Ma wesprzeć technologie obronne. Komisje Parlamentu Europejskiego poparły utworzenie programu AGILE, który ma przyspieszyć rozwój i wdrażanie innowacyjnych technologii obronnych w Unii Europejskiej. Nowy instrument o budżecie 115 mln euro ma ułatwić finansowanie startupów i małych firm, ograniczyć biurokrację oraz skrócić czas przyznawania grantów do czterech miesięcy. Europosłowie podkreślają, że program jest odpowiedzią na nowe wyzwania bezpieczeństwa, wynikające z rosyjskiej agresji na Ukrainę. Nowa inicjatywa ma przyspieszyć rozwój innowacyjnych technologii oraz ułatwić ich wdrażanie przez siły zbrojne państw członkowskich i europejski przemysł obronny. Dzięki temu rozwiązania mają być szybciej skalowane w całej Unii Europejskiej. Program obejmie między innymi technologie związane ze sztuczną inteligencją, komputerami kwantowymi, robotyką, cyberbezpieczeństwem, systemami kosmicznymi oraz bezzałogowymi systemami autonomicznymi.Większe wsparcie dla małych firm i startupówW poprawkach do projektu europosłowie podkreślili potrzebę zapewnienia szybkiego, łatwo dostępnego i nastawionego na rezultaty wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw, w tym innowacyjnych startupów i rozwijających się firm.Zaproponowano również, aby – tam, gdzie będzie to możliwe – granty były wypłacane w formie ryczałtów. Ma to ograniczyć formalności i umożliwić przedsiębiorstwom skoncentrowanie się na realizacji uzgodnionych projektów.Czytaj także: USA ograniczają obecność wojsk w Europie. Ostra debata w PEKontrola nad technologiami i ochrona interesów UEEuroposłowie chcą zaostrzyć przepisy dotyczące przekazywania i własności rezultatów projektów finansowanych z programu AGILE. Zgodnie z propozycją każda próba udzielenia wyłącznej licencji podmiotom z państw trzecich, które nie są stowarzyszone z UE, będzie wymagała zgłoszenia i uzyskania zgody.Parlament proponuje również wzmocnienie przepisów dotyczących przeciwdziałania niepożądanym wpływom zewnętrznym. Finansowanie unijne nie mogłoby trafiać do podmiotów z państw trzecich działających w sposób sprzeczny z interesami bezpieczeństwa i obronności Unii oraz jej państw członkowskich.Produkty dla UkrainyZdaniem europosłów pilna potrzeba wspierania Ukrainy najbardziej innowacyjnymi rozwiązaniami europejskiego przemysłu obronnego oznacza, że każdy produkt rozwijany dzięki programowi AGILE powinien kwalifikować się do zakupu przez Ukrainę w ramach mechanizmu pożyczkowego wspierającego ten kraj.Czytaj także: Unia inwestuje 1,5 mld euro w niezależność obronną i wsparcie UkrainyPilotaż z budżetem 115 mln euroAGILE ma być pilotażowym programem realizowanym wyłącznie w 2027 roku w ramach obecnych Wieloletnich Ram Finansowych UE na lata 2021–2027. Na jego realizację przewidziano budżet w wysokości 115 mln euro.Zdobyte doświadczenia mają posłużyć do opracowania rozwiązań dla kolejnych wieloletnich ram finansowych. Europosłowie oczekują, że Komisja Europejska oceni skuteczność programu i – jeśli okaże się on sukcesem – zaproponuje jego kontynuację, rozwinięcie oraz zwiększenie skali.Czytaj także: Litwa jako druga podpisała umowę SAFE. Tyle otrzymaEuroposłowie: Europa nie może działać zbyt wolno– Europa nie może pozwolić sobie na powolne działanie, gdy zagrożenia rozwijają się tak szybko. AGILE jest naszą odpowiedzią – szybkie uruchamianie finansowania, ograniczenie biurokracji do minimum oraz zdecydowane zamknięcie drzwi przed tymi, którzy nie podzielają naszych wartości. Innowacyjność jest siłą Europy. Czas w pełni ją wykorzystać – powiedział główny sprawozdawca Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE), Ivars Ijabs (Renew, Łotwa).– Przyjmując program AGILE, tworzymy szybszą i skuteczniejszą ścieżkę prowadzącą od innowacji w obronności do ich operacyjnego wdrożenia – – powiedział główny sprawozdawca Komisji Bezpieczeństwa i Obrony (SEDE), Tonino Picula (S&D, Chorwacja).Jak dodał, „wspierając małe i średnie przedsiębiorstwa oraz startupy, zwiększając odporność na zależność od państw trzecich, ułatwiając zamówienia publiczne – także na potrzeby Ukrainy – oraz zapewniając skuteczny nadzór, przekształcamy obiecujące technologie w rzeczywiste zdolności wzmacniające nasze bezpieczeństwo”. Przewodniczący komisji ITRE, Borys Budka, podkreślił, ze „rosyjska agresja zmieniła zasady prowadzenia działań – wygrywa ten, kto szybciej wprowadza innowacje”. – Program AGILE zakłada przyznawanie finansowania w ciągu czterech miesięcy, dzięki czemu realny kapitał trafi do dynamicznych startupów, zamiast utknąć na lata w biurokratycznych procedurach. Jako przewodniczący komisji ITRE nalegałem, aby podstawową formą finansowania pozostały ryczałty, ponieważ najbardziej innowacyjne europejskie małe i średnie przedsiębiorstwa nie mają wyspecjalizowanych działów zajmujących się pozyskiwaniem grantów – powiedział Budka.Czytaj także: Dwa tygodnie i tysiące żołnierzy. Duże ćwiczenia niedaleko polskiej granicyJak dodał, „naszym celem jest teraz udowodnienie, że ten model działa, aby mógł stać się wzorem dla przyszłego Europejskiego Funduszu Konkurencyjności oraz kolejnej generacji programów obronnych”.Z kolei przewodnicząca komisji SEDE, Marie-Agnes Strack-Zimmermann, stwierdziła, że „dzięki silnemu mandatowi dla programu AGILE Parlament Europejski wysyła jasny sygnał: europejskie innowacje w obronności muszą wynikać z potrzeb operacyjnych i dostarczać zdolności niezbędnych do zlikwidowania najpilniejszych luk w potencjale obronnym Europy”.– AGILE przyspieszy rozwój, testowanie i wdrażanie nowych technologii, tak aby europejskie siły zbrojne mogły jak najszybciej korzystać z innowacyjnych rozwiązań – stwierdziła.Kolejny etap – negocjacje z Radą UEPakiet poprawek do projektu rozporządzenia został wspólnie przyjęty przez obie komisje stosunkiem głosów 76 za, 8 przeciw i 7 wstrzymujących się.Europosłowie zgodzili się również na rozpoczęcie negocjacji z Radą UE. Za takim rozwiązaniem zagłosowało 83 posłów, przeciw było 8, nikt nie wstrzymał się od głosu.Rozmowy międzyinstytucjonalne rozpoczną się podczas irlandzkiej prezydencji w Radzie UE, po przyjęciu stanowiska przez państwa członkowskie.Odpowiedź na nowe wyzwania bezpieczeństwaUnia Europejska dysponuje już rozbudowanym systemem wspierania innowacji w sektorze obronnym, jednak dotychczas koncentrował się on przede wszystkim na dużych, długoterminowych projektach.Program AGILE ma wypełnić lukę w obszarze nowych i przełomowych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, komputery kwantowe, robotyka, cyberbezpieczeństwo czy systemy kosmiczne, które coraz częściej decydują o skuteczności działań militarnych.Nowy instrument ma wspierać szybkie wdrażanie innowacji opracowywanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa, startupy oraz firmy rozwijające skalę działalności. Celem jest dostarczanie nowoczesnych produktów i technologii obronnych odpowiadających na najpilniejsze potrzeby sił zbrojnych państw członkowskich, przy jednoczesnym ograniczaniu kosztów i zmniejszaniu zależności od państw trzecich spoza grona partnerów UE.Program został zaprojektowany tak, aby maksymalnie skrócić drogę od opracowania innowacji do jej praktycznego wdrożenia. Zakładany czas od złożenia wniosku do przyznania finansowania ma wynosić zaledwie cztery miesiące.Czytaj także: Kraje UE poparły wojskowe Schengen. Celem szybsze przerzuty wojsk