„Hasło dnia” portalu TVP.Info. Brytyjskie władze uznały europosła Dominika Tarczyńskiego za persona non grata – w potocznym rozumieniu tego terminu. W ramach cyklu „Hasło dnia” portalu TVP.Info wyjaśniamy, jakie konsekwencje niesie za sobą taki status. O zakazie wjazdu do Wielkiej Brytanii Dominik Tarczyński poinformował we wpisie, który opublikował w mediach społecznościowych 13 maja. Polityk zapowiedział, że pozwie brytyjskiego premiera Keira Starmera. Co znaczy persona non grata?Łacińskie wyrażenie persona non grata dosłownie oznacza „osobę niepożądaną" (łac. persona – osoba, non – nie, grata – mile widziana, pożądana). W ścisłym sensie prawnym określenie to odnosi się do dyplomaty lub innego przedstawiciela państwa, którego kraj przyjmujący uznaje za niepożądanego i odmawia mu dalszego pobytu na swoim terytorium. W mowie potocznej termin ten nabrał szerszego znaczenia – używamy go w odniesieniu do każdej osoby, która z jakiegoś powodu nie jest tolerowana lub mile widziana w danym miejscu, środowisku czy organizacji. Tarczyński nie jest polskim dyplomatą przebywającym w Wielkiej Brytanii, więc w sensie prawnym nie został uznany za persona non grata – wobec niego używamy tego określenia w kontekście potocznym.Czytaj także: Słowo starsze niż samo papiestwo. Pontyfikat „Hasłem dnia” TVP.InfoPersona non grata – skąd pochodzi to określenie? Choć łacina od wieków towarzyszyła dyplomacji europejskiej, pojęcie persona non grata w obecnym, sformalizowanym znaczeniu upowszechniło się nie tak dawno.Przełomowym momentem było umieszczenie tego terminu w Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 18 kwietnia 1961 roku – jednym z fundamentalnych dokumentów prawa międzynarodowego, ratyfikowanym przez niemal wszystkie państwa świata. Artykuł 9 Konwencji wprost stanowi, że państwo przyjmujące może w każdej chwili i bez podawania przyczyn uznać członka personelu dyplomatycznego za persona non grata. Mechanizm wydalania dyplomatów istniał od starożytności, jednak dopiero Konwencja wiedeńska nadała mu precyzyjną, wiążącą formę prawną.Konsekwencje prawne statusu persona non grata Zgodnie z Konwencją wiedeńską państwo wysyłające musi odwołać dyplomatę uznanego za persona non grata w rozsądnym terminie – po jego upływie traci on immunitet dyplomatyczny. Decyzja nie wymaga uzasadnienia. Najczęstszą przyczyną są szpiegostwo lub naruszenie prawa miejscowego, choć bywa też narzędziem politycznym, jak masowe wzajemne wydalenia dyplomatów między Zachodem a Rosją po 2022 roku. Polska jest stroną Konwencji od 1965 roku. MSZ może w każdej chwili wydalić akredytowanego dyplomatę, a wobec osób bez statusu dyplomatycznego stosuje się zakaz wjazdu i pobytu na podstawie ustawy o cudzoziemcach lub decyzji sądu. Zobacz też: Nominacje sędziowskie „Hasłem dnia”. Te warunki muszą spełniać kandydaciPersona non grata w języku codziennym Określenie to przyjęło się też w mediach, polityce i języku potocznym. Mówimy, że ktoś stał się persona non grata w danej firmie, rodzinie czy środowisku, mając na myśli po prostu to, że jest tam niepożądany lub pozbawiony dawnej pozycji. To jeden z tych łacińskich zwrotów, który – jak veto czy status quo – przekroczył granice specjalistycznego słownictwa.W cyklu „Hasło dnia" portalu TVP.Info codziennie wyjaśniamy znaczenie słowa lub kilku słów związanych z bieżącymi wydarzeniami.