„Zginęli, bo byli Polakami”. 74 lata temu NKWD rozpoczęło Obławę Augustowską

Celem operacji było rozbicie oddziałów antykomunistycznej partyzantki niepodległościowej (fot. PAP/Artur Reszko)

Oddziały sowieckie rozpoczęły 74 lata temu wielką akcję pacyfikacyjną na terenie Suwalszczyzny, która do historii przeszła jako Obława Augustowska. Celem operacji było rozbicie oddziałów antykomunistycznej partyzantki niepodległościowej na pograniczu polsko-litewskim – w Puszczy Augustowskiej i na terenach przyległych.

zobacz więcej

W rozpoczętej 12 lipca 1945 r. przez oddziały NKWD i Smiersz operacji na Suwalszczyźnie zginęło co najmniej 592 działaczy podziemia niepodległościowego. Od ponad 20 lat w Gibach podczas rocznicowych uroczystości wspomina się tamte wydarzenia i poległych Polaków.

Na początku lat 90. XX wieku na miejscu symbolizującym pochówek zaginionych postawiono 10-metrowy krzyż z napisem: „Zginęli, bo byli Polakami”. Na kamiennych tablicach wyryto nazwiska 592 osób. Na wzgórzu stoi też 460 dębowych krzyży. Ma ich być w sumie 592.

Białostocki oddział Instytutu Pamięci Narodowej od lat prowadzi śledztwo w sprawie obławy. Dotyczy ono zbrodni komunistycznej przeciwko ludzkości. Przyjęto w nim, że w lipcu 1945 r. w nieustalonym dotychczas miejscu zginęło około 600 osób, zatrzymanych w powiatach augustowskim, suwalskim i sokólskim. Zatrzymali je żołnierze sowieckiego Kontrwywiadu Wojskowego Smiersz III Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej przy współudziale funkcjonariuszy polskich organów Bezpieczeństwa Publicznego, MO oraz żołnierzy I Armii Wojska Polskiego.

Wciąż nie wiadomo, gdzie są groby ofiar. W ramach śledztwa IPN biegli z zakresu kartografii, którzy analizowali powojenne zdjęcia lotnicze, wskazali ponad 60 miejsc na Białorusi – większość w okolicach miejscowości Kalety – które mogą być jamami grobowymi. Białoruś odmówiła pomocy prawnej w tej sprawie. Prace sondażowe we wskazanych miejscach po stronie polskiej stronie granicy nie dały odpowiedzi w sprawie miejsc pochówku. Znaleziono pojedyncze szczątki ludzkie, ale nie wiadomo, czy mają związek z obławą.

źródło:
Zobacz więcej