Wyjście z domu będzie możliwe. Zmieniają się zasady dotyczące zwolnień lekarskich L4 – poinformował Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Doprecyzowane zostanie m.in. to, co pracownikom na zwolnieniu wolno, a czego nie. Wprowadzone zostaną także nowe przepisy w sprawie zasiłku chorobowego. Zmiany w L4 wejdą w życie w poniedziałek 13 kwietnia. ZUS przekazał w cytowanej przez PAP informacji prasowej, że wchodzące od poniedziałku w życie przepisy precyzują, że osoba ubezpieczona może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, jeżeli w czasie, w którym miała orzeczoną niezdolność do pracy, będzie wykonywać pracę zarobkową lub podejmować aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia. Zakład podkreślił, że bez zmiany pozostaje zasada, zgodnie z którą okres zwolnienia od pracy powinien być wykorzystany na odzyskanie zdrowia i rekonwalescencję. Oznacza to, że osoba ubezpieczona nie może w tym czasie wykonywać działań, które zakłóciłyby ten proces. W tym celu doprecyzowane zostały pojęcia pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy. Zobacz też: Dni wolne od pracy w 2026 roku. Sprawdź, kiedy wypadają świętaZwolnienie lekarskie a praca zarobkowaPraca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Nie są nią tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności (nie może być to polecenie pracodawcy). Aktywność niezgodna z celem zwolnienia od pracy to z kolei wszelkie działania, które utrudniają albo wydłużają proces leczenia lub rekonwalescencję. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. ZUS podkreślił, że kontrola prawidłowego wykorzystywania zwolnień od pracy polega na sprawdzeniu, czy osoba ubezpieczona nie wykorzystuje go niezgodnie z celem. Wyjaśnił, że zmiany w przepisach dotyczą zasad i trybu przeprowadzania takiej kontroli. Zmiany te, dodał, obejmują kwestie takie jak: uprawnienia i obowiązki osób przeprowadzających kontrolę (np. do legitymowania osoby kontrolowanej, po to, by ustalić jej tożsamość), obowiązki osób kontrolowanych, a także zasady przeprowadzania kontroli, sporządzania protokołu z kontroli czy składania zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole. Zgodnie z przepisami Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest obecnie uprawniony do przeprowadzania kontroli ubezpieczonych oraz osób po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień. Czytaj także: „1000 plus”, czyli nowe świadczenie dla rodziców. Kto z niego skorzysta?Nowe zasady L4Nowe przepisy zakładają, że kontrola ma polegać na ustaleniu, czy osoba nie podejmuje działań, które wyłączają ją z prawa do czasowego zwolnienia od pracy, a w przypadku zasiłku opiekuńczego również na ustaleniu, czy poza ubezpieczonym nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę. Kontrolerzy będą mogli wylegitymować osobę kontrolowaną w celu ustalenia tożsamości. Będą też uprawnieni do wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli oraz do odbierania informacji od osoby kontrolowanej, jej płatnika składek oraz od lekarza leczącego. Od poniedziałku wejdą w życie także nowe przepisy w sprawie orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Zakład wyjaśnił, że do zakresu działania ZUS należy między innymi wydawanie orzeczeń: dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń należących do właściwości ZUS, dla celów realizacji zadań zleconych ZUS na podstawie innych ustaw, dla celów świadczeń podlegających koordynacji wspólnotowej i dwustronnej (bilateralnej), a także w ramach kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy. Obecnie, jak podkreślił, zadania te realizują wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Po zmianach w prawie, formy współpracy z kadrą medyczną będą elastyczne, a lekarze orzecznicy, specjaliści fizjoterapii oraz pielęgniarstwa będą mogli wykonywać pracę na podstawie umowy o pracę albo umowy o świadczenie usług. Zobacz też: Płaca minimalna wzrosła. Tyle wynosi od początku 2026 rokuKto będzie mógł wystawiać L4?Ponadto, poza lekarzami orzecznikami w określonych sprawach orzeczenia będą mogły wydawać osoby posiadające tytuł specjalisty w dziedzinie fizjoterapii (w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS) albo pielęgniarstwa (w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji). Poza lekarzami specjalistami na stanowiskach orzeczników będą mogli pracować również lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie medycyny oraz lekarze z 5-letnim stażem pracy w zawodzie, którzy nie mają tytułu specjalisty i nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego. Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, z której część przepisów wejdzie w życie 13 kwietnia, oparta jest na dwóch filarach – reformie orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz reformie zwolnień lekarskich. Nowe regulacje wchodzą w życie etapami. Pierwsze, dotyczące kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich zaczęły obowiązywać w styczniu. Ostatnia część reformy wejdzie w życie z początkiem 2027 r.FAQ: Zmiany w zwolnieniach lekarskich L4 Co się zmienia w zwolnieniach lekarskich L4 od 13 kwietnia? Nowe przepisy doprecyzowują, jakie działania na L4 są dozwolone, zaostrzają zasady kontroli oraz określają sytuacje, w których można stracić prawo do zasiłku chorobowego. Czy na L4 można wykonywać pracę zarobkową? Nie, wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego może skutkować utratą prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia. Czego nie wolno podczas zwolnienia lekarskiego? Zabronione są wszelkie działania, które mogą utrudnić lub wydłużyć proces leczenia i rekonwalescencji. Jak wygląda kontrola L4 po zmianach przepisów? Kontrolerzy zyskają szersze uprawnienia, w tym możliwość weryfikacji tożsamości, wejścia do miejsca pobytu oraz zbierania informacji od ubezpieczonego i lekarza. Czy zwykłe czynności życia codziennego są dozwolone na L4? Tak, codzienne czynności, jak wyjście do sklepu czy apteki, są dozwolone, o ile nie naruszają celu zwolnienia.