RAPORT

Wojna na Ukrainie

Skąd tak wysoka inflacja w Polsce i na świecie? Przyczyn jest kilka

Inflacja – jakie są przyczyny obecnego wzrostu cen? (fot. Shutterstock)
Inflacja – jakie są przyczyny obecnego wzrostu cen? (fot. Shutterstock)

Inflacja od tygodni zajmuje jedno z głównych miejsc w mediach. Nie bez powodu – wzrost cen dotyka zwykłych obywateli dużo mocniej niż polityczne dyskusje. Z ostatnich danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że miniony 2021 rok zamknęliśmy ze wskaźnikiem inflacji na poziomie 8,6 proc. (dane za grudzień w ujęciu rok do roku). Problem jednak nie jest wyłącznie polski – ceny szybują w górę na całym świecie. Skąd tak wysoka inflacja i jaki ma związek z podwyżkami cen energii i gazu?

Prof. Bugaj: Inflacja wszędzie jest wysoka

– Nasza inflacja rzeczywiście jest wysoka, ale wszędzie jest wysoka – powiedział w Radiu Zet ekonomista prof. Ryszard Bugaj. – PiS robi tyle złych...

zobacz więcej

W miniony piątek GUS poinformował, że ceny towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2021 r. wzrosły o 8,6 proc., licząc rok do roku. W porównaniu z poprzednim miesiącem ceny wzrosły o 0,9 proc.

Programy pomocowe skuteczne, ale mają swoją cenę


Inflacja rosła systematycznie od początku 2021 roku (w lutym była na poziomie 2,4 proc.), a najbardziej odczuwalne były podwyżki m.in. cen materiałów budowlanych, paliwa czy energii. Swój udział miały w tym nie tylko wydarzenia na rynkach finansowych, ale też nierównowaga popytu i podaży, która gwałtownie wybuchła po miesiącach obostrzeń i restrykcji związanych z pandemią.

Źródło: Infogafika PAP

Globalny problem


Droższe jedzenie, ubrania i paliwo – to efekt rosnącej inflacji na całym świecie. Rekordowe wskaźniki odnotowano w ostatnich miesiącach w Wielkiej Brytanii, USA, Holandii czy Niemczech – więcej w tym artykule.

Już w listopadzie 2020 roku w rozmowie z portalem tvp.info prof. Witold Modzelewski, prezes Instytutu Studiów Podatkowych, wskazywał, że pieniędzy jest w nadmiarze. Był to jednak skutek utrzymania tysięcy przedsiębiorców dotkniętych koronawirusowym kryzysem – rządy większości państw na świecie wychodziły z kolejnymi programami pomocowymi, co ułatwiały banki centralne.

W obieg gospodarczy wpompowano gigantyczną ilość pieniędzy. Poskutkowało to ustabilizowaniem sytuacji w gospodarce – w Polsce wzrost PKB zaliczył szybkie odbicie, a wzrost poziomu bezrobocia niemal nie przekroczył 1 pkt. proc.

Jak inflacja wpłynie na gospodarkę? Ekspert nie ma wątpliwości

Wysoka inflacja nie zatrzyma polskiej gospodarki – w 2022 r. tempo wzrostu będzie bliskie 4,3 proc., napędzać go będą częstsze zakupy dóbr trwałych...

zobacz więcej

W 2021 r. nastąpiło duże ożywienie gospodarcze – szybko rosła produkcja przemysłowa, dał o sobie znać także odłożony w czasie silny popyt konsumpcyjny. Nie wszystkie segmenty rynku radziły sobie z tak mocnymi zawirowaniami popytowo-podażowymi.

Słynne łańcuchy dostaw. Koszty rosły nawet siedmiokrotnie


Jedną z głównych przyczyn wzrostu inflacji były problemy z zaopatrzeniem – szczególnie z rynku azjatyckiego. Załamane w wyniku pandemii łańcuchy dostaw windowały ceny produktów i półproduktów w Europie i USA.

Koszt frachtu morskiego wzrósł nawet siedmiokrotnie, konsekwencją jest wzrost cen komponentów dla przemysłu i towarów konsumpcyjnych. Globalne ceny nawozów wzrosły nawet o 150 proc., a ceny ropy naftowej wzrosły o prawie 70 proc. rok do roku – mówił portalowi tvp.info na początku 2022 roku Marcin Klucznik, analityk z zespołu makroekonomii Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Wzrost cen żywności i energii


Wspomniane przez eksperta koszty nawozów przekładały się także na ceny żywności. Jednak najbardziej odczuwalne były podwyżki kosztów energii.

W Europie główną rolę odgrywał tutaj szantaż gazowy Rosji. Miało to swoje przełożenie także na rynek Polski, choć mniejsze – w naszym kraju zaledwie 10 proc. energii wytwarzane jest z gazu. Największy wpływ na sytuację energetyczną w Polsce mają koszty emisji CO2, wynikające z unijnego systemu ETS – wspólnotowego rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla.

Zobacz także: „Gazeta Wyborcza” o inflacji. Pominęli ważne szczegóły [WIDEO] Rosnące odczyty wskaźników inflacji nie pozostały zresztą bez reakcji banków centralnych – w tym polskiego NBP, który kilkukrotnie podwyższał stopy procentowe, by ostudzić rynek. Dotychczas Rada Polityki Pieniężnej podjęła decyzję o czterech podwyżkach na posiedzeniach w październiku, listopadzie, grudniu i styczniu – w tym czasie główna stopa wzrosła łącznie z 0,1 do 2,25 proc.

Co dalej z inflacją? Prognozy ekspertów


Zdaniem ekspertów systematycznie w najbliższych miesiącach maleć powinna presja kosztowa z uwagi na odblokowanie zastojów w łańcuchach dostaw. „Począwszy od października wzrost kosztów produkcji w Chinach zaczął spowalniać: z 13,5 do 10,3 proc. obecnie. Zmiany te sprzyjać będą spowalnianiu inflacji we wszystkich państwach Unii Europejskiej” – oceniono w jednym z komentarzy Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

„Kto jęczy nad tą inflacją, nie umie liczyć”. Ikonowicz ostro

Działacz społeczny Piotr Ikonowicz zamieścił w sieci wpis dotyczący sytuacji finansowej Polaków. Podkreślił, że małżeństwo z dwójką dzieci...

zobacz więcej

W ubiegłym tygodniu na antenie TVP Info główny ekonomista Banku Pekao Ernest Pytlarczyk wskazywał, że wyraźnego spadku inflacji możemy się spodziewać w roku 2023. – 2022 wygląda trochę tak jak rok stracony. W Europie i na świecie wchodzimy z już bardzo wysoką inflacją i te ceny po prostu skoczyły na przełomie roku, a więc ten wskaźnik będzie dość wysoki – mówił analityk.

Tarcza antyinflacyjna w Polsce. Inflacja w dół o nawet 3,5 pkt.


Na sytuację w Polsce reaguje także rząd, wprowadzając tzw. tarczę antyinflacyjną 2.0, która: obniża VAT na media: na gaz do 0 proc.; na prąd do 5 proc. oraz na ciepło do 5 proc. To także obniżka VAT do 0 proc. na żywność – zobacz, kto ile zaoszczędzi.

Jak to wpłynie na inflację? Zdaniem analityków Goldman Sachs działania opisane w tarczy antyinflacyjnej pozwolą zbić inflację maksymalnie o 3,0-3,5 pkt. – wynika z opublikowanego w piątek raportu. Także oni zauważyli jednak, że wysoka inflacja będzie nam też towarzyszyć także w przyszłym roku.

Zobacz także: Polacy boją się o swoje portfele. Ekspert o ważnych wynikach badań

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej