści naruszających prawo, w tym związanych z wykorzystywaniem seksualnym dzieci.

Czym jest Akt o usługach cyfrowych (DSA)?

Akt o usługach cyfrowych ( DSA ) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 roku. Artykuły 9. i 10. DSA wskazują, że państwowe organy sądowe i administracyjne mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie.

Czytaj także: „Krwawy piątek” w Polsce. Wielu nastolatków zatrzymanych