Za wolność naszą i waszą. Muzealnicy składają na nowo pociętą „Panoramę Siedmiogrodzką” Styki

Muzeum kolekcjonuje fragmenty „Panoramy Siedmiogrodzkiej” namalowanej pod kierownictwem Jana Styki w 1897 roku (fot. Fb/biuro-wystaw-artystycznych-w-tarnowie)

Muzeum w Tarnowie, które kolekcjonuje fragmenty „Panoramy Siedmiogrodzkiej” namalowanej pod kierownictwem Jana Styki w 1897 roku, pozyskało kolejny. Obraz pokazano w Galerii Miejskiej BWA. Dotąd udało się zidentyfikować 39 płócien z około – jak się szacuje – stu. Ich łączna powierzchnia nie przekracza 1/3 całego dzieła przedstawiającego zdobycie Sybinu przez powstańców węgierskich pod dowództwem generała Józefa Bema w marcu 1849 roku, podczas powstania węgierskiego przeciw Austriakom.

„Byliśmy z Węgrami razem walcząc o wolność i chcemy razem walczyć o lepszą przyszłość”

zobacz więcej

Tarnowskie muzeum od 1977 r. zbiera części dzieła rozsiane po świecie. Posiada ich już 20, z czego 19 jest jego własnością. Ostatni fragment zatytułowany „Szarża”, przedstawiający rozbicie rosyjskiej artylerii przez huzarów, kupiono w ubiegłym roku.

Jak mówi dyrektor placówki Andrzej Szpunar, 21. fragment przedstawia tabor zaprzężony w woły i został pozyskany w pięcioletni depozyt z Muzeum na Zamku Królewskim w Łęczycy. W zamian tarnowska placówka wysłała tam XV-wieczny miecz znaleziony w korycie Dunajca.

– Tak się szczęśliwie złożyło, że zamek, w którym znajduje się muzeum w Łęczycy, będzie poddawany pracom renowacyjnym, więc jego dyrekcja zgodziła się, żeby wysłać obraz do Tarnowa i zostawić go tam w długoletni depozyt – na początek umówiliśmy się na pięć lat – mówi o pozyskanym fragmencie Andrzej Szpunar.

Według dyrektora obraz ma wyjątkową historię, bo przedstawiony na nim mężczyzna, który prowadzi zaprzęg, był uczestnikiem wydarzeń, które zostały przedstawione na „Panoramie”. – Malarze, przygotowując się do malowania dzieła odwiedzili go i wypytywali o przebieg bitwy o Sybin. W zamian za to obiecali mu, że uwiecznią go na obrazie, i tak się też stało – opowiada dyrektor.

„Panorama Siedmiogrodzka” przedstawiała zwycięską bitwę o Sybin z 1849 roku. Oddziałami węgierskimi dowodził wtedy gen. Józef Bem. Dzieło namalowali polscy i zagraniczni artyści pod kierownictwem Jana Styki w 1897 r. Panoramę zamówili Węgrzy z okazji 50. rocznicy Wiosny Ludów. Malowano ją w budynku Rotundy we Lwowie, w którym powstawała wcześniej „Panorama Racławicka”. Jej wymiary były takie same jak „Panoramy Racławickiej”: 120 m obwodu i 15 m wysokości.

Po raz pierwszy dzieło zostało pokazane w rotundzie na terenie budapeszteńskiego Parku Varosliget, w marcu 1898 r., w 50. rocznicę wybuchu węgierskiego powstania przeciwko Austriakom. Towarzystwo akcyjne założone po to, żeby sfinansować koszty przeliczyło się jednak. Zysk z publicznych prezentacji nie wystarczył. Dlatego Jan Styka, nie widząc szans na wyegzekwowanie od zleceniodawców umówionej sumy, zwinął obraz w walec i w 1900 r. wywiózł na ziemie polskie. W 1907 r. „Panorama” została po raz ostatni pokazana publiczności w Warszawie, w rotundzie przy ul. Karowej.

Ostatecznie Styka postanowił pociąć płótno; jego fragmenty oprawiono w ramy i sprzedano. Nie wiadomo dokładnie, ile obrazów powstało w ten sposób. Ostatnie badania tarnowskich muzealników mówią o 100-110 pracach. Wszystkie były sygnowane; zwykle podpis Jana Styki znajduje się w prawym dolnym rogu płótna.

Do dzisiaj udało się zidentyfikować 39 obrazów, które są lub były pozostałością po Panoramie, a ich łączna powierzchnia nie przekracza 1/3 całego dzieła.

Przedstawiciele placówki oceniają, że w najbliższych latach mogą się pojawić do sprzedania trzy fragmenty, które są w rękach prywatnych. – Jesteśmy umówieni z ich właścicielami, że jeżeli kiedyś zdecydują się sprzedać, to w pierwszej kolejności zwrócą się do naszego muzeum – zaznaczył dyrektor tarnowskiej placówki.

źródło:

Zobacz więcej