Dwoje kandydatów na nowego RPO. Zbliża się zmiana na stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich, instytucji powstałej w Polsce jeszcze za czasów PRL-u. Przypominamy, jakie kompetencje posiadają osoby zajmujące ten urząd. Kadencja obecnego RPO prof. Marcina Wiącka, który objął urząd w 2021 roku, kończy się 23 lipca. O wybór na to stanowisko ubiegają się zgłoszona przez KO i Lewicę mec. Sylwia Gregorczyk-Abram oraz kandydat PiS Adam Borowski. We wtorek w Sejmie odbyło się publiczne przesłuchanie obojga kandydatów. Czym jest urząd Rzecznika Praw Obywatelskich? Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) to konstytucyjny organ ochrony prawnej, który stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz innych aktach prawnych. Urząd ten bada, czy działania lub zaniechania organów władzy publicznej nie naruszają prawa, zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości, w tym zasady równego traktowania. Kiedy powołano urząd RPO? Instytucja Rzecznika Praw Obywatelskich powstała w Polsce w 1987 roku, a pierwsze wnioski obywatele mogli składać od 1988 roku. Urząd wprowadzono jeszcze w czasach PRL-u, jako element stopniowej liberalizacji systemu prawnego, a jego rola znacząco wzrosła po transformacji ustrojowej 1989 roku.Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info: Snicko. Ta technologia zabrała gola ChorwacjiJakie zadania i uprawnienia ma Rzecznik? Do najważniejszych kompetencji RPO należą: • przyjmowanie i rozpatrywanie wniosków (skarg) obywateli, cudzoziemców i organizacji na naruszenia praw przez organy władzy;• podejmowanie spraw z urzędu na podstawie doniesień medialnych czy informacji o zdarzeniach nadzwyczajnych;• prewencyjne wizytacje w zakładach karnych, szpitalach psychiatrycznych czy jednostkach wojskowych;• wnoszenie skarg kasacyjnych do Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego;• kierowanie pytań prawnych do Sądu Najwyższego w celu ujednolicenia orzecznictwa;• monitorowanie wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.Rzecznik nie zastępuje jednak sądów ani administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw i nie rozpatruje sporów między obywatelami. Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info: donacja. Burza wokół wsparcia dla UkrainyJak powoływany jest Rzecznik Praw Obywatelskich? RPO powołuje Sejm za zgodą Senatu, na wniosek marszałka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posłów. Kadencja trwa 5 lat, a ta sama osoba może pełnić funkcję maksymalnie przez dwie kadencje. Kandydat musi wyróżniać się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem moralnym. Kto dotychczas pełnił funkcję RPO? • Ewa Łętowska (1988-1992) – pierwsza Rzeczniczka • Tadeusz Zieliński (1992-1996) • Adam Zieliński (1996-2000) • Andrzej Zoll (2000-2006) • Janusz Kochanowski (2006-2010) • Irena Lipowicz (2010-2015) • Adam Bodnar (2015-2020/2021) • Marcin Wiącek (od lipca 2021) „Hasło dnia” TVP.Info W ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info wyjaśniamy znaczenie nieoczywistych, zapomnianych lub z innych powodów wartych rozwinięcia słów czy haseł związanych z bieżącymi wydarzeniami. Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info: Coolcation. Gdzie na wakacje bez upałów?