RAPORT

KORONAWIRUS: MAPY, STATYSTYKI, PORADY

Młodzieżowe Słowo Roku. Zaskakująca decyzja kapituły

W ub.r. wygrało słowo „alternatywka” (fot. Shutterstock/4 PM production)
W ub.r. wygrało słowo „alternatywka” (fot. Shutterstock/4 PM production)

Pierwszy raz w historii plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku kapituła postanowiła, że nie wyłoni zwycięskiego słowa. Konkurs, który przez lata był zabawą z językiem i służył refleksji nad nim, stał się w tym roku areną walki na słowa, a tego faktu nie możemy i nie chcemy akceptować – napisali jurorzy w ogłoszonym w piątek werdykcie.

Młodzieżowe Słowo Roku. Kapituła: Możecie głosować na „Julkę”, ale nie wygra

Kapituła plebiscytu na Młodzieżowe Słowo Roku zdecydowała, że pomimo wielu zgłoszeń słowo „Julka” nie wygra tegorocznej edycji konkursu. W...

zobacz więcej

Jurorzy wyjaśniają, że „najczęściej zgłaszane były słowa wulgarne, wyśmiewające konkretne osoby, poglądy, postawy lub płeć”.

„Na pierwszym miejscu znalazło się nazwisko polityka na S oraz słowa od tego nazwiska utworzone. Na drugim miejscu jest nazwa stygmatyzująca popularne imię żeńskie (Julka – red.), (...), na trzecim miejscu jest czasownik pochodzący od nazwy instytucji organizującej plebiscyt, wyrażający sprzeciw uczestników wobec naszej decyzji (spewuenić – red.). Na czwartym i piątym miejscu są hasła znane z ulicznych demonstracji zawierające słowa wulgarne na W oraz J (drugie hasło symbolizowane jest często przez osiem gwiazdek)” – podają jurorzy.

„Słowa, które znalazły się na pięciu pierwszych miejscach, są sprzeczne z regulaminem plebiscytu, na mocy którego eliminuje się określenia wulgarne, obraźliwe, nawołujące do nietolerancji, odnoszące się do konkretnych osób (w tym nazwiska). Z tych powodów kapituła plebiscytu nie wskazała zwycięskiego słowa roku 2020” - podsumowało jury. Zasiadali w nim: Marek Łaziński, Bartek Chaciński, Ewa Kołodziejek i Anna Wileczek.

Zamieszanie wokół „Julki”


Ostatni etap plebiscytu zdominowały reakcje na komunikat jury dotyczący słowa „Julka” - określenie młodej, lewicowej aktywistki. Słowo to zostało opisane zaraz na początku plebiscytu, ale jurorzy zdecydowali się je wykluczyć z głosowania.

Nie zakazujemy i nie cenzurujemy słowa »Julka«, ale nie moglibyśmy uhonorować tytułem młodzieżowego słowa roku. Tak samo jak w roku 2019 wybraliśmy słowo »alternatywka«, a nie zgłaszaną najczęściej »p0lkę«, pogardliwe określenie kobiety. O tym, że słowo »Julka« (tak jak »p0lka«) stało się bronią w walce politycznej i w wojnie płci świadczą komentarze napływające po ogłoszeniu kapituły w tej sprawie na profilu PWN i na prywatnych profilach członków kapituły – są to głosy niemal wyłącznie mężczyzn” – tłumaczy przewodniczący jury Marek Łaziński.

„Pandemia” słowem roku według amerykańskiego słownika

„Pandemia” została słowem roku słownika amerykańskiej firmy Merriam-Webster. Redaktor naczelny słownika Peter Sokolowski stwierdził, że tegoroczny...

zobacz więcej

Przypomniał on, że w historii plebiscytu nie tylko „Julka” i „p0lka” były słowami, które opisano, ale nie dopuszczono do tytułu słowa roku. Tak było na przykład z rzeczownikami odimiennymi „Janusz” i „Grażyna” czy z czasownikiem „odjaniepawlać”.

„Ten ostatni został w roku 2017 wyróżniony wśród oryginalnych neologizmów, ale wbrew nieprawdziwym informacjom rozpowszechnianym w mediach nie wygrał plebiscytu, został wyróżniony wśród oryginalnych formacji słowotwórczych” - wyjaśnia Łaziński.

Słowo wyróżnione


Mimo braku zwycięskiego słowa jury zadecydowało jednak, że na wyróżnienie zasługuje „tozależyzm” jako wyraz najciekawszy formalnie i interesująco zdefiniowany. Słowo zostało zgłoszone ponad 300 razu. Jest związane z kanałem na YouTubie „Wojna idei” Szymona Pękały i przez niego zostało rozpropagowane, ale nie powstało wcale w tym roku.

W sieci można je znaleźć w innych kontekstach co najmniej od roku 2014. Rzeczownik utworzono od konstrukcji składniowej z dodatkiem przyrostka abstrakcyjnego -yzm, tak jak niegdyś „tumiwisizm”. „» Tozależyzm«, w odróżnieniu od » tumiwisizmu«, jest jednak przynajmniej w pewnym stopniu pożyteczny, chroni nas przed kategorycznością osądu. Najciekawsza nadesłana definicja »tozależyzmu« brzmi: »idea mówiąca o tym, że nic nie jest takie, jakie się wydaje« ” - uznało jury.

Plebiscyt na Młodzieżowe Słowo Roku od 2016 r. organizuje Wydawnictwo Naukowe PWN. Tegoroczna, piąta edycja plebiscytu PWN na Młodzieżowe Słowo Roku 2020 cieszyła się powodzeniem - zanotowano 194 tys. zgłoszeń.

źródło:

Zobacz więcej