Wybory 2020

Jak głosować w wyborach prezydenckich [PORADNIK]

„Działa zagrzmiały, gdy podpisywał Paderewski i Dmowski”. 101. rocznica Traktatu Wersalskiego

Upadek mocarstw, które dokonały rozbioru Polski sprawił, że nasz kraj powrócił na mapy Europy (fot. domena publiczna)

101 lat temu, 28 czerwca 1919 roku, podczas paryskiej konferencji pokojowej Niemcy i państwa Ententy podpisały traktat wersalski, główne porozumienie, kończące I wojnę światową. Dzięki temu, że upadły mocarstwa, które dokonały rozbioru Polski, nasz kraj, po 123 latach zaborów, odzyskał niepodległość i powrócił na mapy Europy.

99. rocznica III Powstania Śląskiego. Prezydent uczcił jednego z Ojców Niepodległości

Wojciech Korfanty to wielki syn śląskiej ziemi, który większość swojego życia poświęcił na to, aby przywrócić polski Śląsk Polsce – powiedział...

zobacz więcej

Dokument ustalał nowy porządek terytorialny i polityczny w Europie. Nasz kraj odzyskał większość ziem utraconych na rzecz Prus w I i II rozbiorze - znaczną część Wielkopolski i Prus Zachodnich z dostępem do morza na odcinku 144 kilometrów.

Utworzono też Wolne Miasto Gdańsk, pod nadzorem Ligi Narodów, z własnym rządem, konstytucją i polityką gospodarczą. Włączono je do polskiego obszaru celnego, a Polska mogła korzystać z portu gdańskiego. O przynależności państwowej Górnego Śląska, Warmii i Mazur miały zadecydować przeprowadzone tam plebiscyty.

Świadkiem podpisania traktatu wersalskiego był profesor Stanisław Stroński. W 1954 roku wspominał w Radiu Wolna Europa moment, w którym podpisy pod dokumentem składali: minister spraw zagranicznych Ignacy Jan Paderewski oraz twórca Komitetu Narodowego Polskiego Roman Dmowski, którzy reprezentowali Polskę na paryskiej konferencji pokojowej

– Gdy Paderewski kładł podpis, nagle i nieoczekiwanie zagrzmiało działo. Za mgnienie oka znowu i znowu. Wielkie poruszenie wszystkich: co się stało? Huk dział miał oznajmić szeroko nie tylko Wersalowi, lecz Paryżowi i okolicy podpisanie Traktatu Wersalskiego. Miało to się po zakończeniu podpisywania. Ale wskutek jakiegoś nieporozumienia działa zagrały, gdy podpisywał Paderewski i Dmowski – opowiadał prof. Stroński

Zgodnie z traktatem wersalskim, Niemcy łącznie utraciły około 70,5 tys. kilometrów kwadratowych swojego terytorium, zamieszkanego przez około 6,5 mln ludności. Oddały Francji Lotaryngię i Alzację, a Zagłębie Saary zostało przekazane pod zarząd międzynarodowy.

Nietypowa rekonstrukcja Powstania Wielkopolskiego: pokazali doświadczenia ludności cywilnej

zobacz więcej

Belgia otrzymała dwa przygraniczne powiaty: Eupen i Malmedy, Danii przyznano północną część Szlezwiku, a Czechosłowacji Kraik Hulczyński na Górnym Śląsku. Luksemburg, do tej pory stanowiący część obszaru celnego Niemiec, został z niego wydzielony.

Powołano też Ligę Narodów, której celem miało być rozwiązywanie na drodze pokojowej ewentualnych konfliktów pomiędzy państwami.

Mimo podpisania rozejmu (11 listopada 1918 roku), a potem traktatów pokojowych, nie zażegnano większości problemów. Na arenie międzynarodowej pojawiły się nowe mocarstwa, dążące do uzyskania coraz większych wpływów, wśród nich Japonia.

Rozwinęły się nowe kierunki polityczne i społeczne, takie jak komunizm w Rosji, faszyzm we Włoszech, czy nazizm w Niemczech. Wszystko to sprawiło, że po zaledwie 20 latach od podpisania traktatu wersalskiego – w 1939 roku – wybuchła II wojna światowa.

źródło:
Zobacz więcej