Ostateczny głos ma Sejm. Dziesięciu kandydatów ubiega się o stanowisko prezesa IPN. Jednym z chętnych do pełnienia funkcji jest obecny wiceprezes instytutu Mateusz Szpytma. 14 kwietnia odbędą się publiczne przesłuchania, po których Kolegium wskaże swojego faworyta. Ogłoszono listę dziesięciu kandydatów na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Publiczne przesłuchania zaplanowano na 14 kwietnia – tego samego dnia Kolegium IPN wskaże rekomendowanego kandydata.Kim są kandydaci na prezesa IPN?Dr hab. Przemysław Benken to historyk wojskowości i politolog, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Szczecinie. Jest autorem książek, m.in. „Wypadki gryfickie 1951”, „Ofensywa Tet 1968. Studium militarno–polityczne”, „Tajemnica śmierci Jana Rodowicza 'Anody'”.Dr Leszek Buller to dyrektor Centrum Projektów Europejskich w Warszawie oraz adiunkt na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie na Wydziale Studiów nad Rodziną, wcześniej w Instytucie Socjologii, gdzie stworzył kierunek ekonomia.Dr Tomasz Ceglarz jest pracownikiem Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu, autorem pracy doktorskiej „Klub Inteligencji Katolickiej w Szczecinku w latach 1981–1997”.Dr Aldona Dydek to wizytator w Kuratorium Oświaty w Rzeszowie, autorka dysertacji naukowej „Ordynacja kobiet. Problemy i pytania otwarte w kontekście dialogu ekumenicznego”. Startowała już w poprzednim konkursie – zapowiadała m.in. archiwizację świadectw mówionych wszystkich osób, które pamiętają II wojnę i czasy tużpowojenne, „upamiętnianie chwalebnych czynów polskich obywateli oraz zbrodni wołyńskiej”.Dr Arkadiusz Kazański jest historykiem, pracownikiem oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Gdańsku. Także kandydował w poprzednim konkursie. W dorobku ma m.in. wystawę o Annie Walentynowicz, publikacje dotyczące historii opozycji politycznej (w tym dziejów Wolnych Związków Zawodowych), represji w okresie stanu wojennego i ponad 500 haseł w „Encyklopedii Solidarności”.Dr Marek Kołłątaj jest kapitanem rezerwy Marynarki Wojennej, z wykształcenia lekarzem, absolwentem Wojskowej Akademii Medycznej, gdzie się doktoryzował. Startował w poprzednim konkursie – w trakcie przesłuchania wyjaśniał wtedy, że jego zainteresowanie IPN wynika z przekonania, że młodzież nie zna historii.Czytaj także: Kaczyński spotkał się z Morawieckim. W tle napięcia w PiSDr Maciej Kossowski – kandydował też w poprzednim konkursie. Jest historykiem, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego. Był stypendystą Fundacji Lanckorońskich oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pracował w Ośrodku Dokumentacji Zabytków, przez ostatnie ćwierć wieku kierował założonym przez siebie Centrum Ratownictwa Zabytków w Warszawie.Dr Joanna Napierała – także startowała w poprzednim konkursie – jest historykiem, absolwentką Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kustoszką archiwum Oddziału IPN w Poznaniu, członkinią Pracowni Geoinformacji Historycznej KUL, Stowarzyszenia Archiwistów Polskich oraz Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych.Dr Emilian Prałat to historyk sztuki, regionalista i filolog slawista; też kandydował w poprzednim konkursie. Jak napisał na swojej stronie, zainteresowania badawcze koncentruje przede wszystkim na sztuce wielkopolskiej, zwłaszcza związanej z mecenatem artystycznym ziemiaństwa, ponadto na sztuce Słowiańszczyzny Południowej. Pełni funkcję społecznego opiekuna zabytków powiatu kościańskiego.Dr Mateusz Szpytma jest historykiem, z IPN związanym od początku istnienia tej instytucji. Stanowisko wiceprezesa objął 10 lat temu, wcześniej był ekspertem w Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie, asystentem i wicedyrektorem sekretariatu prezesa Janusza Kurtyki. W latach 2015-2016 kierował Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II Wojny Światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Sprawie ratowania Żydów przez Polaków podczas okupacji niemieckiej poświęcił kilka publikacji naukowych. Pisał też o historii polskiego ruchu ludowego po II wojnie światowej.Czytaj także: Zawieszony poseł odpowiada „kolegom”. Wysyła ich do świątecznych porządkówPubliczne wysłuchanie14 kwietnia kandydaci podczas publicznego wysłuchania w Warszawie zaprezentują swoje koncepcje kierowania instytutem. Obrady będą transmitowane online. Nazwisko rekomendowanego kandydata poznamy tego samego dnia.Jak wybierany jest prezes IPNProcedura wyboru prezesa IPN przebiega w kilku etapach. Po wysłuchaniu kandydatów Kolegium IPN wybiera jednego z nich w głosowaniu tajnym bezwzględną większością głosów. Przy braku bezwzględnej większości, przeprowadza się kolejne głosowanie zwykłą większością głosów, z udziałem kandydatów, którzy uzyskali dwie kolejne największe liczby głosów. Jeśli także ono nie przyniesie rozstrzygnięcia, konkurs uznaje się za nierozstrzygnięty i ogłasza od nowa. Wyłoniony kandydat jest następnie przedstawiany Sejmowi, który powołuje prezesa za zgodą Senatu. Dlaczego ogłoszono konkurs?Nowy konkurs był konieczny po tym, jak dotychczasowy prezes IPN Karol Nawrocki został wybrany na prezydenta RP. Poprzednia procedura zakończyła się bez rozstrzygnięcia w Sejmie, mimo rekomendacji Kolegium.Obowiązki i przywilejePrezes IPN, którego kadencja trwa pięć lat, w sprawowaniu swego urzędu jest niezależny od organów władzy państwowej. Ta sama osoba nie może być prezesem więcej niż przez dwie kolejne kadencje. W ustawie znalazł się również zapis, że prezes IPN nie może być bez zgody Sejmu pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Są w tym względzie jednak wyjątki, np. ujęcie go na gorącym uczynku przestępstwa i jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania.Czytaj także: Pożar po zderzeniu dwóch aut na A4. Autostrada zablokowana