To zakończenie długiego procesu. Prezydent Karol Nawrocki wręczył nominacje ponad 150 sędziom. Głowa państwa jest ostatnim ogniwem całego procesu. Wyjaśniamy, jakie warunki musi spełniać kandydat na sędziego i jak przebiega procedura nominacyjna. W poniedziałek 11 maja podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim Karol Nawrocki wręczył nominacje sędziowskie 162 osobom. W swoim przemówieniu prezydent poruszył kwestię obowiązującej obecnie konstytucji z 1997 roku.W ramach cyklu „Hasło dnia” TVP.Info rozwijamy temat nominacji sędziowskich i tego, jak przebiega proces, który one wieńczą.Nominacje sędziowskie – co to jest?Nominacja sędziowska to formalne mianowanie osoby na urząd sędziego, które nadaje jej prawo do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z artykułem 179 Konstytucji RP, sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) – na czas nieoznaczony.Nominacja nie jest więc jednostronną decyzją głowy państwa. To wynik wieloetapowego postępowania kwalifikacyjnego.Czytaj także: „Hasło dnia” TVP.Info. Na czym polega wotum nieufności?Kto bierze udział w procesie nominacyjnym?Najważniejszą rolę w procesie nominacyjnym odgrywa Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) – konstytucyjny organ stojący na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów. To właśnie KRS przeprowadza postępowanie kwalifikacyjne, ocenia kandydatów i przedstawia prezydentowi wnioski o powołanie na stanowiska sędziowskie. Bez pozytywnej uchwały KRS prezydent nie może formalnie powołać sędziego.Głowa państwa jest ostatnim ogniwem całego procesu – wręcza akt powołania i odbiera ślubowanie od nowo mianowanego sędziego. Choć rola prezydenta jest konstytucyjnie niezbędna, w praktyce ma on ograniczoną swobodę: nie może samodzielnie wskazać kandydata z pominięciem KRS. Minister Sprawiedliwości oraz prezesi właściwych sądów ogłaszają wolne stanowiska sędziowskie i na etapie wstępnym opiniują zgłoszonych kandydatów wraz z kolegiami sądów.Jakie warunki musi spełnić kandydat na sędziego?Kandydat musi spełnić szereg warunków określonych między innymi w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych:• obywatelstwo polskie i pełnia praw cywilnych oraz obywatelskich,• nieskazitelny charakter – weryfikowany przez środowisko zawodowe i opinię publiczną,• wykształcenie prawnicze – ukończone studia wyższe na kierunku prawo w Polsce lub uznany dyplom zagraniczny,• zdany egzamin sędziowski lub prokuratorski (alternatywnie: adwokacki, radcowski lub notarialny z odpowiednim stażem),• wymagany staż pracy – zazwyczaj minimum kilka lat praktyki zawodowej (np. jako asystent sędziego, referendarz, prokurator, adwokat lub radca prawny),• ukończenie aplikacji sędziowskiej w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP) – w przypadku kandydatów wchodzących na stanowisko po raz pierwszy tą ścieżką,• odpowiedni wiek – co do zasady ukończone 29 lat (dla sądów rejonowych).Zobacz też: Ustawa likwidująca CBA. Prezydent podjął decyzjęJak przebiega proces nominacyjny?Procedura nominacyjna rozpoczyna się od ogłoszenia wolnego stanowiska przez Ministra Sprawiedliwości w Monitorze Polskim. Zainteresowany kandydat składa zgłoszenie do prezesa właściwego sądu, po czym kolegium sądu oraz zgromadzenie ogólne sędziów wydają swoją opinię. Dokumentacja trafia następnie do KRS, która analizuje akta, przeprowadza rozmowy z kandydatami i podejmuje uchwałę w sprawie rekomendacji. Jeśli uchwała jest pozytywna, rada kieruje wniosek do prezydenta. Głowa państwa wręcza akt powołania, a nowo mianowany sędzia składa ślubowanie – dopiero od tego momentu może oficjalnie objąć urząd i orzekać w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.