Na Ziemi wciąż ubywa prawdziwie dzikich obszarów

Stada zwierząt przy wodopoju w Namibii (fot. Hoberman/UIG via Getty Images)

W stanie dzikim pozostaje jedynie 23 proc. powierzchni lądu i 13 proc. powierzchni oceanów na świecie, nie licząc Antarktydy. Obszary te mają kolosalne znaczenie w kontekście przeciwdziałania zmianom klimatu i innym skutkom działalności człowieka.

Ruiny miasta Majów odkryte w Gwatemali. Dziesiątki tysięcy obiektów

W Gwatemali archeolodzy odnaleźli ruiny starożytnego miasta Majów. Dzięki technice laserowej udało się zlokalizować ponad 60 tysięcy obiektów,...

zobacz więcej

Międzynarodowa grupa naukowców kierowana przez badaczy z University of Queensland przedstawiła mapę lądowych i morskich obszarów, które wciąż można uznać za dzikie i nietknięte przez cywilizację. Pozostało ich niewiele.

– Wiek temu tylko 15 proc. powierzchni Ziemi było wykorzystywanych przez ludzi pod uprawy i do hodowli zwierząt – zwraca uwagę prof. James Watson, jeden z autorów opracowania przedstawionego na łamach „Nature”.

– Dzisiaj ponad 77 proc. lądów – wyłączając Antarktydę – i 87 proc. powierzchni oceanów zostało zmienionych wskutek działalności człowieka. Może trudno uwierzyć, ale między 1993 a 2009 rokiem dzikie obszary Ziemi o powierzchni większej niż Indie – szokujące 3,3 mln km kwadratowych – zostały utracone w związku z rozwojem zabudowy, rolnictwa, kopalń i do innych celów – dodaje.

W oceanach jest jeszcze gorzej. Jedyne rejony wolne od przemysłowych połowów, zanieczyszczenia i transportu morskiego występują praktycznie tylko w obszarach polarnych.

Tymczasem liczne badania wskazują na to, że nienaruszone przez człowieka obszary mają coraz większe znaczenie z perspektywy kontroli zmian klimatu i ograniczania innych skutków rozwoju.

Pochłaniają one np. potężne ilości dwutlenku węgla i stanowią schronienie dla ginących gatunków.

Ziemia gigantyczną cieplarnią? Naszej planecie grozi katastrofa

Spowodowany działalnością człowieka wzrost temperatur może wywołać kaskadę reakcji, które doprowadzą do jeszcze większego ocieplenia i w efekcie do...

zobacz więcej

Naukowcy zwracają uwagę, że zachowane dotychczas dzikie obszary Ziemi mają szansę na przetrwanie tylko wtedy, gdy ich znaczenie doceni społeczność międzynarodowa.

– Niektóre dzikie obszary są chronione przez międzynarodowe prawa, ale w większości państw tereny te nie są formalnie zdefiniowane, określone na mapie ani objęte ochroną – podkreśla inny autor pracy, dr James R. Allan.

– Nie ma niczego, co – jeśli chodzi o długoterminową opiekę nad tymi terenami – pozwoliłoby pociągać do odpowiedzialności państwa, przemysł, społeczeństwo czy lokalne społeczności – wyjaśnia badacz.

Okazuje się jednocześnie, że na terenie zaledwie 20 państw leży 94 proc. wszystkich lądowych i morskich dzikich terenów, nie licząc Antarktydy i wód międzynarodowych.

Pod tym względem przoduje pięć państw - Rosja, Kanada, Australia, USA i Brazylia.

Podstawowym działaniem, jakie według autorów pracy można wprowadzić, jest ustanowienie obszarów chronionych. To zmniejszyłoby wpływ przemysłu na cenne tereny lądowe i morskie.

Coraz mniej dzikich zwierząt. „To rezultat sposobu, w jaki chcemy żyć”

W ciągu ostatnich 40 lat o ponad połowę spadła populacja około 3 tys. gatunków ryb, ptaków, ssaków, płazów i gadów – ogłosił Światowy Fundusz na...

zobacz więcej

Kolejną ważną rzeczą jest też zapewnienie bezpieczeństwa lokalnym, rdzennym społecznościom. Ważne jest też stworzenie mechanizmów, które umożliwią udział prywatnego sektora w działaniach ochronnych. Inna kluczowa sprawa to odpowiednie zarządzanie połowami.

– Straciliśmy tak wiele, że musimy wykorzystać tę okazję do zabezpieczenia ostatnich dzikich terenów, zanim znikną na zawsze – podkreśla prof. Watson.

W niedalekiej przyszłości będą miały miejsce dwa ważne wydarzenia związane z ochroną naturalnego środowiska na Ziemi.

W dniach 17-29 listopada odbędzie się 14. spotkanie Conference of the Parties to the Convention on Biological Diversity, a w dniach 2-14 grudnia – konferencja w sprawie zmian klimatu (COP24) w Katowicach.

banner

źródło:

Zobacz więcej