Trzeba szukać schronienia. Alarm powietrzny to sygnał syreny alarmowej ogłaszany w razie zagrożenia atakiem z powietrza. W ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info wyjaśniamy, jak brzmi syrena w takim wypadku, jak odwoływany jest ten alarm, gdzie szukać schronienia i jakich błędów należy unikać. W środę rano litewskie wojsko wysłało alerty do mieszkańców wschodniej części kraju. W związku z zagrożeniem zamknięta została przestrzeń powietrzna nad lotniskiem w Wilnie i w jego okolicach. Najważniejszych przedstawicieli władz Litwy przewieziono do schronów. Po godz. 10:00 alarm odwołano. Warto jednak przypomnieć, jak należy postępować w sytuacji zagrożenia atakiem z powietrza. Zobacz też: „Poradnik bezpieczeństwa” w pigułce. Instrukcja na wypadek kryzysuAlarm powietrzny – co to jest?Alarm powietrzny, zwany też alarmem przeciwlotniczym lub lotniczym, to oficjalny sygnał systemu obrony cywilnej ogłaszany w przypadku bezpośredniego zagrożenia atakiem środków napadu z powietrza. Obowiązuje wszystkich przebywających na obszarze, dla którego został ogłoszony – niezależnie od obywatelstwa. Za uruchomienie alarmu odpowiadają szefowie obrony cywilnej na poszczególnych szczeblach administracji: na poziomie gminy jest to wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w powiecie – starosta, a w województwie – wojewoda. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) koordynuje system na poziomie krajowym i może uruchomić Alert RCB. Wiadomość SMS docierającą do wszystkich telefonów komórkowych w zagrożonym rejonie, niezależnie od operatora. Jak brzmi syrena alarmu powietrznego? Jak odróżnić ją od innych sygnałów? Zgodnie z rozporządzeniem z 2024 roku alarm powietrzny to modulowany dźwięk syreny trwający 3 minuty – ton naprzemiennie narasta i opada. To sygnał wyraźnie odróżnialny od pozostałych alarmów. Alarm o klęskach żywiołowych lub zagrożeniach środowiska to ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty, natomiast alarm o skażeniach chemicznych, biologicznych lub radiacyjnych polega na przerwanym cyklu: 10 sekund dźwięku i 25–30 sekund przerwy, powtarzanym przez 3 minuty. Osobną kategorią jest syrena straży pożarnej – krótki, trwający nie dłużej niż 30 sekund, trzykrotnie modulowany sygnał wzywający druhów do remizy. To nie jest alarm dla ludności i nie wymaga żadnego działania ze strony cywilów. Jak jeszcze jest ogłaszany alarm powietrzny (poza syreną)? System alarmowania w Polsce jest wielokanałowy. Oprócz syren alarmowych alarm powietrzny ogłaszany jest przez radio i telewizję za pomocą trzykrotnie powtarzanej zapowiedzi słownej: „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm [rodzaj] dla [obszar]". Towarzyszyć mu może żółty wizualny sygnał alarmowy w kształcie trójkąta. W terenie służby porządkowe mogą używać megafonów i radiofonii przewodowej, a zakłady pracy dysponują własnymi syrenami włączonymi w lokalne systemy alarmowe. Coraz ważniejszą rolę odgrywa wspomniany Alert RCB – SMS wysyłany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w sytuacjach nagłego zagrożenia, zawierający informację o rodzaju niebezpieczeństwa i konkretne instrukcje postępowania. Wiadomość dociera do każdego, kto przebywa w zagrożonym rejonie – wystarczy aktywna karta SIM. System ten był już wielokrotnie aktywowany w Polsce, m.in. w związku z naruszeniami przestrzeni powietrznej i odnalezieniem szczątków dronów na terytorium kraju. Zobacz też: Premier alarmuje po incydentach z dronami. „Nie ma żartów”Jak brzmi odwołanie alarmu powietrznego? Odwołanie każdego alarmu – w tym powietrznego – to ciągły, jednostajny dźwięk syreny trwający 3 minuty (bez modulacji, stały ton). Nie wychodź ze schronienia po pierwszym ucichnięciu syren. Czekaj na wyraźne odwołanie. W mediach towarzyszyć mu będzie komunikat: „Uwaga! Uwaga! Uwaga! Odwołuję alarm [rodzaj] dla [obszar]". Szczegółowe procedury ogłaszania i odwoływania alarmów dostępne są na stronach gov.pl prowadzonych przez RCB oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Co robić po usłyszeniu alarmu powietrznego? Zarówno w wytycznych Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, jak i instrukcjach Państwowej Straży Pożarnej oraz Ochotniczej Obrony Cywilnej zaznaczono: działaj szybko, ale bez paniki. Poniżej najważniejsze kroki – w zależności od miejsca, w którym zastanie cię alarm. Jeśli jesteś w budynku: • Natychmiast zejdź do piwnicy lub na najniższe kondygnacje – nie korzystaj z windy (ryzyko unieruchomienia przy wyłączeniu prądu). • Weź dokumenty, leki, naładowany telefon, latarkę i przenośny odbiornik radiowy z zakresem UKF. • Wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe, wygaś ogień w piecu, zamknij okna i drzwi. • Pozostań w schronieniu do oficjalnego odwołania alarmu. Czytaj także: Żmije w parkach i na osiedlach. Gdynia ostrzega mieszkańcówJeśli jesteś na ulicy lub w pojeździe: • Wejdź niezwłocznie do najbliższego trwałego budynku – piwnicy, podziemnego garażu, stacji metra lub tunelu. • Jeśli prowadzisz auto: zatrzymaj i zaparkuj tak, aby nie blokować ciągów komunikacyjnych, po czym opuść pojazd – skupisko samochodów to potencjalne zagrożenie. • Jeżeli nie zdążysz dotrzeć do budynku, schroni się w zagłębieniu terenu lub za trwałą osłoną, z dala od okien i szkła. • Pomagaj osobom starszym, dzieciom i osobom z niepełnosprawnościami, o ile nie naraża cię to na dodatkowe ryzyko.Czego nie robić podczas alarmu powietrznego? Kilka błędów powtarza się najczęściej i może kosztować życie. Nie stój przy oknach ani szklanych elewacjach – odłamki szkła są śmiertelnie niebezpieczne nawet przy wybuchu w znacznej odległości. Nie blokuj wejść do schronów ani klatek schodowych, bo utrudniasz tym samym ewakuację innym. Absolutnie nie wyjeżdżaj po dzieci do szkoły. Jak podkreślają eksperci MSWiA i RCB, taka reakcja narazi ciebie, spotęguje chaos komunikacyjny i utrudni pracę służbom ratunkowym. Szkoły mają własne, sprawdzone procedury i zadbają o bezpieczeństwo uczniów. Kontaktuj się z wychowawcą dopiero po oficjalnym odwołaniu alarmu. Nie ignoruj też sygnału wychodząc z założenia, że to pewnie ćwiczenia – o planowanych testach władze mają obowiązek informować z co najmniej 24-godzinnym wyprzedzeniem. Jeśli nie słyszałeś żadnej zapowiedzi, traktuj alarm jako realny. Czytaj także: Spotkanie z Wałęsą i spacer z Tuskiem. Magyar w GdańskuGdzie szukać schronienia w razie alarmu powietrznego?Ustawa z grudnia 2024 r. nakłada na gminy obowiązek organizowania miejsc schronienia i prowadzenia ich centralnej ewidencji, a od 1 stycznia 2026 r. nowe bloki mieszkalne muszą mieć możliwość uruchomienia awaryjnego schronienia. Adresy schronów i ukryć można sprawdzić w aplikacji SCHRONY (ponad 200 tys. obiektów w Polsce) oraz w biuletynach informacji publicznej gmin. Ten tekst powstał jako część cyklu „Hasło dnia” portalu TVP.Info, w którym tłumaczymy znaczenie nieoczywistych słów lub wartych rozwinięcia haseł związanych z bieżącymi wydarzeniami.