Rząd szykuje reformę. Rząd przyjął projekt ustawy, który ma zlikwidować instytucję ubezwłasnowolnienia osób dorosłych i zastąpić ją systemem wspieranego podejmowania decyzji, zamiast odbierania praw. Nowe przepisy przewidują m.in. kuratorów wspierających, asystentów prawnych oraz możliwość ustanowienia pełnomocnika u notariusza na wypadek pogorszenia stanu zdrowia. Reforma ma zwiększyć autonomię osób z niepełnosprawnościami, seniorów i osób z zaburzeniami psychicznymi.Koniec ubezwłasnowolnieniaProjekt Ministerstwa Sprawiedliwości przewiduje uchylenie przepisów o całkowitym i częściowym ubezwłasnowolnieniu. Resort wskazuje, że obecne regulacje są sprzeczne ze standardami ochrony praw człowieka ONZ i Rady Europy, a także mają charakter stygmatyzujący.Nowy system ma być skierowany do osób pełnoletnich, które z powodu m.in. niepełnosprawności intelektualnej, chorób neurodegeneracyjnych czy zaburzeń psychicznych potrzebują wsparcia przy podejmowaniu decyzji prawnych. Obejmie także osoby starsze oraz tych, którzy chcą zabezpieczyć się na wypadek pogorszenia stanu zdrowia.Cztery formy wsparciaProjekt wprowadza cztery instrumenty wspieranego podejmowania decyzji:· kuratora wspierającego,· kuratora reprezentującego,· asystenta prawnego,· pełnomocnictwo rejestrowane.Czytaj także: CBA sprawdza transakcje byłego ministra z PiS. Zabezpieczono dokumentyKurator na czas określonyKurator reprezentujący miałby być ustanawiany przez sąd, gdy wymaga tego ochrona praw lub interesów osoby potrzebującej wsparcia. Sąd określałby zakres jego uprawnień oraz sprawy, w których dana osoba mogłaby działać samodzielnie.Kiedy ochrona interesów osoby pełnoletniej nie wymaga ustanowienia kuratora reprezentującego, jednak osoba ta potrzebuje „faktycznego wsparcia w prowadzeniu swoich spraw”, sąd ustanawiałby dla niej kuratora wspierającego.Projekt zakłada, że kurator będzie ustanawiany co do zasady maksymalnie na pięć lat, a w szczególnych przypadkach – do dziesięciu lat. Ustanowienie kuratora będzie można ponawiać. Zakres wsparcia będzie mógł być modyfikowany wraz ze zmianą potrzeb osoby objętej pomocą.Przepisy określają również zasady wyboru kuratora oraz wymagania, jakie musi spełniać.Asystent prawny bez decyzji sąduAsysta prawna ma opierać się na pisemnej umowie między osobą potrzebującą wsparcia a asystentem. Asystent będzie mógł m.in. uczestniczyć w czynnościach prawnych i wyjaśniać ich skutki. Jedna osoba będzie mogła korzystać z pomocy kilku asystentów prawnych.Czytaj także: Wniosek o zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie Patryka JakiegoPełnomocnik ustanowiony u notariuszaProjekt przewiduje także wprowadzenie pełnomocnictwa rejestrowanego. Osoba pełnoletnia będzie mogła u notariusza wyznaczyć pełnomocnika na wypadek utraty zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem.Pełnomocnik będzie mógł podejmować decyzje dotyczące majątku, spraw urzędowych czy zgody na świadczenia zdrowotne. Dane pełnomocnictwa trafią do nowego Rejestru Pełnomocnictw prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną.Pełnomocnictwo rejestrowane – jak czytamy w projektowanej ustawie – może być wykonywane tylko przez jedną osobę. Poza wybranym pełnomocnikiem możliwe będzie jednak wskazanie także innej osoby, która zastąpi go w sytuacji, jeżeli nie mógłby on lub nie chciałby on pełnić tej funkcji.„Całkowite ubezwłasnowolnienie” do lamusaW projekcie ustawy przewidziano także m.in. uchylenie art. 13 k.c., który mówi o możliwości całkowitego ubezwłasnowolnienia osoby, która ukończyła 13 lat, a na skutek „choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem”.Reforma zgodna ze strategią rząduMinisterstwo podkreśla, że projekt realizuje zapisy Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021–2030. Zakłada ona odejście od zastępczego podejmowania decyzji na rzecz modelu wsparcia i poszanowania autonomii osoby wymagającej pomocy.Czytaj także: Minister odpowiada na krytykę koncernów. „Stoimy po stronie obywateli”