Wybory 2020

Jak głosować w specjalnym reżimie sanitarnym [PORADNIK]

Nie żyje pisarz Jerzy Pilch

W wieku 67 lat zmarł Jerzy Pilch, jeden z najbardziej cenionych polskich pisarzy. Informację o jego śmierci potwierdziła w rozmowie z „Gazetą Wyborczą” jego żona Kinga. Pilch został laureatem m.in. Nagrody Literackiej „Nike” za powieść „Pod Mocnym Aniołem”.

Nie żyje młoda reżyserka. Współpracowała z Radiem Wolna Europa

Białoruska reżyserka filmowa Liubou Ziemcowa zmarła w szpitalu, kilka dni po wypadku samochodowym, w którym zginęło także dwóch innych filmowców....

zobacz więcej

Jerzy Pilch urodził się 10 sierpnia 1952 roku w Wiśle, na Śląsku Cieszyńskim, w rodzinie ewangelickiej. Mieszkał tam do 10. roku życia, potem wraz z rodzicami przeniósł się do Krakowa, gdzie ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Na początku lat 80. zaczął publikować felietony w „Tygodniku Powszechnym”. Ukazywały się one przez niemal dekadę i zyskały mu opinię jednego z najwybitniejszych polskich felietonistów. Pilch traktował „Tygodnik” jako swoją macierzystą redakcję, podziwiał ludzi, z którymi zetknął się w krakowskiej redakcji na Wiślnej.

W marcu 1999 roku przeniósł się ze swoimi felietonami na łamy „Polityki”, w latach 2006-2009 ukazywały się one w „Dzienniku”, a później – w „Przekroju”.

Pierwszą książkę Pilcha, „Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej” (Londyn 1988) uhonorowano nagrodą Fundacji im. Kościelskich. Był kilkakrotnie nominowany do Literackiej Nagrody NIKE. Nagrodę tę przyniosła mu w 2001 r. książka „Pod Mocnym Aniołem”. Pilch był też laureatem nagrody Paszport „Polityki” (1998) za powieść „Bezpowrotnie utracona leworęczność”.

– Żałuję, że tak szybko odszedł. Bo to jest właściwie wiek dla prozaika najlepszy i to jest wiek, w którym prozaik – jak dobre wino – nabiera siły i mocy. Formę literacką miał niedościgłą – powiedział PAP przyjaciel Jerzego Pilcha, pisarz Paweł Huelle.

– Odszedł Jerzy Pilch – prozaik, publicysta, dramaturg, scenarzysta filmowy – mówił na antenie Polsatu News wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński.

– To był bardzo dobry, ciekawy, interesujący pisarz, człowiek kultury. Jego felietony w „Tygodniku Powszechnym”, jeszcze przed przeprowadzką do Warszawy, były dla mnie bardzo ważne – mówił minister.

Jerzy Pilch i jego twórczość

Jerzy Pilch urodził się 10 sierpnia 1952 roku w Wiśle, rodzinie protestanckiej, ukończył filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Tam też w latach 1975–85 pracował jako adiunkt w Instytucie Filologii Polskie i rozpoczął studia doktoranckie.

W 1975 roku Pilch debiutował jako krytyk literacki. Od 1978 roku był członkiem redakcji „Studenta”, a w latach 80. współorganizatorem i autorem niezależnego „NaGłosu”. Propozycja pracy w „Tygodniku Powszechnym” sprawiła, że Jerzy Pilch przerwał studia doktoranckie. Szybko stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych autorów tego pisma. Do 1999 roku był członkiem zespołu redakcyjnego „Tygodnika Powszechnego”. Później publikował krótko felietony na łamach „Hustlera”, po czym, kolejno: w „Polityce” (1999–2006), „Dzienniku” (2006–09) i „Przekroju” (2010–11). W lipcu 2012 ponownie został felietonistą „Tygodnika Powszechnego”.

W 1989 roku Jerzy Pilch otrzymał Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za tom „Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej”. W maju 1998 roku jego proza „Tysiąc spokojnych miast” została uhonorowana tytułem Krakowska Książka Miesiąca. Siedmiokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike, otrzymał ją w 2001 roku za powieść „Pod Mocnym Aniołem”. Do jego ważniejszych książek należą również: „Spis cudzołożnic. Proza podróżna”, „Rozpacz z powodu utraty furmanki”, „Bezpowrotnie utracona leworęczność”, „Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym”, „Miasto utrapienia”, „Moje pierwsze samobójstwo”, „Marsz Polonia”.

Sukces powieści Jerzego Pilcha w USA

„Tysiąc spokojnych miast” Jerzego Pilcha jedną z najlepszych powieści 2010 roku w USA. Wyboru dokonał prestiżowy, branżowy magazyn „Kirkus Reviews”.

zobacz więcej

W 1994 roku powieść „Spis cudzołożnic. Proza podróżna” została przeniesiona na duży ekran. Reżyserem, autorem scenariusza i odtwórcą głównej roli w filmie „Spis cudzołożnic” (1994) był Jerzy Stuhr. Pilch był współtwórcą dialogów do adaptacji, pojawił się również na ekranie w epizodycznej roli mężczyzny, którego główny bohater spotyka w barze vis–à–vis na Rynku Głównym w Krakowie.

Napisał również scenariusze do dwóch filmów z cyklu „Święta polskie”: „Żółtego szalika” (2000; nagrodzonego między innymi na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni) oraz „Miłości w przejściu podziemnym” (2006). W filmie Witolda Adamka „Wtorek” (2001) wystąpił jako aktor – zagrał zgorzkniałego inteligenta, który przeobraził się w producenta krasnali ogrodowych. Jest też bohaterem dokumentu „Jerzy Pilch. Wyznania człowieka piszącego po polsku” (1991).

Sztuki Pilcha jak i adaptacje prozy doczekały się przeniesień na sceny, były też adaptowane dla potrzeb Teatru Telewizji („Monolog z lisiej jamy”, 1998 i „Narty Ojca Świętego”, 2006). Ponadto na podstawie powieści Pilcha „Inne rozkosze” powstało widowisko telewizyjne pod tym samym tytułem (1998) w reżyserii Rudolfa Zioły.

Autor książki „Pod Mocnym Aniołem” – podobnie jak główny bohater powieści, przeniesionej na ekran przez Wojciecha Smarzowskiego – publicznie przyznał się do alkoholizmu. Jerzy Pilch ujawnił, że wypił w życiu „cysternę spirytusu”, czym zapracował sobie na tytuł „pierwszego alkoholika III RP”. Książka jest na poły autobiograficznym zapisem zmagań z nałogiem – nieustannych pijaństw i trzeźwień, prób wyjścia z nałogu i powrotów na oddział deliryków.

Abstynencję wymusiła na nim w końcu choroba Parkinsona. Życie z nieuleczalnym schorzeniem to tematy poruszane w latach 2012–13 w „Drugim dzienniku”, publikowanym na bieżąco w „Tygodniku Powszechnym”. Począwszy od lata 2013 rubryka ta zmieniła nieco charakter i ukazywała się pod nazwą „Drugi dziennik, czyli autobiografia w sensie ścisłym”.

W 2015 roku ukazała się powieść „Zuza albo czas oddalenia”: zapis szaleńczej miłości sześćdziesięciolatka do pięknej, młodej dziewczyny; dwa lata później – „Portret młodej wenecjanki”, powieść ocierająca się o esej z historii sztuki, a w 2018 roku – powieść „Żywego ducha”. W 2019 roku ukazał się ”Trzeci dziennik” i opowiadania „Żółte światło”.

Jeszcze w kwietniu 2020 roku ukazał się kolejny zbiór felietonów Pilcha, „60 felietonów najjadowitszych”. W jego skład weszły utwory publikowane wcześniej w zbiorach: „Rozpacz z powodu utraty furmanki”, „Tezy o głupocie, piciu i umieraniu”, „Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym” oraz „Pociąg do życia wiecznego”.

źródło:
Zobacz więcej