RAPORT

KORONAWIRUS: MAPY, STATYSTYKI, PORADY

Podziemną „Żandarmerią” paraliżował Sowietów. Kim był kpt. Dubaniowski „Salwa”?

Jan Dubaniowski „Salwa” (fot. podziemiezbrojne.ipn.gov.pl)
Jan Dubaniowski „Salwa” (fot. podziemiezbrojne.ipn.gov.pl)

Od najmłodszych lat wychowywany w duchu służby ojczyźnie i obrony niepodległości, absolwent korpusu kadetów i szkoły podchorążych artylerii. Jan Dubaniowski, „Salwa” – bo o nim mowa – to także twórca partyzanckiego oddziału „Żandarmeria”. – Za główne zadania uważał paraliżowanie działalności władz komunistycznych, przygotowanie się do antysowieckich działań dywersyjnych na wypadek wybuchu nowej wojny i likwidację pospolitych szajek bandyckich nękających ludność – mówi portalowi tvp.info historyk dr Maciej Korkuć z krakowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej. „Salwa”, jeden z Żołnierzy Wyklętych, zginął w walce z UB.

Wyjątkowy testament „Pługa”. Historyk przytacza więzienne grypsy

1 marca to w Polsce Dzień Pamięci o Żołnierzach Wyklętych. – Upamiętnienie wypada tego dnia z uwagi na postać Łukasza Cieplińskiego „Pługa”, który...

zobacz więcej

Po walkach we wrześniu 1939 Dubaniowski uciekł z niemieckiego oflagu, a w 1942 zgłosił się do służby w Armii Krajowej w Krakowie jako „Szarotka” i „Wycior”. Od lata 1944 służył w oddziale partyzanckim rtm. Józefa Świdy „Dzika”, operującym w Obwodzie AK Bochnia oraz – jako oficer taktyczny – w Zgrupowaniu Oddziałów Partyzanckich „Odwet” 6. DP AK w Obwodzie Myślenice.

Kim był Dubaniowski „Salwa”?


Wiosną 1945 roku zaczął wraz z nim tworzyć lokalną strukturę konspiracyjną, budowaną na bazie dawnej sieci terenowej AK. Pod koniec 1945 roku na terenie Małopolski funkcjonowanie rozpoczął partyzancki oddział „Żandarmeria”, utworzony przez kpt. Jana Dubaniowskiego ps. „Salwa”.

– Zarządził utworzenie nowego oddziału partyzanckiego „Żandarmeria”, który – jako jednostka stale kwaterująca w lesie – mógł stać się zarówno schronieniem dla „spalonych”, jak i narzędziem czynnego zwalczania władz komunistycznych i ich administracji – opisuje portalowi tvp.info dr Maciej Korkuć. Zobacz także: Odwaga I poświęcenie. Jak Wyklęci pobili komunistów

Naczelnik oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN wskazuje przy tym, że w latach 1945-1947 przez oddział Dubaniowskiego przewinęło się w sumie ok. 110 żołnierzy.

Dr Korkuć: Szykowali się na nową wojnę


– Za główne zadania „Żandarmerii” uważał paraliżowanie działalności władz komunistycznych, przygotowanie się do antysowieckich działań dywersyjnych na wypadek wybuchu nowej wojny i likwidację pospolitych szajek bandyckich nękających ludność – podkreśla ekspert. Oddział Dubaniowskiego dokonał wielu akcji dywersyjnych i likwidacyjnych. Jak ocenia dr Korkuć, najsławniejszą akcją była udana zasadzka na lokalnych i wojewódzkich funkcjonariuszy komunistycznych powracających z wiecu propagandowego PPR w Łapanowie 31 marca 1946. – W wyniku stoczonej walki zginęło od 7 do 10 funkcjonariuszy UB i MO, wśród nich powiatowy komendant MO z Bochni – wyjaśnia historyk.

Skazany przez Niemców, zabity z żoną przez UB. Kim był Antoni Żubryd „Zuch”?

Przedwojenny zawodowy podoficer, w konspiracji dowodził jednym z największych oddziałów partyzanckich na terenie ówczesnego województwa...

zobacz więcej

W 1947 „Salwa” zamelinował część broni i ujawnił się wraz z kilkudziesięcioma podkomendnymi. Zamieszkał z rodziną w Krakowie, ale już po kilku miesiącach okazało się, że znowu musi szukać schronienia w podziemiu.

Brat Dubaniowskiego zginął w Katyniu


W sierpniu 1947 wraz z kilkoma dawnymi podkomendnymi podjął decyzję o odtworzeniu oddziału partyzanckiego, który miał stać się dla nich schronieniem przed aresztowaniami. Poległ 27 września 1947 w walce z UB w miejscowości Ruda Kameralna koło Czchowa.

– Jego starszy brat Dionizy Dubaniowski, kapitan broni pancernej w końcu lat 30. służył w Komendzie Miasta Warszawa. Po wrześniu 1939 trafił do niewoli sowieckiej. Wiosną 1940 został zamordowany w Katyniu – zauważa dr Maciej Korkuć z krakowskiego IPN.

Zobacz także: Sylwetki Żołnierzy Wyklętych. Nadal nieodnalezieni

***
W marcu, w soboty o godz. 21.00, TVP Info wyemituje cykl reportaży „Niezłomni”. W każdym z pięciu odcinków wysłuchamy wspomnień rodzin Żołnierzy Wyklętych.

źródło:
Zobacz więcej