I wojna światowa a sprawa Polski. Mija 100. rocznica zakończenia konfliktu

W paryskiej konferencji pokojowej wzięło udział 27 zwycięskich państw koalicji antyniemieckiej, wśród których główną rolę grało pięć mocarstw - Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja, Włochy i Japonia (fot. Bettmann/Getty Images)

100 lat temu, 18 stycznia 1919 r. w Paryżu rozpoczęła się konferencja pokojowa kończąca I wojnę światową. Wzięły w niej udział tylko państwa zwycięskie. Polskę reprezentowali Ignacy Jan Paderewski, Roman Dmowski i Władysław Grabski. Najważniejszym dokumentem zatwierdzonym podczas obrad był traktat wersalski podpisany przez Niemcy i państwa ententy 28 czerwca 1919 r.

Wystawa „Odrodzenie Polskiej Służby Zagranicznej 1917-21”

Zdjęcia, dokumenty i mapy znalazły się na wystawie „Odrodzenie Polskiej Służby Zagranicznej 1917-21” otwartej na Zamku Królewskim w Warszawie....

zobacz więcej

W paryskiej konferencji pokojowej wzięło udział 27 zwycięskich państw koalicji antyniemieckiej, wśród których główną rolę grało pięć mocarstw – Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja, Włochy i Japonia. Państwa pokonane (Niemcy, Austro-Węgry, Bułgaria i Turcja) nie zostały zaproszone, przedłożono im jedynie postanowienia do podpisu.

Nie brał w niej udziału także Związek Sowiecki z uwagi na przejęcie władzy przez bolszewików i toczącą się wojnę domową. Stopniowo z obrad wycofali się nieusatysfakcjonowani z ich wyniku Włosi, a następnie Japończycy, których nie dotyczyły problemy europejskie.

Reprezentujący Polskę Ignacy Jan Paderewski został tuż przed rozpoczęciem obrad konferencji, 16 stycznia, powołany przez Józefa Piłsudskiego na urząd prezesa Rady Ministrów. Jako premier miał on nie tylko pełnić rolę mediatora pomiędzy zwolennikami Piłsudskiego i Dmowskiego, ale także dzięki licznym kontaktom międzynarodowym, nawiązanym podczas kariery muzycznej, wspierać rozwój odradzającego się państwa.

I wojna światowa a sprawa Polski

Polacy, mimo zaborów, rusyfikacji i germanizacji, w każdym konflikcie widzieli nadzieję na odzyskanie niepodległości. Po morderstwie arcyksięcia Franciszka Ferdynanda w Sarajewie, Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, a konflikt tych państw z czasem wciągnął inne.

Na początku wojny powstały polskie formacje zbrojne, w tym Legiony Piłsudskiego i utworzona głównie z ochotników Ameryki we Francji Armia Polska gen. Józefa Hallera podlegająca Komitetowi Narodowemu Polskiemu.

W wyniku traktatu wersalskiego Polska odzyskała większość ziem utraconych na rzecz Prus w I i II rozbiorze: większą część Wielkopolski i Prus Zachodnich z dostępem do morza. W wyniku plebiscytu i trzech powstań śląskich do Rzeczpospolitej włączono również część Górnego Śląska z Katowicami i Chorzowem.



źródło:
Zobacz więcej