RAPORT

Rosja gotowa do inwazji na Ukrainę

Najcenniejsze na świecie. Krzemionki wśród zabytków docenionych przez UNESCO

Kopalnie krzemienia pasiastego i neolityczne osady w Krzemionkach (woj. świętokrzyskie) zostały w sobotę wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Agenda ONZ doceniła też m.in. Pagan - dawną stolicę Birmy, słynne „różowe miasto” Dźajpur w Indiach, grupę grobowców z Osaki, górniczy region Rudaw i wodociąg z Augsburga.

Podziemny skarb, o którym będzie głośno #PolskaToWiecej

Pradawni górnicy z okolic Gór Świętokrzyskich drążyli podziemne korytarze, zanim jeszcze w Egipcie powstały pierwsze piramidy. Pozostawione przez...

zobacz więcej

Wpis Krzemionek na listę UNESCO jest „potwierdzeniem przez międzynarodowe gremium, które zajmuje się ochroną zabytków, wartości, którą dokładnie znamy od wielu lat” – ocenił kustosz w dziale archeologii Muzeum Archeologicznego i Rezerwatu „Krzemionki” Artur Jedynak.

W maju neolityczne kopalnie odwiedzili reporterzy portalu tvp.info. – Wpis na listę UNESCO jest niezwykle prestiżowy, tylko najcenniejsze zabytki na świecie mogą zostać na tę listę wpisane. Byłby potwierdzeniem, że jesteśmy rzeczywiście wyjątkowym zabytkiem w skali całego świata – mówiła wówczas Ewa Działowska, p.o. dyrektora muzeum.

„Różowe miasto” i wodociąg z Augsburga

Wraz z kompleksem neolitycznych kopalni krzemienia pasiastego w Polsce, w sobotę na swoją listę UNESCO wpisało też Pagan, dawną stolicę Birmy. To kompleks ponad 3,5 tys. buddyjskich świątyni i klasztorów, wznoszonych od XI do XIII wieku. Kolejny wpis to Dźajpur, słynąca z różowych domów stolica Radźastanu w Indiach. Doceniono też m.in. grupę grobowców z Osaki w zachodniej Japonii z IV-V wieku.

W Europie status światowego dziedzictwa otrzymały Rudawy – tamtejszy rejon górniczy na granicy niemiecko-czeskiej uznano za unikatowy górski krajobraz kulturowy. Kopalnie srebra były tam czynne od XII wieku. Również w sobotę na listę został wpisany średniowieczny system zarządzania wodą w Augsburgu. Bawarskie miasto szczyci się średniowiecznym wodociągiem z 1548 roku.

Nominacje do listy światowego dziedzictwa – a jest ich łącznie 35 – komisja UNESCO obradująca w Baku będzie zatwierdzać do poniedziałku.

Prehistoryczny kompleks górniczy w Świętokrzyskiem na liście UNESCO. Unikat w skali świata

Prehistoryczny krajobraz przemysłowy: osiedla górnicze, jamy i szyby górnicze, chodniki kopalniane, komory wsparte na filarach oraz sieć 4 tys....

zobacz więcej

Pradziejowe kopalnie i osady

Krzemionki pod Ostrowcem Świętokrzyskim (nazywane także Krzemionkami Opatowskimi) to region prehistorycznych kopalń krzemienia pasiastego oraz związanych z nimi pradziejowych osad. Poza Krzemionkami są to kopalnie „Borownia” i „Korycizna” oraz neolityczna osada na wzgórzu „Gawroniec”. Obszar ten, pod nazwą „Krzemionkowski region pradziejowego górnictwa krzemienia pasiastego”, Polska zgłosiła do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO na początku 2018 r.

Prehistoryczny region górniczy jest położony na północno-wschodnim skraju Gór Świętokrzyskich, w powiatach ostrowieckim i opatowskim, na terenie gmin: Bodzechów, Ćmielów i Ożarów. Obszar ten o powierzchni 349,2 ha złożony jest z czterech części: głównego pola górniczego w Krzemionkach, dwóch mniejszych pól górniczych „Borownia” i „Korycizna” położonych w tej samej strukturze geologicznej oraz stałej osady górników prehistorycznych w Gawrońcu – jej mieszkańcy dokonywali obróbki otrzymywanego z kopalni materiału, który następnie służył wymianie handlowej.

W połowie czerwca włodarze trzech gmin, na których terenie znajdują się unikatowe ślady pradziejowego górnictwa, podpisali list intencyjny w sprawie utworzenia tu parku kulturowego. Utworzenie parku kulturowego – który jest jedną z form ochrony zabytków – ma być krokiem na rzecz ochrony wartości kulturowych i przyrodniczych tego terenu.

Najcenniejszy w Polsce obiekt archeologiczny

Wicedyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa Mariusz Czuba w lutym podczas spotkania w Krzemionkach podkreślił, że jest to „absolutnie najważniejszy obiekt archeologiczny w Polsce, jeden z najważniejszych na świecie”. – O tym mówiono od wielu lat, od momentu odkrycia (...) Okazało się, że w centrum Polski znajduje się coś, co możemy określić pierwszym w dziejach ludzkości zagłębiem przemysłowym. Wydobywając kamień, obrabiając go i transportując na daleką odległość, żyjące tu społeczności stworzyły coś na wzór cywilizacji przemysłowej – dodał Czuba, zaznaczając, że w środowisku archeologów Krzemionki już dawno były uważane za zabytek o światowym znaczeniu.

Kopalnie krzemienia pasiastego w Krzemionkach odkrył w 1922 r. urodzony w Ostrowcu geolog prof. Jan Samsonowicz. Szybko uznano je za zabytek. Od 1994 r. stanowią pomnik historii, a od 1995 r. także rezerwat przyrodniczy.

Podostrowieckie prehistoryczne kopalnie krzemienia pasiastego pochodzą z młodszej epoki kamienia i wczesnej epoki brązu (funkcjonowały pomiędzy IV a II tysiącleciem p.n.e). W Krzemionkach zlokalizowano ok. 4 tys. szybów połączonych siecią chodników; szyby mają do 9 metrów głębokości. W kopalniach ze skał wapiennych wydobywano krzemień, który służył do wytwarzania narzędzi.

Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne Aplikacja mobilna TVP INFO na urządzenia mobilne
źródło:
Zobacz więcej