Atlas anatomiczny nazisty. Lekarze nadal korzystają z tego „arcydzieła”

Atlas stworzono na podstawie sekcji zwłok skazańców (fot. Shutterstock/Nicku)

Niektórzy chirurdzy np. w USA nadal korzystają ze słynnego atlasu anatomicznego austriackiego nazisty Eduarda Pernkopfa. Atlas uznawany jest za arcydzieło w przedstawieniu anatomii człowieka – informuje „BBC News”. Czy mimo fatalnej przeszłości lekarze powinni z niego korzystać dla dobra pacjentów?

Potrzeba by 50 mln lat, żeby przywrócić bioróżnorodność ptaków

Potrzeba co najmniej 50 milionów lat ewolucji, by Nowa Zelandia odzyskała swe utracone od czasu kolonizacji wyspy unikalne gatunki ptaków –...

zobacz więcej

Atlas Eduarda Pernkopfa sporządzono na podstawie sekcji zwłok skazanych na śmierć więźniów politycznych. Część chirurgów, takich jak dr Susan Mackinnon z Washington University w St. Louis uważa, że przynajmniej w niektórych zabiegach zawiera on tak wiele ważnych szczegółów anatomicznych, że jest bardzo przydatny. Czy jednak używanie go można tym usprawiedliwiać?

Dr Mackinnon nie ukrywa, że czasami sięga po atlas Pernkopfa, np. w operacjach dłoni. Są w nim dokładnie zilustrowane nerwy, ścięgna, mięśnie, kości i wiele narządów. Jej zdaniem, mimo postępu w anatomii, atlas pochodzący jeszcze z pierwszej połowy XX w., wciąż jest przydatny. Od lat 90. minionego stulecia nie jest już wydawany, nadal jednak krążą wśród lekarzy wydania archiwalne, a ich cena sięga kilku tysięcy dolarów za jeden egzemplarz.

Pierwsze wydanie atlasu „Topographische Anatomie des Menschen” ukazało się w 1937 r., na okładce opatrzone było swastyką i symbolem SS. Prof. Eduard Pernkopf, wyjątkowo gorliwy nazista – jak mówili o nim jego koledzy – wykorzystał do prac nad atlasem ciała skazańców, najczęściej politycznych. Po dojściu do władzy Adolfa Hitlera zwłoki wielu skazańców politycznych kierowano do instytutów badawczych, w Niemczech i Austrii, w tym do Uniwersytetu Wiedeńskiego, w którym pracował Pernkopf.

W jego atlasie zawarto ponad 800 ilustracji anatomicznych sporządzonych z nadzwyczajną starannością przez Ericha Lepiera i Karla Endtressera. W ocenie dr Sabine Hildebrandt z Harvard Medical School, przynajmniej połowa z nich została opracowana na podstawie sekcji zwłok skazanych na śmierć więźniów politycznych oraz homoseksualistów, Cyganów i Żydów.

Warszawscy naukowcy wyprodukowali innowacyjny suszony miód

Naukowcy ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie wyprodukowali suszony miód, który zawiera aż 80 proc. miodu naturalnego. Innowacyjny...

zobacz więcej

Kolejne wydania tego dzieła ukazywały się jeszcze wielokrotnie po II wojnie światowej, w wielu językach, w tym głównie w języku angielskim, czego przykładem jest „Atlas of Topographical and Applied Human Anatomy”. Atlas opublikowany w Wielkiej Brytanii w 1964 r. nadal zawierał skopiowane z oryginalnego wydania symbole nazistowskie.

Zakaz publikacji

Dopiero na początku lat 90. XX w. na uczelniach zaczęto zwracać uwagę, jakie było pochodzenie zwłok wykorzystanych do opracowania anatomicznych ilustracji. W 1994 r. zaprzestano publikacji Atlasu Pernkopfa. Brytyjskie stowarzyszenie chirurgów Royal College of Surgeons zapewnia, że nie jest on używany w Wielkiej Brytanii, dostępne są jedynie wydania archiwalne. Wciąż trwają jednak dyskusje, czy powinien być on w ogóle używany.

Rabin Joseph Polak, autor książki „After the Holocaust the Bells Still Ring” oraz prof. Michael Grodin, bioetyk z Boston University, twierdzą, że atlas Pernkopfa może być oficjalnie używany przez lekarzy, ale musi być pełna świadomość tego, w jakich okolicznościach powstał.

Nie ma tym nic złego – uważa Joseph Polak – że tacy chirurdzy jak dr Susan Mackinnon korzystają z tego podręcznika dla dobra pacjentów. – Ona pytała mnie o to, a ja jej odpowiedziałem, że jeśli celem jest wyleczenie pacjenta i przywrócenie mu sprawności, nie ma wątpliwości, że po Atlas warto sięgnąć – przyznał w wypowiedzi dla „BBC”

Eduard Pernkopf po zakończeniu II wojny został aresztowany i trzy lata przetrzymywano go w obozie wojskowym, nigdy jednak nie został oskarżony za jakiekolwiek przestępstwo. Po opuszczeniu obozu powrócił na uniwersytet i nadal pracował nad kolejnymi wydaniami atlasu. Jego trzecie wydanie ukazało się w 1952 r. Pernkopf zmarł w 1955 r. wkrótce po ukazaniu się czwartego wydania.

źródło:
Zobacz więcej