Chroni go prawo. Słowo „sygnalista” zyskuje na popularności po głośnym wywiadzie doktora Emila Jędrzejewskiego w Kanale Zero. To pokłosie afery wokół Szpitala Południowego w Warszawie. W tekście z cyklu „Hasło dnia” TVP.Info wyjaśniamy, kim jest sygnalista i jakie prawa mu przysłuchują. Doktor Jędrzejewski, były ordynator oddziału chirurgii Szpitala Południowego, jest sygnalistą ws. tej placówki.Lekarz twierdzi, że zgłaszał nadużycia, do których miało dojść na Szpitalnym Oddziale Ratunkowym, gdy zarządzał nim Dawid Kacprzyk. We wtorek Jędrzejewski był gościem Kanału Zero, a dzień później został przesłuchany w prokuraturze.Sygnalista – definicjaSygnalista (z ang. whistleblower) to osoba, która zgłasza naruszenia prawa, nieprawidłowości i nadużycia w miejscu pracy, organizacji lub instytucji publicznej. Ujawnia takie informacje wewnętrznie – np. przełożonemu – lub zewnętrznie, np. organom ścigania czy mediom. Działa w interesie publicznym, próbując zapobiegać m.in. korupcji czy naruszaniu praw człowieka. W świetle polskiego prawa sygnalista to osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą. Sygnalistą może zostać m.in. pracownik (niezależnie od rodzaju umowy, także tymczasowy), przedsiębiorca związany z firmą kontraktem B2B, akcjonariusz, stażysta czy wolontariusz, a nawet osoba biorąca udział w rekrutacji.Czytaj także: Deregulacja „Hasłem dnia” TVP.Info. Kryją się za nim zmiany w mObywateluUstawa o ochronie sygnalistów – kiedy weszła w życie?Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów wdrożyła do polskiego prawa przepisy unijnej dyrektywy. Przepisy weszły w życie 25 września 2024 r. Możliwość dokonania zgłoszenia zewnętrznego do Rzecznika Praw Obywatelskich lub organu publicznego przysługuje sygnalistom od 25 grudnia 2024 r. Co sygnalista może zgłosić?Sygnalista może zgłosić różnego rodzaju nieprawidłowości w przedsiębiorstwie, takie jak: korupcja, przekupstwo, nepotyzm, nadużywanie władzy oraz przestępstwa gospodarcze, np. oszustwa, wyłudzenia czy pranie brudnych pieniędzy. Może zgłosić również naruszenia przepisów prawa pracy – dyskryminację, mobbing, nielegalne zatrudnienie, a także naruszenia zasad BHP oraz praw człowieka. Jaką ochronę ma sygnalista?Sygnalistom przysługuje ochrona prawna, którą nadała im Dyrektywa PE i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. oraz polska ustawa. Ochrona obejmuje m.in. zakaz odmowy nawiązania stosunku pracy, zakaz wypowiedzenia umowy, obniżenia wynagrodzenia czy wstrzymania awansu.Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info: Order Orła Białego. Odebrano go dopiero po raz drugiSygnalista a donosiciel – czym się różnią?Ustawa wyraźnie rozdziela te dwa pojęcia. Donosicielstwo zakłada działanie w złej wierze, często w celu zaszkodzenia konkretnej osobie.Sygnalista – przynajmniej w teorii – działa odwrotnie. Zgłasza naruszenie prawa w interesie publicznym lub w interesie samej organizacji. Dyrektywa unijna, na której opiera się polska ustawa, wprost wskazuje, że informowanie o nadużyciach jest przejawem lojalności wobec organizacji i społeczeństwa. „Hasło dnia” TVP.InfoW ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info wyjaśniamy znaczenie nieoczywistych, zapomnianych lub z innych powodów wartych rozwinięcia słów czy haseł związanych z bieżącymi wydarzeniami.Czytaj także: Kontrabanda w gdyńskim porcie – czyli co? „Hasło dnia” TVP.Info