Dzieci mają być bezpieczniejsze w sieci. UE stawia platformom nowe wymagania

Media społecznościowe czeka rewolucja. Media społecznościowe mają stać się bezpieczniejsze dla dzieci i młodzieży. Parlament Europejski chce ograniczyć szkodliwe algorytmy, wprowadzić nowe obowiązki dla platform internetowych oraz lepiej uregulować wykorzystanie sztucznej inteligencji i działalność influencerów. Parlament Europejski chce lepiej chronić dzieci w internecie

Komisja Kultury i Edukacji Parlamentu Europejskiego przyjęła raport w tej sprawie. Poparło go 17 europosłów, trzech było przeciw, a czterech wstrzymało się od głosu.

Zdaniem autorów dokumentu obowiązujące przepisy UE dotyczące ochrony nieletnich w internecie powinny być skuteczniej egzekwowane. Podkreślają też, że platformy cyfrowe powinny być projektowane z myślą o ochronie prywatności i bezpieczeństwa użytkowników już od samego początku. Powinny również uwzględniać wiek użytkowników oraz działać w bardziej przejrzysty sposób, zwłaszcza jeśli chodzi o algorytmy .

Mniej uzależniających mechanizmów

Europosłowie zwracają uwagę, że wiele funkcji stosowanych przez media społecznościowe zachęca dzieci i młodzież do coraz dłuższego korzystania z aplikacji, co może negatywnie wpływać na ich zdrowie i samopoczucie .

Dlatego proponują zakaz najbardziej szkodliwych mechanizmów uzależniających. Chcą również, aby platformy stosowały dodatkowe zabezpieczenia w systemach rekomendujących treści oraz by Komisja Europejska rozważyła wprowadzenie osobistej odpowiedzialności osób zarządzających firmami w przypadku poważnego i długotrwałego naruszania przepisów dotyczących ochrony nieletnich.

Większa przejrzystość algorytmów

W raporcie podkreślono również potrzebę zwiększenia przejrzystości działania algorytmów mediów społecznościowych .

Według europosłów obecnie użytkownicy, zwłaszcza młodzi, często nie wiedzą, dlaczego określone treści są im wyświetlane, ograniczane lub usuwane. Taka nieprzejrzystość utrudnia świadome korzystanie z internetu.

Autorzy raportu popierają także stworzenie specjalnego „trybu dla młodych użytkowników”, który wyłączałby reklamy dopasowane do odbiorcy oraz ograniczał stosowanie uzależniających elementów wobec osób niepełnoletnich.

Czytaj także: Bezpieczeństwo dzieci w internecie. „Nie mam prawa oceniać rodziców”

Influencerzy i ochrona dzieci

Europosłowie zauważają, że influencerzy mają coraz większy wpływ na sposób myślenia, aspiracje i postawy dzieci oraz młodzieży.

Dlatego apelują do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o przygotowanie unijnego kodeksu postępowania dla influencerów oraz wspólnej definicji marketingu influencerskiego.

Raport wskazuje także, że dzieci powinny być lepiej chronione przed komercyjnym wykorzystywaniem. Dotyczy to m.in. zjawiska kidfluencingu , czyli sytuacji, gdy dzieci stają się influencerami, oraz sharentingu , polegającego na publikowaniu przez rodziców w internecie dużej liczby materiałów z życia swoich dzieci.

Spójne przepisy i większa kontrola nad sztuczną inteligencją

Zdaniem europosłów Komisja Europejska powinna zadbać o spójność wszystkich najważniejszych unijnych regulacji dotyczących świata cyfrowego, w tym dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych ( AVMSD ), ogólnego rozporządzenia o ochronie danych ( RODO ), aktu o usługach cyfrowych ( DSA ), aktu o sztucznej inteligencji ( AI Act ) oraz planowanego aktu o uczciwości w środowisku cyfrowym ( Digital Fairness Act ).

Raport zawiera również szereg dodatkowych propozycji. Europosłowie chcą m.in.:

• wprowadzenia obowiązkowych standardów etycznych dla opartych na AI „cyfrowych towarzyszy”, którzy naśladują relacje przyjacielskie, aby nie wykorzystywali emocjonalnej podatności dzieci;

• większej przejrzystości w szkoleniu modeli sztucznej inteligencji , w tym ujawniania, na jakich danych zostały wytrenowane oraz jakie środki ochrony dzieci zastosowano;

• zobowiązania platform internetowych do ograniczania rozprzestrzeniania treści wygenerowanych przez AI, które podszywają się pod media lub znane marki, tzw. oszustw z udziałem celebrytów („celebrity scams”), oraz uznania ich przez Komisję Europejską za systemowe ryzyko w ramach DSA ;

• promowania przez systemy rekomendacji wiarygodnych i dostosowanych do wieku treści publikowanych przez profesjonalne media;

• jednoznacznego zakazu wykorzystywania AI do tworzenia lub przerabiania realistycznych zdjęć i filmów o charakterze seksualnym z udziałem możliwej do zidentyfikowania osoby bez jej zgody, a także zakazu tworzenia syntetycznych materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci (CSAM);

• prowadzenia we wszystkich państwach UE systematycznych badań dotyczących cyfrowych nawyków dzieci, dostępu do edukacji oraz skuteczności środków ochrony, takich jak ograniczenia wiekowe, weryfikacja wieku i ustawienia bezpieczeństwa.

Czytaj także: UE bierze się za AI. Koniec z fałszywymi nagimi zdjęciami

Sprawozdawca: bezpieczeństwo powinno być wbudowane w platformy

– Odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci i młodzieży musi przede wszystkim spoczywać na tych, którzy projektują i zarządzają platformami cyfrowymi – powiedział przed głosowaniem sprawozdawca raportu Sandro Ruotolo (S&D, Włochy).

– Przykład podany przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen jest trafny: nie prosimy dzieci o projektowanie pasów bezpieczeństwa ani rodziców o montowanie poduszek powietrznych. To producenci mają obowiązek zapewnić bezpieczeństwo swoich produktów. Ta sama zasada powinna obowiązywać platformy cyfrowe – powiedział.

Czytaj także: Od chatbotów po deepfejki. UE szykuje obowiązek oznaczania treści AI

Kolejne kroki

Po przyjęciu raportu przez komisję jego sprawozdawca weźmie udział w konferencji prasowej. Następnie dokument trafi pod głosowanie całego Parlamentu Europejskiego podczas sesji plenarnej zaplanowanej na 14–17 września.

Coraz więcej czasu przed ekranem

Z danych Eurostatu wynika, że w 2024 roku z internetu codziennie korzystało średnio 97 proc. młodych mieszkańców Unii Europejskiej .

Średni dzienny czas spędzany przed ekranem wynosi około dziewięciu godzin wśród dzieci w wieku 11–14 lat oraz około sześciu godzin w grupie 8–10 lat.

Ponad 80 proc. młodych Europejczyków codziennie korzysta z mediów społecznościowych. Dzieci i młodzież w wieku 9–16 lat spędzają w nich średnio trzy godziny dziennie. Według Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej (JRC) czas ten od 2010 roku wzrósł ponad dwukrotnie. Liczne badania wskazują jednocześnie, że nadmierne korzystanie z ekranów i mediów społecznościowych negatywnie wpływa na zdrowie psychiczne młodych ludzi.

Czytaj także: Niebezpieczne dla dzieci treści mnożą się na TikToku. Wydano KidsAlert