RAPORT

Imigranci na granicy z Białorusią

Świetnie przygotowane powstanie. 101 lat temu Wielkopolska ruszyła w bój o wolność

Prezydent Andrzej Duda przyznał pośmiertnie Order Orła Białego dowódcom postania wielkopolskiego (fot. arch.PAP/CAF-reprodukcja)
Prezydent Andrzej Duda przyznał pośmiertnie Order Orła Białego dowódcom postania wielkopolskiego (fot. arch.PAP/CAF-reprodukcja)

27 grudnia 2019 r. mija 101. rocznica wybuchu powstania wielkopolskiego. Był to zwycięski zryw niepodległościowy Polaków, który doprowadził do wyzwolenia spod władzy niemieckiej niemal całej Wielkopolski.

Pociąg z Paderewskim, jak w 1918 roku, zatrzymał się w Poznaniu

Tłumy poznaniaków uczestniczyły w czwartek w inscenizacji przyjazdu Ignacego Jana Paderewskiego. Podobnie jak 101 lat temu polityk i kompozytor...

zobacz więcej

Powstanie, choć wybuchło spontanicznie, było poprzedzone długotrwałymi przygotowaniami, w ostatnim etapie częściowo legalnymi. Po wybuchu rewolucji w Niemczech w Prowincji Poznańskiej powołano Straż Obywatelską (przemianowaną wkrótce na Straż Ludową), która miała działać pod auspicjami Prezydium Policji.

Wkrótce większość członków Straży stanowiły osoby wywodzące się przede wszystkim ze struktur polskiego Sokoła, organizacji działającej w zaborze pruskim od 35 lat i posiadającej odpowiednie zaplecze kadrowe.

Członkowie Sokoła w miarę rozwoju działalności organizacji obejmowali nawet mandaty w Sejmie Pruskim (Landtagu).

Jesienią 1918 r. prowadząc oficjalnie działania porządkowe i policyjne Straż Ludowa przygotowywała się do walki i do przejęcia władzy w wolnej Wielkopolsce.

Zbrojne wystąpienie planowano na początek stycznia 1919 r., ale niemieckie prowokacje doprowadziły do wcześniejszego wybuchu.

Sto lat po zakończeniu powstania wielkopolskiego lista jego uczestników trafiła do Internetu

Sto lat temu, 16 lutego 1919 roku, zakończyło się Powstanie Wielkopolskie – zwycięski zryw niepodległościowy Polaków, który doprowadził do...

zobacz więcej

26 grudnia do Poznania przybył, mimo czynionych mu przez Prusaków trudności, Ignacy Jan Paderewski. Oficjalnie udawał się do Warszawy, ale po zejściu w Gdańsku z brytyjskiego okrętu oświadczył, że do stolicy Polski, owszem, wybiera się, ale przez Poznań.

Przyjazd kompozytora i działacza narodowego do stolicy Wielkopolski stał się okazją do wielkiej patriotycznej demonstracji, co spotkało się z ostrą reakcją Niemców.

Nazajutrz zorganizowali oni własną manifestację, która jednak nie miała spokojnego przebiegu. Prusacy wtargnęli do siedziby polskiej Naczelnej Rady Ludowej. Z niemieckiej strony padły pierwsze strzały. Przygotowani do walki Polacy (sam przyjazd Paderewskiego ochraniały 2 tys. członków Straży Ludowej) odpowiedzieli ogniem. Były godziny popołudniowe 27 grudnia 1918 r.

Wybuch walk w terminie wcześniejszym niż planowano nie spowodował chaosu, mimo, że na wieść o zrywie w Poznaniu w bój, na własną rękę, ruszali mieszkańcy kolejnych miast i wsi – również wcześniej przygotowani.

28 grudnia dowódcą powstania został major, późniejszy generał Stanisław Taczak a 15 stycznia 1919 r. zastąpił go generał Józef Dowbor-Muśnicki.

Nietypowa rekonstrukcja Powstania Wielkopolskiego: pokazali doświadczenia ludności cywilnej

zobacz więcej

Działania powstańcze ogarnęły teren liczący około 25 tys. km kw., na którym żyło prawie 2 mln ludności. W szczytowym momencie walk armia powstańcza liczyła 72 tys. dobrze wyposażonych żołnierzy.

Zryw narodowo-wyzwoleńczy sprzed ponad stu lat przyniósł Wielkopolsce niepodległość, a dzięki sukcesowi powstańcy wnieśli wielki wkład w tworzenie odrodzonej ojczyzny.

Uchwałą Sejmu i Senatu RP, rok 2018 był Rokiem Pamięci Powstania Wielkopolskiego.

19 grudnia 2018 r. prezydent Andrzej Duda przyznał pośmiertnie Order Orła Białego dowódcom postania wielkopolskiego, generałom: Stanisławowi Taczakowi i Józefowi Dowbor-Muśnickiemu.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej