RAPORT

Imigranci na granicy z Białorusią

Podpalili krematorium. Publikacja w rocznicę największego buntu w Auschwitz-Birkenau

Wojnę przeżyło 50-60 członków Sonderkommando (fot. Christopher Furlong/Getty Images)
Wojnę przeżyło 50-60 członków Sonderkommando (fot. Christopher Furlong/Getty Images)

Monograficzne opracowanie historii Sonderkommando w obozie Auschwitz - "Świadkowie z dna piekła", ukazało się nakładem wydawnictwa Muzeum Auschwitz. Autorem jest historyk tej placówki dr Igor Bartosik. Książka jest efektem kilku lat jego pracy - podało w czwartek muzeum.

Nie żyje Piotr Bratkowski – poeta, pisarz, krytyk literacki, publicysta

Poeta, pisarz, publicysta, krytyk literacki Piotr Bratkowski zmarł 28 września rano. O jego śmierci poinformowała rodzina w mediach...

zobacz więcej

Sonderkommando było specjalną grupą więźniów, składającą się głównie z Żydów, których Niemcy zmuszali do spalania zwłok masowej zagłady.

„Książka jest efektem kilkuletnich badań dr. Bartosika z centrum badań Muzeum nad dokumentacją archiwalną przechowywaną w Miejscu Pamięci. Całość opracowanego materiału stanowi najpełniejszą powstałą do tej pory rekonstrukcję dziejów Sonderkommando. Wnikliwa kwerenda umożliwiła uzupełnienie wielu luk w jego historii” - poinformowało w komunikacie muzeum.

Cement i wapno dla Sonderkommando


Opracowanie składa się z obszernego rysu historycznego, wyboru materiałów źródłowych, kalendarium wydarzeń w Sonderkommando, bibliografii i indeksu nazwiskowego.

„Zasadniczą część tomu stanowi ponadstustronicowa analiza tytułowego zagadnienia, opierająca się głównie na dokumentach sporządzonych w różnych wydziałach administracji niemieckiego obozu Auschwitz. Dr Bartosik dotarł do dokumentów dotąd nieznanych lub pomijanych przez historyków zajmujących się historią Sonderkommando z uwagi na ich rzekomo niewielką wartość poznawczą” - podało muzeum.

Musical „Marie Curie”. Polska noblistka widziana oczami Koreańczyków

7 listopada, w rocznicę urodzin Marii Skłodowkiej-Curie, w warszawskiej Kinotece odbędą się specjalne projekcje musicalu „Marie Curie”. Spektakl...

zobacz więcej

Autor opracowania odnalazł wiele informacji w zupełnie nieoczekiwanych miejscach. Przykładem może być pierwszy publikowany w książce dokument, pochodzący z kwietnia 1942 r. To karta ewidencyjna materiałów wydawanych z magazynu dla grup roboczych zatrudnionych na terenie Birkenau. Znajduje się tam zamówienie na cement i wapno przeznaczone dla Sonderkommando.

Nieznane dotąd nazwiska więźniów


Innym interesującym przykładem są karty ewidencyjne z aresztu obozowego w bloku 11, na których widnieją nazwiska nieznanych dotąd więźniów tej grupy roboczej. Istotna okazała się również analiza rozkazów komendantury obozu Auschwitz: jeden z nich zawiera pochwałę dla esesmanów, którzy na terenie przyobozowym złapali dwóch uciekinierów z Sonderkommando.

Muzeum wskazało, że odkrycie nazwy „Sonderkommando” na wielu dokumentach niezwiązanych bezpośrednio z Zagładą, pokazało, że w spuściźnie aktowej SS zachowało się zaskakująco wiele danych na ten temat. Jednocześnie pozwoliło to na uszczegółowienie wielu aspektów związanych z losami tej grupy więźniów. Tam, gdzie odtworzenie niektórych faktów nie było możliwe, Bartosik sięgnął po relacje więźniów spisywane po kryjomu w obozie oraz powojenne.

Konkurs Chopinowski. Historyczne zmagania konkursowe członków jury

Większość z członków jury XVIII Międzynarodowego Konkursu im. Fryderyka Chopina jest laureatami nagród i wyróżnień Konkursu Chopinowskiego....

zobacz więcej

W okresie funkcjonowania obozu do obsługi krematoriów i komór gazowych skierowano od ok. 1,8 tys. do 2 tys. więźniów. Wojnę przeżyło 50-60 członków Sonderkommando.

Publikacja książki zbiegła się z 77. rocznicą buntu więźniów Sonderkommando. 7 października 1944 r. w trakcie nierównej walki więźniowie zdołali podpalić budynek krematorium IV, wkrótce potem akcję podjęli także ich koledzy z krematorium II. Przecięli druty ogrodzenia i zaczęli uciekać. Podczas walki użyli prymitywnych granatów wykonanych z materiału wybuchowego zdobytego z narażeniem życia przez więźniarki pracujące przy montażu zapalników i pocisków w pobliskich zakładach Union. Uciekinierzy zostali zabici przez oddziały pościgowe SS. W wyniku buntu i egzekucji, jakich dokonali w tym dniu esesmani, zginęło ok. 450 z 660 więźniów Sonderkommando. Więźniom udało się zabić trzech i zranić kilkunastu uzbrojonych esesmanów.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. Spośród ok. 140-150 tys. deportowanych do obozu Polaków zginęła w niemal połowa. W Auschwitz ginęli także Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości. Twoje INFO - kontakt z TVP INFO

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:

Zobacz więcej