RAPORT

Wojna na Ukrainie

Cyfrowa neuropsychologia

Wizyta u psychologa kojarzy się powszechnie z rozwiazywaniem różnych testów, np. testu Rorchacha (fot. Orlando/Three Lions/Getty Images)
Wizyta u psychologa kojarzy się powszechnie z rozwiazywaniem różnych testów, np. testu Rorchacha (fot. Orlando/Three Lions/Getty Images)

Psychiatrzy i psycholodzy wchodzą w erę telemedycyny i nie da się ukryć, że COVID-19 przyspiesza ten proces. W ramach miniforum opublikowanego niedawno w „Journal of Alzheimer's Disease” eksperci opisują, w jaki sposób cyfrowe testy neuropsychologiczne będą zastępować te przeprowadzane dotąd na papierze. W erze pandemii i trudności z dostępem do specjalisty – w tym neurologa czy neuropsychiatry – mogą one ułatwić wcześniejszą identyfikację osób z pojawiającymi się chorobami neurodegeneracyjnymi i innymi chorobami neurologicznymi.

Powstaje medyczna platforma informacyjna

Projekt przewiduje wdrożenie opracowanego w Instytucie Informatyki Politechniki Warszawskiej oprogramowania OMEGA-PSIR. Pomysł jest realizowany ze...

zobacz więcej

Pandemia zmienia świat. W sposób widoczny dla każdego zmienia świat nauki. Z oczywistych względów – zwłaszcza medycyny.

Jeśli myślimy o psychologii czy neuropsychologii, COVID-19 z pewnością nasuwa nam myśl, że wzrośnie lawinowo zapotrzebowanie na tego typu pomoc. Jest bowiem wirus SARS-CoV-2 „neurolubny” i neuroaktywny. Nie kończy się zaś nieprzyjemna przygoda z nim na tym, że przejściowo utracimy węch, a co za tym idzie – smak. Atakując układ nerwowy, koronawirus potrafi prowadzić do poważnych i nie jest jasne jak długotrwałych zmian neurostrukturalnych i neurozakrzepowych. Opisane już wielokrotnie objawy związane z przebyciem COVID-19 to stany lękowe, depresja czy inne, poważniejsze nawet zaburzenia, jak udary mózgu.

Wizyta u psychologa kojarzy się powszechnie z rozwiązywaniem różnych testów, np. testu Rorchacha, gdzie z atramentowych plam powstają symetryczne wzory, które osoba analizowana opisuje swoimi słowami, co pozwala wnioskować o nieświadomych treściach psychicznych u osoby badanej. Czy dałoby się ludzi potrzebujących skutecznie poddać psychoanalizie lub innej psychoterapii, a wcześniej diagnostyce, „zdalnie” – przez internet?

Okazuje się, że z większości przypadków odpowiedź brzmi: a czemu nie? Pod warunkiem, że badany w swoim domowym zaciszu rozwiąże proponowane testy równie uczciwie i skrupulatnie oraz w tych samych ramach czasowych, jakie są proponowane w specjalistycznym gabinecie psychiatry, psychologa czy neurologa.

O neuronaukach opowiadałam już na tych łamach kilkakrotnie. Nie da się też ukryć, że i cyfrowa medycyna to wielkie zagadnienie współczesnej cywilizacji, które próbowałam przybliżać, bo nie jest dziś ani łatwe, ani małe. Na styku tychże znajduje się cyfrowa neuropsychologia.

Termogenetyka ultradźwiękowa – jeszcze nie Święty Graal, ale…

Neuronauki to takie miejsce, gdzie spotykają się specjaliści wszelkich możliwych dziedzin, aby wspólnie poznać nasz wewnętrzny kosmos – mózg. Czy...

zobacz więcej

W tej dziedzinie pandemia koronawirusa stworzyła potrzebę, która, jak wiadomo, jest matką wynalazków. Na wspomnianym wyżej specjalnym miniforum, redagowanym przez dr. Davida J. Libona, dr. Ganesha Baligę, dr. Roda Swensona i dr Rhodę Au, eksperci opisują sposób łączenia technologii cyfrowej ze standardowymi testami neuropsychologicznymi.

Markery neurokognitywne uzyskane przy użyciu tej technologii mogą sygnalizować wcześnie pojawiające się choroby neurodegeneracyjne. Opiera się to o zdigitalizowaną i przeprowadzaną przez internet analizę funkcji poznawczych. Korzyści dla pacjenta są tu namacalne.

Weźmy np. cyfrowe techniki badania pamięci – choćby w diagnostyce choroby Alzheimera. Analizujemy tu np. zakres pamięci, czyli najdłuższą listę elementów, które osoba może powtórzyć we właściwej kolejności natychmiast po prezentacji, w 50 proc. wszystkich prób. Elementy mogą zawierać słowa, cyfry lub litery. Zadanie to jest nazywane zakresem cyfr, gdy używane są liczby. Poza tym już stosuje się zdigitalizowany test zastępowania cyfr symbolami, cyfrową analizę mowy i test rysowania zegara cyfrowego.

Jak wyjaśnia dla IOS Press dr David J. Libon z Wydziału Geriatrii, Gerontologii i Psychologii, New Jersey Institute for Successful Aging na Rowan University: „Standardowe testy neuropsychologiczne na papierze są potężnymi narzędziami do oceny integralności mózgu i funkcji poznawczych, ale zwykle koncentrują się na ostatecznym wyniku testu. Tradycyjną miarą, której używamy do obliczenia ostatecznego wyniku testu, jest całkowity czas do jego ukończenia. Jednak technologia cyfrowa umożliwia zmierzenie osobno czasu na myślenie i czasu, w którym generowany (zapisywany) jest rezultat”.

Cybermedycyna wobec „wielkiej choroby”

Zespół polskich inżynierów i lekarzy opracował unikatowy w skali światowej system wspierający diagnozowanie i leczenie epilepsji. Oparte na...

zobacz więcej

Nie są to liczby bez znaczenia. Oba te parametry czasowe stanowią podstawę bogatej, trójwymiarowej analizy podstawowych konstruktów neuropsychologicznych związanych z chorobą neurodegeneracyjną.

Okazuje się zatem, że podobnie jak w przypadku opisywanej przeze mnie niedawno epilepsji, analiza cyfrowa może się okazać doskonalsza, bardziej wrażliwa na subtelne różnice, słabo dostrzegalne objawy etc. A to oznacza na ogół wczesną diagnostykę. Wczesna zaś diagnostyka zwiększa szanse na sukces terapeutyczny.

Nie jest sztuką zgromadzić wiele liczb. Sztuką jest analizując je, znaleźć ich potencjalne znaczenie. Neuropsychologia cyfrowa ma szansę udoskonalać kryteria diagnostyczne łagodnych zespołów upośledzenia funkcji poznawczych. Są one bowiem w istocie statystyczne, tylko ludzki umysł – umysł lekarza czy psychologa – nie jest w stanie bez wsparcia komputera dokonać wszechstronnej analizy tysięcy liczb. Dostrzec schorzenia u ich zarania – oto jest wyzwanie.

Nie jest również wykluczone, że zaangażowanie sztucznych inteligencji w analizie testów neuropsychologicznych pozwoli na udoskonalenie owych testów. Test bowiem ma być sposobem na zrozumienie funkcjonowania mózgu, a nie na zabawę w opowieści o atramentowych plamach, choć laikom może się tak wydawać. Wymienieni wyżej uczeni już dziś stosują cyfrową neuropsychologię pomagając swoim pacjentom.

Twoje INFO - kontakt z TVP INFO

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej