Jest konkretny plan. Senat pracuje nad istotnymi zmianami w prawie wyborczym. Projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego, oparty na doświadczeniach z ostatnich wyborów prezydenckich, przewiduje m.in. zmniejszenie obwodów głosowania, wprowadzenie funkcji sekretarza komisji oraz powoływanie do Okręgowych Komisji Wyborczych wyłącznie sędziów. Komisje: Ustawodawcza, Praw Człowieka i Praworządności oraz Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej zajęły się projektem nowelizacji zarówno Kodeksu wyborczego, jak i ustawy o referendum lokalnym. Dokument przewiduje m.in. zmianę kryteriów powoływania członków Okręgowych Komisji Wyborczych (OKW) przez Państwową Komisję Wyborczą (PKW), zmniejszenie liczby mieszkańców w obwodach głosowania, a także modyfikacje dotyczące liczby i trybu powoływania komisarzy wyborczych.Opinia PKW zmienia przebieg pracTuż przed posiedzeniem – jak poinformował przewodniczący komisji ustawodawczej Krzysztof Kwiatkowski (KO) – do komisji wpłynęła opinia Państwowej Komisji Wyborczej. Wpłynęło to na harmonogram prac nad projektem.Spotkanie stało się jednak okazją do wysłuchania opinii ekspertów, szczególnie w kontekście zgodności proponowanych zmian z konstytucją. Czytaj także: Rozłam w Polsce 2050. Tak będzie nazywał się nowy klub parlamentarnyPowrót funkcji sekretarza komisjiJednym z najlepiej ocenianych pomysłów było przywrócenie funkcji sekretarza obwodowej komisji wyborczej. Zdaniem ekspertów może to przyczynić się do profesjonalizacji pracy komisji i ograniczenia błędów, które pojawiały się podczas ostatnich wyborów prezydenckich – w tym przypadków przypisywania głosów niewłaściwym kandydatom.Zgodnie z projektem, sekretarz miałby odpowiadać za prawidłowy przebieg prac komisji, współpracując z jej przewodniczącym.Do jego zadań należałoby m.in. koordynowanie przeliczania kart do głosowania, nadzorowanie przebiegu głosowania, ustalania wyników oraz przygotowania i publikacji protokołu.Sekretarz byłby powoływany przez komisarza wyborczego spośród kandydatów zgłoszonych przez wójta.Czytaj także: Klub parlamentarny Centrum wybrał przewodniczącego. Znamy nazwiskoWątpliwości dotyczące nowej funkcjiW trakcie dyskusji zwracano jednak uwagę, że sama instytucja sekretarza nie rozwiąże wszystkich problemów funkcjonowania komisji. Pojawiły się też obawy, że może to prowadzić do nadmiernego obciążenia tej osoby obowiązkami przez pozostałych członków komisji.Sędziowie zamiast prawników w OKWProjekt przewiduje istotną zmianę w składzie Okręgowych Komisji Wyborczych. Zamiast osób z wyższym wykształceniem prawniczym, członkami OKW mieliby być sędziowie powoływani przez PKW.Wnioskodawcy argumentują, że obecne przepisy „nie dają rękojmi apolityczności członków okręgowej komisji wyborczej”. Ich zdaniem nowy model zapewni udział osób „nie tylko z natury sprawowanego urzędu apolitycznych, ale także cechujących się wysokim poziomem profesjonalizmu, rzeczywiście wykonujących zawód prawniczy”. Kandydatów zgłaszałby minister sprawiedliwości.Czytaj także: Nowa partia zabiera się do pracy. „Polska potrzebuje reform”Eksperci: model sędziowski lepszyPropozycja ta spotkała się z pozytywnym odbiorem ekspertów. Wskazywano, że model oparty na sędziach zapewnia wyższe standardy pracy komisji dzięki ich niezawisłości oraz ma silne zakorzenienie w tradycji prawa wyborczego.Kontrowersje wokół liczby mandatówNajwięcej wątpliwości konstytucyjnych dotyczyło sposobu ustalania liczby mandatów w okręgach wyborczych. Projekt zakłada, że decyzję w tej sprawie podejmowałaby PKW w drodze uchwały, na podstawie danych z Centralnego Rejestru Wyborców.Część ekspertów podkreślała, że tak istotna kwestia powinna być regulowana ustawowo, a nie jedynie na poziomie uchwały.Czytaj także: Konferencja o budowaniu odporności przez samorządy w trudnych czasachZmiany dla urzędników wyborczychNowelizacja przewiduje również zmianę zasad powoływania urzędników wyborczych. Mieliby oni być wybierani spośród pracowników urzędów gmin, co obecnie nie jest dopuszczalne.Mniejsze obwody głosowaniaProjekt zakłada zmniejszenie maksymalnej liczby mieszkańców w stałym obwodzie głosowania z 4 tys. do 3 tys. Liczba członków komisji miałaby pozostać bez zmian.Według uzasadnienia zmiana ta ma usprawnić pracę komisji oraz zwiększyć komfort i poczucie bezpieczeństwa wyborców. Wskazano również na problem kolejek podczas ostatnich wyborów, które mogły budzić obawy, „czy wyborca zdąży w ogóle oddać głos przed zamknięciem lokalu”.Czytaj także: KO liderem sondażu CBOS. Dwie Konfederacje prawie ex aequo na podium Mniej komisarzy wyborczychPlanowane są także zmiany w liczbie komisarzy wyborczych. Obecnie jest ich 100 i są powoływani przez PKW na wniosek szefa MSWiA spośród osób z wykształceniem prawniczym.Projekt przewiduje zmniejszenie tej liczby do 49 oraz powoływanie komisarzy spośród sędziów – na wniosek ministra sprawiedliwości.Równoległe prace w SejmieNiezależnie od działań Senatu, w Sejmie trwają prace nad innym projektem nowelizacji Kodeksu wyborczego. On również przewiduje wprowadzenie funkcji sekretarza komisji wyborczej.Projekt sejmowy zakłada także zmiany w zasadach zgłaszania kandydatów do komisji. Prawo to miałyby mieć tylko te komitety, które zarejestrują listy kandydatów. W przypadku wyborów prezydenckich oznaczałoby to konieczność wcześniejszego zebrania 100 tys. podpisów – tyle, ile wymagane jest do rejestracji kandydata.Czytaj także: Samorząd bez limitów kadencji? PSL otwiera ogólnopolską debatę