Niemiecki ekspert: Prawo unijne nie zawsze priorytetowe wobec prawa narodowego

– W rzeczywistości prawo unijne nie zawsze ma charakter priorytetowy w stosunku do prawa narodowego - ocenił prof. Markus C. Kerber, który wygłosił w Trybunale Konstytucyjnym RP gościnny wykład na temat ochrony narodowej suwerenności wobec aktów prawnych UE. Opowiedział, jak do tego zagadnienia podchodzi niemiecki TK.

Julia Przyłębska uczestniczy w międzynarodowej konferencji sędziów konstytucyjnych

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska bierze udział w międzynarodowej konferencji sędziów konstytucyjnych „Forum Wileńskie”. W...

zobacz więcej

Markus C. Kerber, profesor finansów publicznych i ekonomii politycznej w Instytucie Ekonomii i Prawa Gospodarczego Uniwersytetu Technicznego w Berlinie, w ramach cyklu gościnnych wykładów miał wystąpienie w Trybunale Konstytucyjnym w Warszawie.

Mówił na temat ochrony narodowej suwerenności wobec aktów prawnych UE o charakterze ultra vires (dosłownie „ponad siły” – chodzi o działania poza zakresem kompetencji) w świetle orzecznictwa Federalnego Trybunału Konstytucyjnego.

Kerber skupił się na materii prawnej. Zwrócił przy tym uwagę na pojęcia suwerenności i integracji europejskiej.

– Musimy zwrócić uwagę, jaka jest współzależność między tymi dwiema sprawami, jednakże nie możemy tego dokonać ani przez wyznaczenie granic dla suwerenności narodowej, ani też poprzez utrzymanie integracji europejskiej bez poszanowania narodowej suwerenności – podkreślił.

Zaznaczył też, że traktaty UE „wyraźnie deklarują narodowy porządek konstytucyjny jako podmiot zasługujący nie tylko na ochronę, ale poszanowanie przez Komisję Europejską”.

Kreber wyjaśniał, w jaki sposób suwerenność narodowa jest chroniona przez niemiecki Trybunał Konstytucyjny. Wyróżnił przy tym dwa okresy, których cezurą był Traktat z Maastricht z 1992 r. Jak wskazał, niemiecki TK stwierdził, że orzeczenia sądu konstytucyjnego będą głównie zgodne z prawem i UE, i niemieckim.

Rzecznik TSUE: Przepisy ws. sędziów Sądu Najwyższego sprzeczne z prawem UE

Przepisy polskiego prawa ws. obniżenia wieku przejścia w stan spoczynku sędziów Sądu Najwyższego są sprzeczne z prawem Unii – taką opinię wydał...

zobacz więcej

Profesor przywołał m. in. orzeczenie Solange I, które miało być wyraźnym sygnałem dla Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości narzucającego - jak mówił – „absolutny priorytet dla prawa unijnego”.

– W rzeczywistości prawo unijne nie zawsze ma charakter priorytetowy w stosunku do prawa narodowego. Możemy tutaj stwierdzić, że nie ma wyczerpującego katalogu takich praw i wolności, które mogłyby być naruszone przez przekazanie uprawnień na rzecz UE – powiedział Kreber.

Według niego niemiecki TK otworzył drzwi do „lepszej absorpcji prawa unijnego w Niemczech”, a jednocześnie zapewnił lepszą ochronę europejskiej wolności. – Wtedy widzimy, że prawo unijne ma charakter priorytetu aplikacyjnego w prawodawstwach poszczególnych krajów – dodał.

Zaznaczył, że niemiecki trybunał „ciągle musi sobie radzić” z konfliktami wynikającymi z rozbieżnościami między prawem unijnym a niemieckim. - Tutaj orzeczenie Solange może stanowić dla nas punkt odniesienia - powiedział.

Luksemburg: W TSUE trwa rozprawa ws. pytań prejudycjalnych SN

Rozprawa ws. pytań prejudycjalnych Sądu Najwyższego, dotyczących m.in. niezależności KRS, trwa w TSUE w Luksemburgu. Według polskich władz KRS jest...

zobacz więcej

Prof. Kerber zwrócił też uwagę, że po Maastricht niemiecki trybunał musiał się zmierzyć z nową sytuacją, jaką jest przekazywanie części kompetencji władzom europejskim. Jak zauważył, „przekazanie władzy, szczególnie w sferze polityki finansowej, władzom UE zostało zakwestionowane przez niemieckich obywateli”. Zyskali oni prawo tzw. subiektywnego weta, które pozwala kwestionować przekazywanie uprawnień krajowych instytucjom europejskim.

Niemiecki gość TK poruszył również sprawę traktatu lizbońskiego. W jego opinii był to punkt zwrotny i ważny krok w kierunku jeszcze większej jawnej kontroli działań ultra vires.

Niemiecki trybunał stwierdził, że rząd i Bundestag nie mogą tylko obserwować procesu integracji, ale – przeciwnie – są zobowiązane do wkroczenia i interweniowania, jeśli uprawnienia Unii Europejskiej wychodzą poza granice konstytucyjne (Integrationsverantwortung – odpowiedzialność za proces integracji).

Kerber podniósł też wątek zatrudniania niemieckich żołnierzy przez organizacje ponadnarodowe, głównie NATO, co w niektórych sytuacjach wpływa na ich niezależność.

„Timmermans kontynuuje kampanię przeciw Polsce”

Timmermans kontynuuje pozbawioną traktatowych podstaw kampanię przeciw Polsce – powiedział poseł do Parlamentu Europejskiego Marek Jurek (Prawica...

zobacz więcej

Jak przypomniał, Federalny Trybunał Konstytucyjny w wielu przypadkach musiał orzekać w sprawie skarg przeciwko naruszeniu suwerenności w szczególnie wrażliwej dziedzinie, jaką jest przekazanie zatrudnienia niemieckich żołnierzy pod dowództwo NATO dla dobra prowadzonej interwencji.

Trybunał w swoich orzeczeniach dotyczących wojska argumentował, że militarna suwerenność wyrażona w niemieckiej konstytucji wymaga zgody niemieckiego parlamentu przed jakąkolwiek interwencją, w której bierze udział niemieckie wojsko.

Taka zgoda – w ocenie FTK – jest potrzeba także wtedy, gdy obce wojsko ma przebywać na terytorium Niemiec. Profesor zwrócił uwagę, że niemiecki trybunał wprawdzie pozwala rządowi działać w sytuacji nadzwyczajnej, ale parlament jest zobowiązany później do udzielenia zgody na taką interwencję.

Kolejnym zagadnieniem, który omówił Kerber, były działania Europejskiego Banku Centralnego i Komisji Europejskiej polegające na faworyzowanie krajów, które dotknął tzw. kryzys grecki, a które polegało na przyznawaniu „kredytów stabilności” krajom borykającym się z problemami ekonomicznymi.

Prezes Przyłębska: Orzecznictwo TK zapewnia ochronę konstytucyjnych wolności obywateli

Trybunał Konstytucyjny działa prawidłowo i zapewnia swym orzecznictwem ochronę wolności i praw konstytucyjnych obywateli oraz właściwe...

zobacz więcej

Niemiecki trybunał orzekł, że zarówno kredyt dla Grecji, jak i utworzenie The European Financial Stability Facility (EFSF) jest zgodne z niemiecką konstytucją, ale pod pewnymi warunkami.

Wskazał, że musi się to odbywać w taki sposób, żeby ogólne ryzyko upadku nie doprowadziło do niewypłacalności Niemiec, a ich udział w ratowaniu krajów z problemami finansowymi ma być i pozostać ograniczony.

Profesor dr hab. Markus C. Kerber jest profesorem finansów publicznych i ekonomii politycznej w Instytucie Ekonomii i Prawa Gospodarczego Uniwersytetu Technicznego w Berlinie, a także wykładowcą IEP de Paris, Uniwersytetu Paris II Panthéon Assas oraz Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Jest twórcą koncepcji reformy europejskiej unii walutowej oraz doradcą ekonomicznym i adwokatem działającym między Berlinem, Paryżem, Brukselą i Londynem. To założyciel interdyscyplinarnego think tanku Europolis, którego celem jest stworzenie nowych podwalin europejskiego porządku gospodarczego. Jest także autorem licznych publikacji.

źródło:
Zobacz więcej