Artysta, obywatel, świadek historii. W 100. rocznicę urodzin Andrzeja Wajdy w gmachu Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie 22 kwietnia odbędzie się uroczyste otwarcie wystawy „Andrzej Wajda. Artysta. Senator. Obywatel”. Wystawa ukazuje życie, sztukę i działalność publiczną jednego z najwybitniejszych twórców polskiego kina. Ekspozycja została przygotowana przez Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha i stanowi jedno z najważniejszych wydarzeń obchodów Roku Andrzeja Wajdy. Wernisaż wystawy odbędzie się 22 kwietnia o godz. 12 w Senacie RP. Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do 25 maja.Rok Wajdy i 100. rocznica urodzinW 2026 roku przypada 100. rocznica urodzin Andrzeja Wajdy – wybitnego reżysera, laureata Oscara i twórcy filmów, które na trwałe wpisały się w historię światowego kina. Z tej okazji Sejm RP oraz liczne instytucje ustanowiły Rok Wajdy, aby upamiętnić jego dorobek i promować go zarówno w kraju, jak i za granicą.„Wracamy wspomnieniami do chwil, w których Andrzej Wajda łączył świat kultury z misją budowania wolnej Polski. To historia człowieka, który wierzył, że dialog i sztuka mają moc zmieniania rzeczywistości” – napisano w mediach społecznościowych Senatu, zapraszając na wystawę.Siedem rozdziałów życia i twórczościWystawa stanowi syntetyczne ujęcie drogi artystycznej Wajdy oraz jego zaangażowania w życie publiczne. Narrację podzielono na siedem rozdziałów, prowadzących przez najważniejsze etapy jego życia.Szczególne miejsce zajmują doświadczenia wojenne, w tym tragiczna śmierć ojca reżysera podczas zbrodni katyńskiej. Wydarzenia te miały ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość i postawę obywatelską. Czytaj także: Sang jest niechcianym dzieckiem wojny w Wietnamie. Postanawia odnaleźć ojcaSztuka obrazu – fundament twórczościCzęść „Sztuka” ukazuje Wajdę jako twórcę wizualnego – rysownika i malarza, dla którego myślenie obrazem i wrażliwość plastyczna były podstawą pracy artystycznej.Film – opowieść o historii i człowiekuRozdział „Film” poświęcony jest jego najważniejszym dziełom filmowym, podejmującym tematy historii, pamięci, moralnych wyborów i losów jednostki uwikłanej w wielkie procesy i przemiany społeczne. Wajda jawi się tu jako twórca, który potrafi nadać uniwersalny wymiar iście polskim doświadczeniom.Teatr jako przestrzeń dialoguEkspozycja przypomina również działalność Wajdy jako reżysera teatralnego. Teatr był dla niego miejscem eksperymentu, dialogu i refleksji nad współczesnością, a jego realizacje sceniczne zdobywały uznanie zarówno w Polsce, jak i za granicą.Czytaj także: Nie żyje francuska aktorka. Została znaleziona w basenieManggha – wspólne dzieło życiaSzczególne miejsce zajmuje Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha – jeden z najważniejszych projektów zainicjowanych przez Wajdę i jego żonę, Krystynę Zachwatowicz-Wajdę. Instytucja ta jest trwałym symbolem ich zaangażowania w rozwój kultury i dialog międzykulturowy.Japonia – źródło inspiracjiOsobny rozdział poświęcono fascynacji Wajdy kulturą japońską, w tym sztuce ukiyo-e (rodzaj malarstwa i drzeworytu japońskiego, funkcjonujący w okresie Edo – red.). Kontakty z Japonią, podróże i współpraca z japońskimi artystami znacząco wpłynęły na jego estetykę i doprowadziły do powstania krakowskiego centrum Manggha.Wajda – obywatelWystawę zamyka część „Wajda-Obywatel”, ukazująca jego działalność społeczną i polityczną, zaangażowanie w ruch „Solidarności” oraz pracę w Senacie RP.Czytaj także: „Top Gun 3” oficjalnie potwierdzony. Wraca Tom CruiseKim był Andrzej Wajda?Andrzej Wajda był jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcą polskiej szkoły filmowej i kina moralnego niepokoju – zaznaczono w uchwale Senatu. Jego filmy trwale wpisały się w historię polskiego kina i miały duży wpływ na społeczną świadomość, zwłaszcza w kontekście rodzącej się „Solidarności”. Rozpoznawalność przyniosły Andrzej Wajda filmy uznawane za fundament tzw. polskiej szkoły filmowej – „Kanał” i „Popiół i diament”, w których podejmował rozrachunek z doświadczeniem II wojny światowej. Chętnie sięgał też po literaturę, przenosząc na ekran m.in. „Popioły”, „Brzezinę”, „Wesele”, „Ziemię obiecaną”, „Panny z Wilk”a czy „Pana Tadeusza”.Był współtwórcą kina moralnego niepokoju – nurtu skupionego na problemach społecznych i krytyce realiów PRL. W jego ramach powstały „Człowiek z marmuru” oraz „Człowiek z żelaza”, nagrodzony Złotą Palmą na Festiwal Filmowy w Cannes 1981.W późniejszym okresie twórczości reżyser powrócił do tematów historycznych i osobistych – czego efektem były m.in. poruszający „Katyń” oraz bardziej eksperymentalny „Tatarak”.Był także senatorem I kadencji. W Senacie angażował się głównie w sprawy kultury i ochrony polskiej kinematografii w warunkach transformacji ustrojowej. Zapisał się także jako aktywny uczestnik życia publicznego. Z japońskiej nagrody filmowej sfinansował Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie, a jego zaangażowanie przyczyniło się też do powstania Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu. Działał na rzecz Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, był związany z Zamkiem Królewskim w Warszawie oraz członkiem Polskiej Akademii Umiejętności.Otrzymał liczne nagrody, w tym Oscara za całokształt twórczości i Złotą Palmę w Cannes Wyróżniony został także honorowym Złotym Niedźwiedziem, Cezarem oraz Złotym Lwem. Uhonorowany został Orderem Orła Białego.