Jedno nazwisko budzi kontrowersje. Andrzej Poczobut, odbierając Order Orła Białego, powiedział, że nie czuje się bohaterem, że jest zwykłym człowiekiem, który, żyjąc w nieprzyzwoitych czasach, próbuje zachować się przyzwoicie. Dla mnie bohaterami tej historii są żołnierze AK, o gloryfikację których byłem oskarżony. Kim byli żołnierze wyklęci, których wymienił dziennikarz prześladowany przez reżim Alaksandra Łukaszenki? Jedno nazwisko do dziś budzi kontrowersje. – Chodzi o to, że nie czuję się bohaterem, dla mnie bohaterami tej historii są przede wszystkim żołnierze Armii Krajowej – oświadczył Andrzej Poczobut, odbierając Order Orła Białego z rąk prezydenta Karola Nawrockiego. – Tylko po prostu zwykłym człowiekiem jestem, który, żyjąc w nieprzyzwoitych czasach, próbuje zachować się przyzwoicie. Tylko tyle i aż tyle – zaznaczył.Aktywista wymienił żołnierzy AK, których w szczególności ma na myśli – majora Macieja Kalenkiewicza „Kotwicza”, majora Jana Piwnika „Ponurego”, majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę”, podporucznika Anatola Radziwonika „Olecha” i podporucznika Mieczysław Niedziński „Niemena”.Major Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz” był uczestnikiem kampanii wrześniowej, cichociemnym i jednym ze współtwórców tej elitarnej formacji, oficer Armii Krajowej, dowódca partyzancki w Okręgu Nowogródek AK. Do terenów okupowanej Polski został zrzucony w grudniu 1941 roku. Walczył między innymi w Okręgu Nowogródek. „Kotwicz” był współautorem i propagatorem koncepcji operacji Ostra Brama – zaatakowania oddziałów niemieckich przed nadejściem Armii Czerwonej, by powitać sowietów w roli gospodarza. Zginął 21 sierpnia 1944 roku podczas bitwy o Surkonty z NKWD. W 2022 decyzją władz reżimu Łukaszenki, cmentarz wojskowy w Surkontach został zlikwidowany.Major Piwnik bohaterem podziemiaMajor Jan Piwnik również walczył we wrześniu 1939 roku i był cichociemnym. Do Polski został zrzucony w listopadzie 1941 roku. „Ponury” założył oddział partyzancki w Świętokrzyskiem, jeden z najskuteczniejszych na terenie okupowanej Polski. Zginął 16 czerwca 1944 roku podczas ataku na niemiecki oddział pod wsią Jewłasze na terenie dzisiejszej Białorusi. Major Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” był jednym z najbardziej kontrowersyjnych żołnierzy wyklętych. Był bohaterem walk z Niemcami, począwszy od kampanii wrześniowej. Działał w konspiracji w Wilnie, w końcu stanął na czele 5 Wileńskiej Brygady AK. 23 czerwca 1944 roku w ramach akcji odwetowej po pacyfikacji wsi Glinciszki, gdzie policjanci litewscy zamordowali 39 Polaków, w tym kobiety, starców i jedenaścioro dzieci oddział Łupaszki dokonał zbrodni w Dubinkach, gdzie zginęło od 21 do 68 cywilów. Później walczył między innymi na Pomorzu.W czerwcu 1948 roku został zatrzymany przez komunistyczną bezpiekę i podczas śledztwa poddawany torturom. Został skazany na 18-krotną karę śmierci. Wyrok wykonano 8 lutego 1951 roku w więzieniu na Mokotowie. Ciało zostało pochowane w tajemnicy w nieznanym przez lata miejscu. Do dziś postać „Łupaszki” budzi kontrowersje.Ostatni dowódcaPodporucznik Anatol Radziwonik „Olech” był jednym z dowódców polskiego podziemia antykomunistycznego i niepodległościowego i ostatnim dowódcą zorganizowanych struktur polskiego podziemia niepodległościowego na ziemi nowogródzkiej. Walczył między innymi pod rozkazami „Ponurego”. Po wojnie dowodził oddziałem liczącym nawet 500 osób. Poległ 12 maja 1949 roku nad rzeczką Niewisza, niedaleko wsi Raczkowszczyzna podczas próby przebicia się przez pierścień kolejnej sowieckiej obławy.Podporucznik Mieczysław Niedziński „Niemen” był uczestnikiem operacji Ostra Brama, po której uniknął rozbrojenia przez Rosjan. Zginął 8 maja 1948 roku w miejscowości Kulbaki w okolicy Grodna wraz z kilkunastoma swoimi żołnierzami, w wyniku donosu, otoczony przez sowietów.Andrzej Poczobut przez wiele lat współpracował z polskimi mediami, relacjonując sytuację na Białorusi. Za krytyczne wypowiedzi na temat dyktatora Alaksandra Łukaszenki trafiał do aresztu i stawał przed sądem. 25 marca 2021 roku został zatrzymany. Władze białoruskie przypisały jego działaniom – polegającym na kultywowaniu polskości i publikowaniu artykułów w mediach – znamiona „rehabilitacji nazizmu”.Poczobut więźniem reżimu ŁukaszenkiAktywistę długo przetrzymywano w areszcie, a 8 lutego 2023 r. skazano na osiem lat kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Apelacja została odrzucona przez białoruski Sąd Najwyższy i Poczobut przebywał w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze w Nowopołocku.28 kwietnia na granicy Polski i Białorusi doszło do wymiany więźniów na zasadzie „pięciu za pięciu”, w ramach której władze w Mińsku zwolniły trzech Polaków, w tym właśnie Poczobuta i dwóch obywateli Mołdawii.Wysłannik USA ds. Białorusi John Coale powiedział później, że Poczobut zawsze był na szczycie listy osób do uwolnienia, bo naciskał na to prezydent USA Donald Trump po rozmowie z prezydentem Karolem Nawrockim we wrześniu minionego roku.Poczobut podziękował byłemu i obecnemu prezydentowi – Andrzejowi Dudzie i Karolowi Nawrockiego oraz rządom Mateusza Morawieckiego i Donalda Tuska za działania na rzecz jego uwolnienia. – Jest coś, co nas wszystkich łączy i to jest polskość. I to jest piękne i za to wszystkim wam bardzo serdecznie dziękuję – podkreślił.Czytaj także: Poczobut przemówi w Strasburgu? Trwają starania polskich europosłów