Sam szczyt piramidy morskiej. Kraken to legendarny morski potwór z mackami wywodzący się z nordyckiego folkloru, który wciągał statki i żeglarzy w głębiny. Nowe badania pokazują, że w epoce dinozaurów istniało stworzenie najbardziej zbliżone do legendy. Chodzi o ogromną ośmiornicę, która grasowała po morzach jako drapieżnik szczytowy. Naukowcy twierdzą, że skamieniałości dziobów – twardej struktury szczęki tego miękkiego bezkręgowca – wskazują, że gatunek ośmiornicy o nazwie Nanaimoteuthis haggarti, który żył około 86–72 milionów lat temu, w okresie kredy, osiągał od 6,6 do 18,6 metra długości.„Kraken z okresu kredy”– Te zwierzęta były niezwykłe. Z ich dużymi ciałami, długimi ramionami, potężnymi szczękami i zaawansowanym zachowaniem, reprezentują to, co można by określić mianem prawdziwego „Krakena z okresu kredy – powiedział paleontolog Yasuhiro Iba z Uniwersytetu Hokkaido w Japonii, główny autor badania opublikowanego w czwartek w czasopiśmie Science.Czytaj także: Pierwszy taki przypadek. Krwawa „wojna domowa” podzieliła świat szympansów– Do tej pory uważało się, że przez około 370 mln lat ekosystemy morskie były zdominowane przez duże drapieżne kręgowce – najpierw ryby i rekiny, następnie gady morskie, a później wieloryby. Nasze badania pokazują, że gigantyczne bezkręgowce, a mianowicie ośmiornice, również pełniły funkcję drapieżników szczytowych w morzu kredowym – ocenił.Iba zaznaczył, że Nanaimoteuthis haggarti jest jednym z największych bezkręgowców, jakie kiedykolwiek odnotowano.– Do tej pory największym znanym bezkręgowcem była współczesna kałamarnica olbrzymia, która może osiągnąć całkowitą długość około 12 metrów – dodał.Gigantyczna ośmiornica polowała na ogromne rybyIntensywne zużycie – zaobserwowane na dziobach – jest spójne, jak twierdzą naukowcy, z powtarzającym się miażdżeniem twardych struktur, takich jak kości i muszle, co wskazuje na drapieżnika polującego na duże ryby, muszlowe stworzenia z czułkami, małże i inne duże ofiary.– U największych okazów około 10 proc. całkowitej długości szczęki wydaje się być utracone z powodu zużycia. Jest to ostrzejsze zjawisko niż to, które zazwyczaj obserwuje się u współczesnych ośmiornic i mątw, żywiących się twardym pokarmem – wyjaśnił.Badanie tomograficzneKształt dziobów przypominał te, jakie posiadają współczesne ośmiornice głębinowe, które pływają przy pomocy płetw. Doprowadziło to naukowców do wniosku, że ośmiornice z okresu kredy również miały płetwy.Objęte badaniem tomograficznym liczne skamieniałości dziobów pochodziły z Japonii i kanadyjskiej wyspy Vancouver. Naukowcy ponownie zbadali wcześniej znane okazy i odkryli również nowe skamieniałości. Badali również dzioby bliskiego krewnego o nazwie Nanaimoteuthis jeletzkyi, który żył około 100 do 72 milionów lat temu. Nie był on tak duży, osiągając od 2,8 do 7,7 metra długości, ale również był aktywnym drapieżnikiem. Ponieważ ośmiornice są zwierzętami o miękkim ciele, rzadko dobrze się fosylizują. Dziób, jedyna sztywna część ciała ośmiornicy, jest zbudowany z twardego i trwałego materiału zwanego chityną, występującego również w pancerzach krabów, homarów i owadów. Kierując się współczesną anatomią ośmiornic, naukowcy byli w stanie oszacować wielkość ośmiornic kredowych na podstawie wymiarów dziobów.Ośmiornice należą do najinteligentniejszych bezkręgowców– Ośmiornice nie są po prostu drapieżnikami gryzącymi. Używają długich, giętkich ramion do chwytania ofiary i potężnych szczęk do jej obrabiania. Wraz ze wzrostem rozmiarów ciała, ich zdolność do kontrolowania dużej ofiary za pomocą ramion i „obrabiania jej szczękami” również wzrasta – powiedział Iba.– Ponadto ośmiornice należą do najinteligentniejszych bezkręgowców. W naszych skamieniałościach szczęki wykazują asymetryczne zużycie, co sugeruje zachowanie lateralne – faworyzowanie jednej strony ciała nad drugą, coś w rodzaju praworęczności. Świadczy to nie tylko o sile, ale także o zaawansowanym i elastycznym zachowaniu – opowiadał.Mogły polować na drapieżniki nawet 15 mTe ośmiornice dzieliły morza kredowe z innymi dużymi drapieżnikami – w tym z gadami morskimi zwanymi mozazaurami i plezjozaurami, które osiągały do około 15 m długości, a także z rekinami dorównującymi rozmiarami dzisiejszemu wielkiemu płazińcowi.– Te gigantyczne ośmiornice prawdopodobnie zajmowały ten sam poziom ekologiczny i mogły konkurować z gadami morskimi i rekinami w obrębie tego samego ekosystemu – kontynuował Iba.– Ich istnienie zmienia nasz sposób postrzegania starożytnych oceanów. Zamiast ekosystemów zdominowanych wyłącznie przez drapieżne kręgowce, widzimy teraz, że gigantyczne bezkręgowce, takie jak ośmiornice, również zajmowały sam szczyt piramidy pokarmowej – podkreślił naukowiec.