RAPORT

Rosja gotowa do inwazji na Ukrainę

„Wojna trybunałów”. Jak spór między prawem UE i krajowym rozstrzygały inne państwa?

Niemiecki Trybunał Konstytucyjny (fot. Uli Deck/dpa/PAP)
Niemiecki Trybunał Konstytucyjny (fot. Uli Deck/dpa/PAP)

Trybunał Konstytucyjny w środowym orzeczeniu mówi „stop” pozatraktatowym zapędom Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Po wydaniu wyroku politycy opozycji rozpętali burzę i grzmią o polexicie. Polska nie jest jednak pierwszym krajem, który nie wykonał postanowienia TSUE. Przed nami jeszcze wyrok TK ws. prymatu prawa unijnego nad krajowym. Jednak i tutaj orzeczenia dające pierwszeństwo przepisom krajowym zapadały już w Niemczech, Francji, Czechach, Włoszech, Hiszpanii i na Litwie. O co chodziło w tych sprawach?

Kolejny „ból głowy” KE. Praworządność, wysłuchanie Polski i nowy bunt przeciw TSUE

Jeszcze niedawno, pytana o spór wokół prymatu prawa krajowego nad unijnym, wiceszefowa KE przyznawała, że w Brukseli mają „wielki ból głowy” nie...

zobacz więcej

Spór między instytucjami unijnymi i stolicami państw członkowskich o to, czy prawo UE stoi nad prawem krajowym, czy odwrotnie toczy się od lat. Wbrew temu, co w Polsce mówią polityczni oponenci rządu, Polska nie jest odosobniona w wątpliwościach.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego


Polski Trybunał Konstytucyjny, który zajmuje się pytaniami polskiego premiera i w czwartek ma wydać orzeczenie, nie będzie zresztą orzekał po raz pierwszy w kwestii relacji prawa wspólnotowego i krajowego – o czym mówił na antenie TVP Infowiceminister sprawiedliwości Marcin Romanowski.

Jednym z przyczynków dyskusji było orzeczenie niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego z maja 2020 r., który podważył wcześniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczące skupu obligacji przez Europejski Bank Centralny. Więcej o tym wyroku pisaliśmy tutaj.

Ból głowy KE po orzeczeniu w Niemczech

Polsce grozi polexit? Jeśli tak, Unię opuszczą też Niemcy i Francja

Polexit! – grzmią politycy Platformy Obywatelskiej po tym, jak Trybunał Konstytucyjny ocenił, że Polska nie musi respektować postanowienia TSUE....

zobacz więcej

Orzeczenie niemieckiego Trybunału Konstytucyjnego wywołało obawy Komisji Europejskiej, choć przez ponad rok nie spowodowało żadnej reakcji. Nieoczekiwanie 9 czerwca KE rozpoczęła wobec Berlina procedurę naruszenia prawa UE. Co ciekawe, tego samego dnia Komisja wysłała list do polskiego rządu, domagając się od premiera Mateusza Morawieckiego wycofania jego wniosku do polskiego Trybunału Konstytucyjnego.

Polska i Niemcy to niejedyne kraje członkowskie, w których wydane zostały takie orzeczenia. Podobnie wyroki, wskazujące na prymat prawa krajowego nad unijnym, zapadały m.in. we Francji, Czechach, Włoszech, Hiszpanii i na Litwie.

Francja: Konstytucja nadrzędnym prawem


W kwietniu tego roku francuska Rada Stanu, najwyższy sąd administracyjny, orzekła w uzasadnieniu decyzji ws. zbierania danych przez operatorów komórkowych, że tamtejsza konstytucja jest nadrzędna wobec prawa europejskiego.

Wcześniej, w 2001 r. Rada Stanu zawyrokowała, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego nie może podważać mocy francuskiej konstytucji.

Ustrój sądów w Rumunii


8 czerwca rumuński Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie przepisów ustawy o ustroju sądów, stwierdzając, że prawo UE nie ma pierwszeństwa nad rumuńską konstytucją.

Zobacz także: Kolejny kraj buntuje się w TSUE. „Historyczny moment w Unii”

Hiszpania przeciwko TSUE

Burza w studiu TVN. Sędzia obraził polityka. Potem był zaskoczony pytaniem

Bartłomiej Przymusiński ze Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” zaatakował w studiu wiceministra Jacka Ozdobę i zarzucił mu, że należy do...

zobacz więcej

Tymczasem w styczniu 2020 r. Sąd Najwyższy Hiszpanii odrzucił wyrok TSUE w sprawie w sprawie Oriola Junquerasa, który został wybrany na europosła. Dała do zrozumienia, że porządek prawny Hiszpanii jest ważniejszy niż unijny.

Orzeczenia sądów konstytucyjnych w Czechach i na Litwie


Podobne wyroki były też wydawane w poprzednich dekadach. Np. litewski Trybunał Konstytucyjny w 2006 r. orzekł, że prawo UE ma pierwszeństwo nad zwykłymi aktami prawnymi litewskiego parlamentu, ale nie nad konstytucją tego kraju.

Również w 2006 r. Sąd Konstytucyjny Czech w wyroku ws. kwot cukrowych odrzucił doktrynę bezwzględnego pierwszeństwa prawa wspólnotowego.

Belgia woli prawo unijne, Irlandia wpisała to do konstytucji


W części państw członkowskich wydane zostały też odmienne orzeczenia, wskazujące na prymat prawa unijnego nad krajowym. Tak było w Belgii, gdzie w 1971 r. sąd orzekł, że regulacje unijne przeważają nad belgijskim prawem krajowym, w tym konstytucją. W Irlandii kwestia prymatu prawa unijnego nad krajowym została nawet wpisana do konstytucji.

Zobacz także: Ewa Kopacz o polskiej konstytucji. Szokujące słowa w TVN24
teraz odtwarzane
Ewa Kopacz o polskiej konstytucji. Szokujące słowa w TVN24

Twoje INFO - kontakt z TVP INFO

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej