RAPORT

Imigranci na granicy z Białorusią

Badania potwierdzają – w Polsce mniej naruszeń praw pracowniczych

Rynek pracy się poprawia (fot. Pexels)
Rynek pracy się poprawia (fot. Pexels)

Na początku grudnia Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) przedstawiło wyniki dotyczące naruszenia praw pracowniczych w polskich zakładach pracy i pracę w tak zwanej szarej strefie. Wyniki jednoznacznie świadczą, że w tej materii jeszcze nigdy nie było w Polsce tak dobrze jak dziś, jednak w tej beczce miodu znajdzie się i łyżka dziegciu.

Solidarność: Polski Ład realizuje wiele naszych istotnych postulatów

W Gdańsku na początku tygodnia doszło do ważnego spotkania – premier Mateusz Morawiecki rozmawiał w siedzibie Komisji Krajowej z szefem NSZZ...

zobacz więcej

Pracownicy potwierdzili, że w zdecydowanej większości ich praca jest „oficjalna”, co jest stałą tendencją od kilku lat. Aż 89 proc. respondentów twierdzi, że ich pracodawca w całości płaci składki na ZUS i na przyszłą emeryturę.

Zaledwie 6 proc. badanych otrzymuje całość bądź część wynagrodzenia poza oficjalnym systemem. To potwierdzenie dobrej tendencji – w 2019 r. aż 90 proc. respondentów, a w 2014 r. 87 proc. przyznało, że otrzymuje wynagrodzenie w pełni oskładkowane. Dużo gorzej było w 2008 (79 proc.) i 2012 r. (83 proc.).

Z roku na rok coraz lepiej



W ciągu ostatnich dwóch lat zmniejszyło się również zjawisko przedłużania czasu pracy bez odpowiedniego wynagrodzenia. Występowanie takiego zjawiska w swoim zakładzie pracy deklaruje obecnie 8 proc. ankietowanych pracowników najemnych.

„To o 6 punktów procentowych mniej niż przed dwoma laty i najmniej odkąd o to pytamy” – raportuje CBOS. Także w tej materii postęp na przestrzeni lat jest olbrzymi – w 2003 r. ten problem zgłaszało 28 proc. ankietowanych, w 2010 i w 2012 r. po 19 proc. Kolejny pozytywny trend występuje w kwestii regularności wypłacania wynagrodzenia. Zaledwie 2 proc. ankietowanych potwierdza, że wypłatę otrzymuje nieregularnie. To najniższy wynik w historii tego typu pomiarów prowadzonych przez CBOS.

Europejska płaca minimalna – fakty i mity

Pod koniec października Komisja Europejska przedstawiła projekt dyrektywy w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej – lub...

zobacz więcej

„Można zauważyć, że skala tego zjawiska jest trzykrotnie mniejsza niż w 2010 r. i aż cztero- lub pięciokrotnie mniejsza niż w latach 2003–04” – czytamy.

Również rekordowo niski jest poziom respondentów, którzy zgłaszają, że są zmuszani do pracy w nieprzepisowych warunkach. Skarży się na to 7 proc. badanych, to o 2 proc. mniej niż przed dwoma lata, aż o 8 proc. mniej niż w 2014 r. oraz o 12 proc. mniej niż w rekordowo złym 2003 r.

Naruszenia praw


Jakie grupy zawodowe są najbardziej narażone na naruszenia swoich praw? Na nieregularną wypłatą wynagrodzeń częściej niż przeciętnie narzekają osoby najsłabiej wykształcone, robotnicy niewykwalifikowani i pracownicy usług. Z problemem z przedłużaniem czasu pracy bez odpowiedniego wynagrodzenia więcej mają do czynienia technicy i średni personel.

To właśnie średni personel w zauważalnie większym stopniu niż pozostali wskazują, że w ich zakładach pracownicy są zmuszani do pracy w nieprzepisowych warunkach. Z kolei na nie pełne oskładkowanie wynagrodzenia narażeni są respondenci najsłabiej wykształceni, technicy i średni personel, pracownicy usług, robotnicy niewykwalifikowani oraz zatrudnieni w małych zakładach. Częściej stykają się z nim mężczyźni niż kobiety i zatrudnieni w sektorze prywatnym niż w publicznym.

Jedynym negatywnym zjawiskiem, które według wskazań respondentów postępuje, jest brak możliwości zrzeszania się w związkach zawodowych lub ich zakładania. Co ciekawe – od ostatniego badania w 2019 r. wynik ten wzrósł aż o 15 punktów i jest najwyższy ze wszystkich badań rejestrowanych od 2003 r. Problem ten występuje najczęściej w małych firmach, zatrudniających do 50 osób (53 proc.), im zakład jest większy tym sytuacja lepsza – dla firm zatrudniających od 50 do 249 osób problem ten pojawia się w 34 proc. przypadków, a dla zatrudnienia powyżej 250 osób w 26 proc.

Twoje INFO - kontakt z TVP INFO
Co warte podkreślenia, tam gdzie występują związki zawodowe rzadziej trafiają się przykłady negatywnych tendencji. Jak raportuje CBOS: „do wszystkich rodzajów naruszeń praw pracowniczych, których dotyczyło pytanie – poza przymuszaniem do pracy w nieprzepisowych warunkach – rzadziej dochodzi w zakładach, w których są związki zawodowe. Jak wynika z deklaracji, w zasadzie nie występują tam opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń ani praca w «szarej strefie»”.

Jak widać wysokie uzwiązkowienie podnosi jakoś rynek pracy – warto więc o nie powalczyć – a tu na pewno pomogłoby wspieranie przez państwo zbiorowych układów pracy, o co związki zawodowe apelują od wielu lat.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej