Pergamin z 78 pieczęciami. Akt Unii Lubelskiej w Warszawie

Akt pokazany w Warszawie opatrzyli swoimi pieczęciami posłowie litewscy (fot. PAP/Jakub Kamiński)

W Pałacu Raczyńskich w Warszawie, siedzibie Archiwum Akt Dawnych, można oglądać oryginał Aktu Unii Lubelskiej. Ekspozycja będzie otwarta od 3 do 6 lipca oraz od 8 do 12 lipca. Unia, jak przypomniał premier Mateusz Morawiecki, była „kompromisem politycznym dalece wyprzedzającym swoja epokę, zawartym poprzez negocjacje i argumentację, ewenementem na skalę europejską”.

„Unia Lubelska nigdy się nie zakończyła. Ona była i wciąż jest. Miała początek, ale ma kontynuację”

Unia Lubelska nigdy się nie zakończyła. Ona była i wciąż jest. Miała początek, ale ma kontynuację – powiedział w programie „Gość Wiadomości”...

zobacz więcej

Dokument, który znajduje się w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, to „oryginalny dokument pergaminowy, potwierdzony 78 pieczęciami senatorów i posłów Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli litewski egzemplarz przeznaczony dla stanów koronnych” – podało Archiwum.

Egzemplarz polski, pod którym podpisali się posłowie reprezentujący Koronę Polską i przeznaczony dla strony litewskiej, nie przetrwał do naszych czasów. Wystawa, w ramach której można oglądać akt oraz „dokumenty stanowiące kontekst powstania” Unii, potrwa od 3 do 6 lipca oraz od 8 do 12 lipca.

Premier Mateusz Morawiecki w liście odczytanym przez sekretarza stanu w KPRM Pawła Szrota zaznaczył, że „w momencie powstawania Unii Lubelskiej był to kompromis polityczny dalece wyprzedzający swoja epokę, kompromis zawarty poprzez negocjacje i argumentację, ewenement na skalę europejską”.

W ocenie premiera „zawarcie Unii Lubelskiej miało i ma istotne znaczenia dla naszej ojczyzny i Europy. To wspaniałe, dalekowzroczne i ambitne porozumienie przez wiele wieków kształtowało historię i tożsamość tej części kontynentu”.

„Zastosowane w praktyce nowatorskie rozwiązania przyczyniły się do wzmocnienia postaw obywatelskich, republikańskich oraz demokratycznych na całym obszarze Rzeczpospolitej Obojga Narodów, a w kolejnych latach stały się inspiracją do tworzenia nowego modelu cywilizacyjnego w krajach Europy Środkowej. Dziś jesteśmy spadkobiercami tej ważnej myśli politycznej” - napisał Mateusz Morawiecki.
Oryginał Aktu Unii Lubelskiej pokazano w siedzibie Archiwum Akt Dawnych (fot. PAP/Jakub Kamiński)

Prezydent: Unia Lubelska jest świadectwem głębokiej mądrości politycznej

Z dumą wspominamy wielkie dzieło naszych przodków, będące świadectwem głębokiej mądrości politycznej – napisał prezydent Andrzej Duda w liście do...

zobacz więcej

Marszałek Sejmu Marek Kuchciński w liście odczytanym przez wicemarszałek Sejmu Małgorzatę Gosiewską, podkreślił, że „ten bezcenny dokument jest dowodem zawarcia unii politycznej narodów i państw”.

„Scalone ze sobą dwa organizmy państwowe dały początek narodzinom nowego systemu parlamentarnego, utworzyły wieloetniczną wspólnotę, zbudowaną na wartościach republikańskich” – ocenił Kuchniński.

Marszałek Senatu Stanisław Karczewski w liście do uczestników uroczystości napisał, że „Unia Lubelska zawarta przed 450 laty była wydarzeniem rozstrzygającym o losach Białorusi, Litwy, Łotwy, Polski i Ukrainy w następnych 226 latach istnienia wspólnego, wówczas utworzonego państwa zwanego Rzeczpospolitą Obojga Narodów”.

W ocenie marszałka „istotą dziedzictwa Unii Lubelskiej jest wolność”. „Rzeczpospolita była bowiem największą w ówczesnym świecie wspólnotą polityczną ludzi wolnych. Tworzył ją ponadetniczny, polityczny naród szlachecki łączący w sobie wszystkie jej etnosy i wszystkie wyznania” - dodał Karczewski.

Kuchciński: Unia Lubelska określiła porządek polityczny i ład społeczny w Europie Środkowej

Unia Lubelska była epokowym wydarzeniem – na wiele lat określiła porządek polityczny i ład społeczny w Europie Środkowej; w projekcie tym można...

zobacz więcej

Wiceminister kultury Magdalena Gawin przypomniała, że „dokument Unii Lubelskiej trafił na listę światową dziedzictwa UNESCO Pamięć Świata. Stronami wnioskującymi były Polska, Litwa, Łotwa, Białoruś i Ukraina”. W jej ocenie „odsyła nas to do bardzo ważnej tradycji”.

– Kiedy popatrzymy na historię Unii Lubelskiej i Rzeczpospolitej Obojga Narodów to takie pojęcia jak wolność, republikanizm, równość, tolerancja religijna: one wszystkie wiążą się z tym ponadetnicznym i ponadnarodowym, politycznym państwem. Te wartości są ważne do dnia dzisiejszego. Są aktualne – mówiła.

„Ideą założycielską (Unii) stała się jedność w wielości” - zaznaczył prezydent Andrzej Duda w liście odczytanym przez Grażynę Ignaczak-Bandych z Kancelarii Prezydenta RP. „Uformowane w ten sposób wielonarodowe państwo miało status środkowoeuropejskiej potęgi opartej na zasadach wolności, parlamentaryzmu i demokracji” – podkreślił prezydent.

„Jest niezaprzeczalnym faktem, że dorobek i tradycja Unii Lubelskiej wywarły silny, pozytywny wpływ na kształtowanie się tożsamości środkowoeuropejskiej, na ugruntowanie zasad wolności, na umocnienie poczucia dumy z kroczenia własną, oryginalną drogą” – napisał Andrzej Duda.

Litwa zmienia stosunek do Unii Lubelskiej. Efekt rosnącej rosyjskiej agresji

Zagrożenie ze strony Rosji zmienia stosunek Litwy do Unii Lubelskiej – wskazuje litewska agencja BNS. Nasi wschodni sąsiedzi obchodzą w tym roku...

zobacz więcej

W uroczystej inauguracji ekspozycji wzięli udział również ambasador Litwy Eduardas Borisovas, ambasador Białorusi Władimir Czuszew, ambasador Łotwy Edgars Bondars oraz ambasador Ukrainy Andrij Deszczycia.

Akt unii Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego został podpisany 1 lipca 1569 r. na sejmie walnym w Lublinie. Powołana w tej sposób Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się jednym z najpotężniejszych organizmów politycznych ówczesnej Europy.

Unia przewidywała, że państwo to będzie mieć jednego władcę wybieranego wspólnie w wolnej elekcji i wspólny Sejm. Ponadto oba kraje zobowiązały się do wspólnej polityki obronnej i zagranicznej, wspólna też była waluta.

Zachowano odrębne języki urzędowe, skarb i sądownictwo. Oba kraje miały też odrębne wojsko, urzędy centralne oraz tytuły i dostojeństwa, choć z takim samym zakresem kompetencji.

Unia przetrwała do końca XVIII w., do uchwalenia przez Sejm Wielki Konstytucji 3 Maja i Zaręczenia Wzajemnego Obojga Narodów, które wprowadzały jeszcze ściślejszą integrację państwa.

źródło:

Zobacz więcej