„Ratowali Żydów, nie licząc się z kosztami”. Archiwum Eissa w Belwederze

Kupiec Chaim Eiss zmarł nagle w 1943 r. Pozostawione przez niego dokumenty odnaleziono wiele lat po wojnie (fot. PAP/Radek Pietruszka)

– Cieszę się, że ludzie z całego świata będą mogli usłyszeć o tych Polakach, którzy byli do tej pory cichymi bohaterami tamtej walki o ludzkie życie – powiedział prezydent Andrzej Duda podczas uroczystości w Belwederze. Zaprezentowano tam archiwum Chaima Eissa dokumentujące działania polskiej dyplomacji w celu ratowania Żydów podczas II wojny światowej.

Polonia w USA chce upowszechnić wiedzę o polskich dyplomatach ratujących Żydów

O polskich dyplomatach fabrykujących w czasie okupacji latynoskie paszporty, by ratować Żydów od zagłady, opowiadał w Nowym Jorku ambasador RP w...

zobacz więcej

Prezydent podkreślił, że dla tzw. grupy berneńskiej, działającej z oddaniem mimo wielu przeszkód i niebezpieczeństw, ważna była każda godzina, każdy dzień, paszport i dokument.

- I to właśnie im przyświecało. Ratowali ludzi, nie licząc się z żadnymi kosztami, współdziałając ręka w rękę jako Polacy, czy to polskiego, czy żydowskiego pochodzenia, współobywatele, w poczuciu zwykłej, po prostu ludzkiej więzi w walce przeciwko bezprawiu, walce przeciwko okrucieństwu, przeciwko temu, z czym tak głęboko nie zgadzali się jako ludzie, obywatele i dyplomaci - zaznaczył Andrzej Duda.

Archiwum Eissa zawiera dokumenty przedstawiające akcję ratunkową prowadzoną w okresie II wojny światowej w Bernie przez ówczesnego polskiego ambasadora Aleksandra Ładosia i jego dyplomatów oraz współpracujące z nimi organizacje żydowskie. W jej ramach grupa berneńska wystawiła kilka tysięcy uzyskanych nielegalnie paszportów Ameryki Łacińskiej, ratując życie wielu setkom osób.

Należące do Chaima Izraela Eissa archiwa, który zmarł nagle w 1943 r., zostały odnalezione wiele lat po wojnie. Eiss był kupcem w Zurychu i jednym z liderów ortodoksyjnego ruchu Aguda Yisrael, pochodził z Ustrzyk. W ramach grupy berneńskiej zajmował się dostarczaniem polskim dyplomatom list beneficjentów i przemytem wyrobionych paszportów do Generalnego Gubernatorstwa.

W przekazanie archiwum Eissa w polskie ręce zaangażowane były Ambasada RP w Szwajcarii oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Polska odzyskała ten unikatowy zbiór dokumentów po trwających przeszło rok rozmowach. Archiwum trafi finalnie do Muzeum Auschwitz-Birkenau.

źródło:
Zobacz więcej