Zmiany w szkołach od września. Senat poparł ustawę porządkującą prawa i obowiązki uczniów oraz tworzącą system rzeczników praw uczniowskich z Krajowym Rzecznikiem na czele. Nowe przepisy mają zagwarantować m.in. prawo do decydowania o własnym wyglądzie, wprowadzić katalog kar i procedury odwoławcze oraz wzmocnić ochronę praw uczniów w szkołach. Za nowelizacją ustawy – Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw zagłosowało 60 senatorów. Przeciw było 27 osób, nikt nie wstrzymał się od głosu.Ustawa zostanie teraz przekazana do podpisu prezydentowi Karolowi Nawrockiemu.Uporządkowanie praw i obowiązków uczniówGłównym założeniem nowych przepisów jest uporządkowanie systemu praw i obowiązków uczniowskich poprzez stworzenie ich jednolitego katalogu. Nowelizacja przewiduje również m.in. obowiązek powoływania rad szkół i placówek oraz zagwarantowanie uczniom ustawowego prawa do decydowania o własnym wyglądzie.Zgodnie z ustawą uczeń szkoły podstawowej, ponadpodstawowej, artystycznej lub określonej w przepisach placówki „ma prawo w szczególności do: kształtowania własnego stroju i wyglądu”. Zapewniona ma być również wolność „od dyskryminacji z jakiegokolwiek powodu”, w szczególności ze względu m.in. na wygląd.Czytaj także: To już pewne. 153 szkoły wezmą udział w Sejmie Dzieci i MłodzieżyPrawo do własnego wyglądu z określonymi ograniczeniamiPrzepisy wskazują jednocześnie, że uczeń powinien ubierać się „zgodnie z ogólnie przyjętymi normami społecznymi”. Zabronione będzie noszenie stroju „nawołującego do nienawiści, dyskryminującego, sprzecznego z przepisami prawa lub stwarzającego zagrożenie dla bezpieczeństwa”.Uczniowie będą również zobowiązani do przestrzegania zasad dotyczących stroju i wyglądu określonych w statutach szkół, np. podczas zajęć wychowania fizycznego oraz zajęć edukacyjnych prowadzonych w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych.Katalog kar i nowe procedury odwoławczeNowelizacja wprowadza katalog kar oraz określa procedury odwołania od decyzji o ich nałożeniu. Wśród przewidzianych sankcji znalazły się m.in. upomnienie pisemne, nagana, a także – w przypadku uczniów objętych obowiązkiem szkolnym – przeniesienie do innej szkoły. Uczniowie nieobjęci obowiązkiem szkolnym będą mogli zostać skreśleni z listy uczniów.Podkreślono, że wymierzenie kary będzie poprzedzone wysłuchaniem wyjaśnień obu stron oraz świadków. W przypadku groźby przeniesienia do innej szkoły lub skreślenia z listy uczniów konieczne będzie również uzyskanie zgody rady pedagogicznej oraz zasięgnięcie opinii samorządu uczniowskiego i szkolnego rzecznika praw uczniowskich.W postępowaniu dotyczącym ukarania niepełnoletniego ucznia jego rodzice będą mogli uczestniczyć w charakterze strony.Nowe przepisy zakładają także, że uczeń będzie uznawany za niewinnego do czasu udowodnienia jego winy i potwierdzenia jej ostatecznym rozstrzygnięciem.Czytaj także: Gdzie najlepiej uczą działania w praktyce? Ranking szkół ponadpodstawowychPowstanie system rzeczników praw uczniowskichUstawa przewiduje utworzenie systemu organów ochrony praw uczniowskich. W jego skład wejdą: Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich, 16 wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich działających przy kuratorach oświaty, a także gminni i powiatowi rzecznicy praw uczniowskich.Przepisy dopuszczają możliwość utworzenia przez gminy lub powiaty – na mocy porozumienia – wspólnego stanowiska odpowiednio gminnego lub powiatowego rzecznika praw uczniowskich.Elementem systemu mają być również szkolni rzecznicy praw uczniowskich. W trakcie prac sejmowych przesunięto jednak obowiązek ich powoływania do 1 września 2028 roku. Do tego czasu ich tworzenie będzie dobrowolne.Dodatkowe zmiany i termin wejścia w życieWśród innych zmian wprowadzonych przez Sejm znalazło się skrócenie okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z trzech lat do jednego roku. Z obowiązku tworzenia rad szkół i placówek wyłączono również szkolnictwo niepubliczne.Większość przepisów ustawy ma wejść w życie 1 września 2026 roku.Czytaj także: Sejmowa awantura o religię i etykę. Obrady komisji przerwane