RAPORT

Wojna na Ukrainie

Teleskop Hubble'a dostrzegł najdalszą gwiazdę

Obiektowi nadano nazwę Earendel (fot. Twitter/NASAHubble)
Obiektowi nadano nazwę Earendel (fot. Twitter/NASAHubble)

NASA doniosła, że Kosmiczny Teleskop Hubble'a wykrył światło od gwiazdy odległej o 12,9 mld lat świetlnych. To nowy rekord wśród pojedynczych gwiazd. Poprzedni rekord również należał do gwiazdy zidentyfikowanej dzięki Teleskopowi Hubble'a, której światło potrzebuje 9 mld lat, aby do nas dotrzeć. Czyli gwiazda istniała, gdy Wszechświat miał około 4 mld lat (około 30 proc. obecnego wieku). Tamo odkrycie ogłoszono w 2018 r.

Teleskop Hubble'a obchodzi 30-lecie. NASA wydało specjalną prezentację

Kosmiczny Teleskop Hubble'a obchodzi 30. rocznicę swojej pracy. Z tej okazji amerykańska agencja NASA przygotowała prezentację ponad 600 zdjęć...

zobacz więcej

Nowa rekordzistka jest widziana z etapu życia Wszechświata mającego jedynie 7 proc. obecnego wieku. Obiektowi nadano nazwę Earendel, co w staroangielskim oznacza gwiazdę poranną.

W ustalaniu bardzo dalekich dystansów we Wszechświecie astronomowie posługują się pojęciem tzw. przesunięcia ku czerwieni (ang. redshift). Mówi ono, jak bardzo długość fali odebranej od ciała niebieskiego została przesunięta w stronę fal dłuższych (czyli w stronę koloru czerwonego) w stosunku do długości fali w momencie emisji przez obiekt.

Rekordzistka z 2018 r. ma przesuniecie ku czerwieni z = 1,5, a dla rekordzistki z 2022 r. wartość ta wynosi z = 6,2.

Zobacz także: Naukowcy rozwiązali jedną z zagadek Jowisza


„Z początku prawie nie wierzyliśmy w ten wynik, bo było to aż tak bardzo dalej niż dotychczasowa gwiazda z największym przesunięciem ku czerwieni” – powiedział Brian Welch z Johns Hopkins University w Baltimore (USA), główny autor publikacji, która ukazała się w „Nature”.

Twoje INFO - kontakt z TVP INFO
Naukowiec wskazał, że zwykle dla tak dużych odległości, całe galaktyki wyglądają jak małe smugi, pomimo iż skupiają razem światło milionów gwiazd.

Teleskop Hubble'a zbada gwiazdy w ultrafiolecie. Powstanie biblioteka widm

Kosmiczny Teleskop Hubble'a rozpoczął największy do tej pory program obserwacyjny w swojej karierze – podała amerykańska agencja kosmiczna NASA. W...

zobacz więcej

Naukowcom w odkryciu pomogła sama natura. Obraz galaktyki, w której dostrzeżono gwiazdę, został powiększony i zaburzony przez soczewkowanie grawitacyjne.

Było to możliwe dzięki temu, że na linii widzenia leży wielka gromada galaktyk WHL0137-08. Jej masa zaburzyła bieg promieni świetlnych od odległego obiektu, działając niczym gigantyczne szkło powiększające.

Naukowcy szacują, że gwiazda Earendel jest co najmniej 50 razy masywniejsza od Słońca i miliony razy jaśniejsza. Według nich jest porównywalna do najbardziej masywnych gwiazd, jakie znamy z naszej bliższej kosmicznej okolicy.

Uczeni mają nadzieję, że gwiazdę uda się dokładniej zbadać przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. To pozwoliłoby potwierdzić, że faktycznie mamy do czynienia z gwiazdą, zmierzyć jej jasność i temperaturę, a dzięki temu lepiej poznać gwiazdy z tak odległego w czasie okresu życia Wszechświata.

Gwiazdy w miarę swojej ewolucji wytwarzają cięższe pierwiastki i kolejne ich pokolenia mają w swoim składzie coraz więcej takich materiałów. Astronomowie rozróżniają tzw. gwiazdy pierwszej populacji z dużą zawartością ciężkich pierwiastków, powstałe po uformowaniu się galaktyk.

Rosja kończy współpracę z NASA i ESA

Rosja ogłosiła, że zakończy współpracę na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) do czasu zniesienia sankcji nałożonych przez Zachód w związku z...

zobacz więcej

Do tej populacji należy Słońce. Są też gwiazdy drugiej populacji, o względnie małej zawartości ciężkich pierwiastków, są to stare gwiazdy o wieku niewiele mniejszym niż wiek Wszechświata.

Zobacz także: Teleskop Webba w pełni rozłożony w kosmosie


Jest też hipotetyczna populacja najstarszych gwiazd, które mogły powstać na samym początku, ze składem pierwotnym z wodoru, helu i niewielkich ilości litu, a bez cięższych pierwiastków. Ta populacja zwana jest gwiazdami trzeciej populacji.

Na razie takich gwiazd nie zaobserwowano. Nie wiadomo czy Earendel jest gwiazdą trzeciej populacji, czy może będzie trzeba spojrzeć jeszcze dalej w kosmos, aby je odnaleźć.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:

Zobacz więcej