Ma wyjątkowo efektowną siedzibę. Węgierskie Zgromadzenie Narodowe, o którego składzie przesądziły niedzielne wybory, to jednoizbowy parlament. Zasiada w nim 199 posłów, a obrady odbywają się w słynnym budynku w samym centrum Budapesztu. Jakie ten organ ma kompetencje? Ile trwa jego kadencja? Przedstawiamy najważniejsze informacje. Wybory parlamentarne na Węgrzech, które odbyły się w niedzielę 12 kwietnia, wygrała opozycyjna partia Tisza. Zliczono już ok. 99 proc. głosów i wiadomo, że jej przewaga nad rządzącym w kraju od 2010 roku Fideszem to aż kilkanaście punktów procentowych. Tisza uzyskała większość konstytucyjną. Zgodnie z niemal ostatecznymi wynikami temu ugrupowaniu przysługuje 138 miejsc w parlamencie. Fidesz może liczyć na zaledwie 55 mandatów. Czytaj także: Magyar zapowiada nowe otwarcie. Nowy premier stawia na Polskę i BrukselęWęgierski parlament – czym jest Zgromadzenie Narodowe?Węgierskie Zgromadzenie Narodowe to jednoizbowy parlament Węgier. Siedziba parlamentu mieści się w okazałym budynku nad brzegiem Dunaju w Budapeszcie – Országház. Jest to jeden z największych i najbardziej rozpoznawalnych gmachów parlamentarnych na świecie. Figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Ilu członków liczy Zgromadzenie Narodowe? Zgromadzenie Narodowe liczy 199 posłów. To znacząco mniej niż przed reformą ustrojową z 2011 roku, kiedy parlament liczył 386 deputowanych. Reforma ta zmniejszyła liczbę posłów niemal o połowę i była jedną z kluczowych zmian wprowadzonych przez rząd Viktora Orbana. Jak wybierani są posłowie Zgromadzenia Narodowego? 106 posłów wybieranych jest w jednomandatowych okręgach wyborczych w systemie większościowym – wygrywa kandydat z największą liczbą głosów w danym okręgu. 93 posłów wybieranych jest z krajowych list partyjnych w systemie proporcjonalnym. Partie muszą przekroczyć próg wyborczy, który wynosi 5 proc. dla ugrupowań samodzielnych, 10 proc. dla koalicji dwóch partii i 15 proc. dla koalicji trzech lub więcej partii. System ten łączy zatem elementy większościowe i proporcjonalne, co sprzyja dominującym ugrupowaniom i utrudnia wejście do parlamentu mniejszym partiom. Zobacz też: Magyar zapowiada ekstradycję. Koniec bezpiecznej przystani w BudapeszcieJak długo trwa kadencja Zgromadzenia Narodowego? Kadencja Zgromadzenia Narodowego trwa 4 lata. Może zostać skrócona w drodze samorozwiązania parlamentu lub w sytuacjach przewidzianych przez Ustawę Zasadniczą (np. nieuchwalenie budżetu w określonym terminie). Węgry. Jak działa Zgromadzenie Narodowe? Na czele parlamentu stoi przewodniczący Zgromadzenia Narodowego, wybierany przez posłów spośród ich grona. Przewodniczący kieruje obradami plenarnymi, reprezentuje parlament na zewnątrz i czuwa nad przestrzeganiem regulaminu. Tradycyjnie stanowisko to obejmuje kandydat partii rządzącej. Frakcje parlamentarne Posłowie zorganizowani są we frakcje parlamentarne. Aby założyć frakcję, potrzeba co najmniej 5 posłów. To frakcje negocjują porządek obrad, zgłaszają projekty ustaw i koordynują głosowania. Liderzy frakcji zasiadają w Kolegium Przewodniczącego, które zarządza bieżącą działalnością parlamentu. Komisje stałe i nadzwyczajne Zasadnicza część pracy legislacyjnej odbywa się w komisjach. Zgromadzenie powołuje komisje stałe zajmujące się poszczególnymi dziedzinami (np. komisja budżetowa, komisja spraw zagranicznych, komisja ds. europejskich) oraz komisje nadzwyczajne, powoływane doraźnie. Komisje rozpatrują projekty ustaw, przeprowadzają przesłuchania ministrów i tworzą opinie eksperckie. Tryb obrad Do uchwalenia zwykłej ustawy wystarczy zwykła większość głosów (ponad 50 proc. głosujących posłów), natomiast zmiany Ustawy Zasadniczej wymagają kwalifikowanej większości dwóch trzecich wszystkich posłów. Czytaj także: Nawrocki komentuje zwycięstwo Tiszy i Magyara. „Będę współpracował”Jakie kompetencje ma Węgierskie Zgromadzenie Narodowe? Zakres uprawnień Zgromadzenia Narodowego jest szeroki i obejmuje niemal wszystkie kluczowe obszary funkcjonowania państwa. Stanowienie prawa Zgromadzenie uchwala ustawy zwykłe, ustawy kardynalne (wymagające większości dwóch trzecich) oraz – w trybie szczególnym – zmiany ustawy zasadniczej. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje Prezydentowi, rządowi, komisjom parlamentarnym oraz posłom. Uchwalanie budżetu Zgromadzenie uchwala coroczny budżet państwa, a co za tym idzie, ustala priorytety polityki finansowej państwa, poziom wydatków publicznych i plany podatkowe. Kontrola rządu Parlament sprawuje kontrolę nad działalnością rządu poprzez kilka mechanizmów: interpelacje i zapytania poselskie, wotum zaufania (Zgromadzenie Narodowe zatwierdza rząd po jego powołaniu przez premiera), a także wotum nieufności. Ministrowie mają obowiązek odpowiadać na pytania posłów. Wybór najważniejszych urzędników państwowych Zgromadzenie wybiera lub zatwierdza szereg kluczowych postaci w państwie, w tym: • Prezydenta Republiki – głowę państwa, wybieraną przez parlament, a nie w wyborach powszechnych, • Prezesa Trybunału Konstytucyjnego i jego członków, • Prezesa Sądu Najwyższego (Kúria), • Prokuratora Generalnego, • Rzecznika Praw Obywatelskich, • Prezesa Państwowego Urzędu Kontroli (Állami Számvevőszék). Zobacz też: Koniec przyjaźni Węgier z Rosją. Wysłannik Putina wróży im porażkęRatyfikacja umów międzynarodowych Zgromadzenie ratyfikuje umowy międzynarodowe o szczególnym znaczeniu, w tym traktaty akcesyjne i sojusznicze. To właśnie parlament węgierski ratyfikował np. protokoły akcesyjne Finlandii i Szwecji do NATO. Ogłaszanie stanu wyjątkowego W określonych sytuacjach kryzysowych Zgromadzenie Narodowe może ogłosić stan wyjątkowy lub stan wojenny, rozszerzając uprawnienia władzy wykonawczej. Zgromadzenie Narodowe a inne organy władzy Węgierski system ustrojowy zbudowany jest na dominacji parlamentu i wywodzącej się z niego władzy wykonawczej. Rząd odpowiada przed Zgromadzeniem, a prezydent pełni przede wszystkim funkcje reprezentacyjne, choć zachowuje pewne uprawnienia weta ustawodawczego. Zgodność ustaw z konstytucją bada Trybunał Konstytucyjny.