To najważniejsze odznaczenie państwowe. Nie milkną echa decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu. To drugi taki przypadek w historii. W ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info przypominamy najważniejsze fakty dotyczące tego wyróżnienia państwowego. Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu orderu prezydentowi Ukrainy w reakcji na jego zgodę na nadanie jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy „Bohaterów UPA". W reakcji na tę decyzję byli ukraińscy przywódcy – Łeonid Kuczma, Wiktor Juszczenko oraz Petro Poroszenko – zdecydowali o zwrocie swoich Orderów Orła Białego, które otrzymali kolejno w 1997, 2005 i 2014 roku. Order Orła Białego – co to jest?Order Orła Białego to najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Nadawane jest za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla jej pożytku, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny. Jest niepodzielny na klasy i noszony na błękitnej wstędze przewieszonej przez lewe ramię. Przez ponad trzy stulecia swojego istnienia stał się symbolem najwyższego uznania ze strony polskiego państwa. Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info. Czym zajmuje się G7?Historia Orderu Orła BiałegoOrder ustanowił król August II Mocny w 1705 roku. W burzliwych dziejach Polski wielokrotnie zawieszano jego nadawanie – po rozbiorach, a także po upadku powstania listopadowego. W czasach PRL zniesiono go całkowicie. Jako najwyższe odznaczenie państwowe został przywrócony ustawą o orderach i odznaczeniach z października 1992 roku. Pierwszym kawalerem orderu po jego przywróceniu w III RP został z urzędu prezydent Lech Wałęsa, pierwszym odznaczonym – papież Jan Paweł II, a pierwszą odznaczoną kobietą – Zofia Morawska.Kto i za co może otrzymać Order Orła Białego? Order nadawany jest za znamienite zasługi zarówno cywilne, jak i wojskowe, położone w czasie pokoju lub wojny, dla chwały i pożytku Rzeczypospolitej Polskiej. Może zostać nadany również pośmiertnie. Wyróżnia się nim wybitnych Polaków z dziedziny nauki, kultury, polityki i wojskowości, a w przypadku obcokrajowców – przede wszystkim głowy państw i osoby szczególnie zasłużone dla relacji z Polską. Kto przyznaje Order Orła Białego?Order nadaje prezydent RP, który z urzędu jest Wielkim Mistrzem Orderu. Na straży jego honoru stoi Kapituła Orderu Orła Białego, której członków prezydent powołuje na pięć lat spośród osób odznaczonych tym orderem. Kapitułę tworzą Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków, którzy wybierają ze swojego grona Kanclerza i Sekretarza.Czytaj także: Posłanka krytykuje Nawrockiego. „Chciał się podlizać Konfederacji”Obcokrajowcy z Orderem Orła Białego – za co i kiedy? Cudzoziemcy otrzymują order najczęściej w związku z wizytami państwowymi lub za szczególne zasługi dla Polski i Polaków. Wśród cudzoziemców wyróżniano przede wszystkim urzędujące głowy państwa. W gronie zagranicznych laureatów są takie postaci jak królowa Wielkiej Brytanii Elżbietę II, król Szwecji Karol XVI Gustaw czy brytyjski historyk Norman Davies, ogromnie zasłużony dla popularyzacji polskich dziejów na Zachodzie. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski został wyróżniony orderem w 2023 roku przez Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”. Kiedy Order Orła Białego może zostać odebrany? To wyjątkowo rzadka sytuacja. Zanim Nawrocki podjął decyzję ws. Zełenskiego, order odebrano odznaczonemu wyłącznie raz: byłemu premierowi Wincentemu Witosowi w 1932 roku, na mocy wyroku sądowego w tzw. procesie brzeskim. Sąd orzekł wówczas wobec niego utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych. W ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info wyjaśniamy znaczenie nieoczywistych, zapomnianych lub z innych powodów wartych rozwinięcia słów czy haseł związanych z bieżącymi wydarzeniami.Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info. Jak powstaje likier curaçao i jak wymawiać tę nazwę?