SERWIS

Tokio 2020: wyniki, starty i medale

Pierwsze w historii zdjęcie układu wieloplanetarnego wokół gwiazdy podobnej do Słońca

Astronomom udało się po raz pierwszy sfotografować bezpośrednio układ złożony z więcej niż jednej planety wokół gwiazdy podobnej do Słońca (zdjęcie ilustracyjne) (fot.  Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)
Astronomom udało się po raz pierwszy sfotografować bezpośrednio układ złożony z więcej niż jednej planety wokół gwiazdy podobnej do Słońca (zdjęcie ilustracyjne) (fot. Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)

Astronomom udało się po raz pierwszy sfotografować bezpośrednio układ złożony z więcej niż jednej planety wokół gwiazdy podobnej do Słońca. Zdjęcie wykonano przy pomocy teleskopu VLT należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO).

Na nocnym niebie możemy obserwować dwa gazowe giganty Układu Słonecznego

Na nocnym niebie możemy obserwować dwa gazowe giganty Układu Słonecznego: Jowisza i Saturna. Obie planety w tym momencie znajdują się w opozycji....

zobacz więcej

Naukowcy znają już ponad 4 tysiące planet okrążających inne gwiazdy, ale bardzo niewiele z nich udało się sfotografować bezpośrednio. Jeszcze rzadsze są zdjęcia systemów wieloplanetarnych – do tej pory udało się to w przypadku zaledwie dwóch takich układów (HR 8799 i PDS 70). Większość znanych egzoplanet to odkrycia dokonane w sposób pośredni, na podstawie analizy wpływu planety na światło lub ruch gwiazdy.

Grupa naukowców, którą kierował Alexander Bohn, doktorant w Leiden University w Holandii, używa Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Obserwatorium Paranal w Chile do poszukiwań olbrzymich, młodych planet wokół gwiazd podobnych do Słońca, ale znacznie młodszych. Projekt nosi nazwę Young Suns Exoplanet Survey (YSES).

Wśród obserwowanych obiektów była gwiazda TYC 8998-760-1, odległa od nas o około 300 lat świetlnych. Jest ona tzw. słonecznym analogiem, czyli gwiazdą o zbliżonych własnościach do Słońca. Ma identyczną masę, jest trochę chłodniejsza, ale różni się przede wszystkim tym, że jest dużo młodsza, na wczesnym etapie swojej ewolucji. TYC 8998-760-1 ma 17 milionów lat, a Słońce 4,6 miliarda lat. „To bardzo młoda wersja naszego własnego Słońca” – mówi Alexander Bohn.

Na wykonanych zdjęciach naukowcom udało się zarejestrować dwie duże planety należące do systemu TYC 8998-760-1. Jedna okrąża swoją gwiazdę w odległości 160 razy większej niż dystans Ziemia-Słońce, a odległość drugiej jest jeszcze dwa razy większa. Gdybyśmy porównali to z Układem Słonecznym, jest to sporo więcej. W naszym układzie największymi gazowymi planetami są Jowisz i Saturn, a ich odległości od Słońca to w przybliżeniu 5 i 10 odległości Ziemia-Słońce.

Tempo powstawania planet zaskoczyło astronomów

Naukowcy uzyskali nowe dowody na to, że planety powstają bardzo szybko. Dzięki obserwacjom radioastronomicznym pokazano, że bardzo młode dyski...

zobacz więcej

Planety w systemie TYC 8998-760-1 są masywniejsze niż te z naszego układu planetarnego. Wewnętrzna ma 14 mas Jowisza, a zewnętrzna 6 mas Jowisza.

Naukowcom udało się zidentyfikować planety i potwierdzić ich przynależność do systemu gwiazdy dzięki wykonywaniu zdjęć w różnym czasie. Jedną fotografię wykonano w 2020 roku, kilka w trakcie 2019 roku, korzystano też ze starszych danych z 2017 roku.

Używano instrumentu o nazwie SPHERE, zamontowanego na teleskopie VLT. Instrument ten wyposażony jest w tzw. koronograf, który blokuje światło gwiazdy, co umożliwia zobaczenie planet, które inaczej zginęłyby w jasnym blasku gwiazdy.

Odkrycie astronomów z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) wraz ze zdjęciami planet można zobaczyć pod tym linkiem.

Teleskop VLT ma na swoim koncie wiele odkryć dotyczący planet pozasłonecznych. Co ciekawe, w 2004 roku przy jego pomocy uzyskano pierwsze historyczne zdjęcie planety pozasłonecznej (w systemie 2M1207).

Naukowcy mają nadzieję, że dalsze obserwacje układu TYC 8998-760-1 pozwolą na sprawdzenie, czy odkryte planety uformowały się w tych odległościach, w których je obserwujemy (daleko od gwiazdy), czy może uległy migracji z innego obszaru. Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) buduje obecnie Ekstremalnie Wielkie Teleskop (ELT), który powinien być w stanie uzyskać zdjęcia mniej masywnych planet, więc za kilka lat można spodziewać się kolejnych ciekawych wyników badań dla tego i innych podobnych systemów planetarnych.

źródło:

Zobacz więcej