RAPORT

Wojna na Ukrainie

Powstaje nowa szczepionka mRNA. Ma zapobiegać boreliozie

Szczepionka miałaby chronić przed chorobami odkleszczowymi (fot. Shutterstock/KPixMining; Michael Ciaglo/Getty Images)
Szczepionka miałaby chronić przed chorobami odkleszczowymi (fot. Shutterstock/KPixMining; Michael Ciaglo/Getty Images)

Szczepionka mRNA, działająca na podobnej zasadzie, co szczepionki przeciwko COVID-19, może zapobiegać boreliozie i innym chorobom przenoszonym przez kleszcze – sugerują obiecujące wyniki badań na zwierzętach, o których informuje „Science Translational Medicine”.

Jak precyzyjniej obrazować zmiany chorobowe? Ważne badanie polskich naukowców

Twórcy J-PET z Uniwersytetu Jagiellońskiego pokazali po raz pierwszy na świecie, jak uzyskać dodatkowe cenne informacje o lokalizacji zmian...

zobacz więcej

W Stanach Zjednoczonych borelioza jest najczęstszą infekcją przenoszoną ze zwierząt na ludzi. Każdego roku kleszcz jeleni (Ixodes scapularis) przenosi tam bakterię Borrelia burgdorferi nawet na pół miliona ludzi.

Borelioza wywołuje objawy podobne do grypy, charakterystyczną wysypkę skórną, może także atakować mózg, nerwy, serce i stawy, czasami prowadząc do trwałego uszkodzenia nerwów i zapalenia stawów. Antybiotyki mogą być skuteczne we wczesnych stadiach, ale coraz większa liczba ludzi – według jednego z szacunków co najmniej 1,6 miliona w 2020 roku – cierpi na przewlekłe konsekwencje zakażenia. Żadna szczepionka dla ludzi nie jest obecnie dostępna, chociaż jedna jest w fazie badań klinicznych.

CZYTAJ TAKŻE: Sparaliżowane myszy odzyskały sprawność. W planach testy na ludziach [WIDEO]

Dzięki pracy zespołu prof. Erol Fikrig z Yale School of Medicine powstała szczepionka zawierająca 19 odrębnych fragmentów mRNA. Każdy z nich koduje białko lub antygen ze śliny kleszcza jeleniego (dla porównania szczepionki mRNA przeciwko COVID-19 dostarczają tylko jeden antygen).

To właśnie ślina kleszcza zawiera czynniki, które pomagają przenosić B. burgdorferi. Prof. Fikrig wskazuje, że szczepionka, nad którą pracuje, będzie pierwszą przeznaczoną dla ludzi szczepionką nie ukierunkowaną na patogen.

Szczepionka mRNA podana świnkom morskim zmieniała kolor śladów ukąszeń kleszcza na czerwony i powodowała stan zapalny. Kleszcze źle się odżywiały, odpadały wcześnie i często nie przenosiły bakterii wywołującej boreliozę. Naukowcy mają nadzieję, że pewnego dnia szczepionka będzie działać w ten sam sposób u ludzi. Potencjalnie taki sam mechanizm działania może znaleźć zastosowanie w wielu chorobach odkleszczowych.

Lek na starość? Naukowcy opracowali przeciwciała, które pomogą walczyć z chorobami geriatrycznymi

Naukowcy opracowali przeciwciała, które niszczą zalegające w organizmie stare, niedziałające już komórki. To droga do leczenia związanych ze...

zobacz więcej

Jak działa szczepionka?


U wielu osób ukąszenia kleszczy pozostają niezauważone, co pozwala tym stawonogom na nieprzerwane żerowanie. Nowa szczepionka, z wieloma fragmentami mRNA, które nakazują komórkom gospodarza wytwarzanie ważnych białek w ślinie kleszczy, przygotowała układ odpornościowy świnek morskich do reagowania na ukąszenie kleszcza. W ciągu 18 godzin po przyczepieniu się kleszczy większość ugryzień zamieniła się w czerwone, zaognione i (prawdopodobnie) swędzące rany.

To ważne, ponieważ B. burgdorferi rzadko przenosi się z kleszcza na żywiciela przed upływem 36 godzin (kleszcz pozostaje przyczepiony często 4 dni lub dłużej). Kiedy naukowcy usunęli kleszcze wkrótce po tym, jak w miejscu ugryzienia pojawił się stan zapalny (jak mógłby to zrobić ukąszony człowiek), transmisja B. burgdorferi została zablokowana.


Znaczna część ochrony będzie jednak prawdopodobnie zależeć od tego, czy ludzie zauważą swędzące, czerwone ugryzienie przez kleszcza, i zdołają wcześnie go usunąć. Gdy trzy zakażone kleszcze przyczepiły się do świnek morskich i pozostawały na nich aż do nasycenia, 60 proc. zaszczepionych zwierząt zostało zakażonych (prawie tyle samo, co w grupie kontrolnej). Na razie nie wiadomo, czy zaszczepione osoby zareagują podobnie, jak świnki morskie.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:

Zobacz więcej