Przełomowe wyniki badań. Nietoperze mogły pojawić się w Europie około 65-60 mln lat temu, a następnie rozprzestrzenić się na inne kontynenty – wynika z najnowszych badań międzynarodowego zespołu naukowców. Analiza genomów współczesnych gatunków oraz danych ze skamieniałości sugeruje również, że zdolność do aktywnego lotu i echolokacji wykształciła się u tych zwierząt niezwykle wcześnie. Pochodzenie pierwszych nietoperzy od lat pozostaje przedmiotem dyskusji naukowców. W zależności od przyjętej metody badawczej ich kolebki poszukiwano m.in. w Azji, Afryce czy Ameryce Północnej. Problem stanowiło również dokładne odtworzenie pokrewieństwa między poszczególnymi grupami tych ssaków.Nowe światło na tę zagadkę rzuciło międzynarodowe konsorcjum Bat1K. Naukowcy z 64 krajów przeanalizowali dane genetyczne 103 współcześnie żyjących gatunków oraz informacje pochodzące z 44 skamieniałości odkrytych w różnych częściach świata. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Nature”.Europa kolebką pierwszych nietoperzy?Analiza wskazuje, że najwcześniejsi przodkowie współczesnych nietoperzy mogli pojawić się w Europie pod koniec paleocenu, około 65-60 mln lat temu.Z Europy ich potomkowie mieli następnie przedostać się do Afryki. Z tych dwóch obszarów kolejne linie ewolucyjne rozprzestrzeniały się później na inne kontynenty – do Azji, obu Ameryk oraz Australii.Jeżeli ta hipoteza się potwierdzi, oznaczałoby to, że właśnie w Europie pojawiły się jedne z najważniejszych cech wyróżniających nietoperze. Są one jedynymi współczesnymi ssakami zdolnymi do aktywnego lotu, a nie jedynie szybowania.Latanie i echolokacja pojawiły się bardzo wcześnieBadacze przyjrzeli się również początkom echolokacji, czyli zdolności wykorzystywania odbitych fal dźwiękowych do orientowania się w przestrzeni.Kluczowe znaczenie miała skamieniałość Vielasia, należąca do jednej z najstarszych znanych linii nietoperzy. Jej miejsce na drzewie ewolucyjnym wskazuje, że echolokacja mogła wykształcić się bardzo wcześnie – jeszcze przed rozdzieleniem się głównych linii współczesnych nietoperzy.Oznacza to, że zarówno zdolność do aktywnego lotu, jak i echolokacja mogły należeć do podstawowych cech najwcześniejszych przedstawicieli tej grupy.Naukowcy uporządkowali drzewo genealogiczne nietoperzyNowe badanie pomogło także lepiej ustalić relacje pokrewieństwa między poszczególnymi grupami nietoperzy. Wcześniejsze analizy często prowadziły do różnych wniosków, ponieważ poszczególne fragmenty genomu wskazywały na odmienne zależności między gatunkami.Jednym z możliwych wyjaśnień jest wymiana genów między niektórymi liniami na wczesnym etapie ewolucji nietoperzy. Takie zjawiska mogły utrudnić naukowcom odtworzenie ich dokładnej historii.Nietoperze mogą pomóc w badaniach nad starzeniemAutorzy badania podkreślają, że poznanie ewolucyjnej historii nietoperzy może mieć znaczenie wykraczające poza samą zoologię.Zwierzęta te wyróżniają się bowiem szeregiem niezwykłych cech. Niektóre gatunki żyją wyjątkowo długo jak na ssaki swoich rozmiarów, a jednocześnie wykazują dużą odporność na część wirusów.Lepsze poznanie mechanizmów odpowiedzialnych za te właściwości może w przyszłości pomóc w badaniach nad procesami starzenia, funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz sposobami ochrony organizmu przed chorobami.Ponad 1500 gatunków na całym świecieNietoperze należą dziś do najbardziej zróżnicowanych grup ssaków. Naukowcy znają ponad 1500 współczesnych gatunków, co oznacza, że stanowią one około jedną piątą wszystkich obecnie żyjących gatunków ssaków.Odgrywają również kluczową rolę w ekosystemach. Zapylają rośliny, rozsiewają nasiona, a także zjadają ogromne ilości owadów.Najnowsze badania nie tylko zmieniają obraz początków ewolucji tych niezwykłych zwierząt, ale także pokazują, jak wiele informacji o ich historii wciąż można odczytać z połączenia danych genetycznych i skamieniałości.Czytaj także: Nie było śladów ugryzienia. Chłopiec zmarł na wściekliznę przez nietoperza