RAPORT

Imigranci na granicy z Białorusią

Oszukiwanie na podatkach dopuszczalne czy nie? Tak zmieniły się poglądy Polaków

Polacy coraz bardziej bezwzględni wobec oszustw podatkowych (fot. Shutterstock/Virrage Images)
Polacy coraz bardziej bezwzględni wobec oszustw podatkowych (fot. Shutterstock/Virrage Images)

Polacy znacznie częściej niż sąsiedzi w Europie Środkowo-Wschodniej nie dają przyzwolenia w kwestii oszustw podatkowych. W badaniu World Values Survey Wave 7 (2017-20) aż 76,4 proc. Polaków uznało, że oszukiwanie przy płaceniu podatków nie może być nigdy usprawiedliwione. To wzrost o kilkadziesiąt procent w porównaniu z poprzednią turą badań z lat 2010-14.

Spór rządu i TVN o lukę VAT. Ekspert wyjaśnia szczegóły

– W 2015 r. dochody z VAT wynosiły około 123 mld zł, a w 2020 r. będzie to już prawdopodobnie około 185 mld zł. Łatwo policzyć, że daje to ponad 60...

zobacz więcej

World Values Survey (WVS) to globalny projekt badawczy, w ramach którego naukowcy regularnie, od 40 lat mierzą i weryfikują zainteresowania, wartości i przekonania mieszkańców poszczególnych krajów. Obecnie projekt dostarcza danych obejmujących blisko 90 proc. światowej populacji.

„Morale podatkowe” w Polsce


Badania przeprowadzane są falami, powtarzanymi co kilka lat. Ostatnia odsłona („Wave 7”) odbyła się w latach 2017-20 i przyniosła dużą zmianę m.in. w osądach podatkowych Polaków.

„Jednym z wielu wskaźników ilustrujących morale podatkowe jest odsetek obywateli danego państwa twierdzących, że oszukiwanie na podatkach jest dopuszczalne” – objaśniał sens badania „Tygodnik Gospodarczy” Polskiego Instytutu Ekonomicznego, przytaczając wyniki badania WVS.

Z przeprowadzonych ankiet wynika, że aż 76,4 proc. Polaków uważa, że oszukiwanie w przypadku płacenia podatków nie może być nigdy usprawiedliwione. „To bardzo dobry wynik na tle innych państw regionu (Czechy – ok. 61 proc.; Słowacja – ok. 43 proc.; Litwa – 46 proc.; Niemcy – 76,2 proc.)” – wskazują eksperci z PIE.

Zobacz także: „Płacę więcej podatków niż Orange i T-Mobile”. Ile podatku CIT płacą największe firmy?

Nie tylko sam wynik robi wrażenie, ale także zmiana jaka zaszła w postrzeganiu problemu wśród obywateli Polski w ciągu ostatnich lat. Dla porównania – w poprzedniej fali badań (2010-14) oszustwa podatkowe jako niedopuszczalne uważało wówczas zaledwie 52,9 proc. respondentów. W okresie między badaniami stery rządów w Polsce przejął PiS, natychmiast zapowiadając walkę z oszustami podatkowymi i szarą strefą. Jeszcze w 2016 r. powołana została Krajowa Administracja Skarbowa, nakierowana na wielkich oszustów podatkowych, kryjących się za „parawanem działalności gospodarczej” – jak przedstawiali to przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości.

Wyliczono wówczas, że na koniec 2011 r. zaległości w ściągalności podatku VAT wynosiły ponad 12 mld zł, a na koniec 2015 r. było to już ponad 42,7 mld zł. Wprowadzono też wówczas klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania i znowelizowano Kodeks karny, wprowadzając m.in. karę 25 lat więzienia za wyłudzenia w VAT na dużą skalę.

Zobacz także: Wątpliwe zeznania ministra ws. oszustw podatkowych. Horała pokazuje dokumenty

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej