Zmarła pisarka Zyta Oryszyn, sportretowana przez Stachurę w „Siekierezadzie”

Zytę Oryszyn uhonorowano m.in. Nagrodą Literacką Gdynia i Gryfią (fot. arch. PAP/Tomasz Gzell)

Nie żyje Zyta Oryszyn – pisarka, tłumaczka, działaczka opozycji antykomunistycznej. Za powieść „Ocalenie Atlantydy” była nominowana do Nagrody Nike, uhonorowano ją Nagrodą Literacką Gdynia i Gryfią. W latach 1962–1972 była żoną legendarnego pisarza i poety Edwarda Stachury. Przyjmuje się, że mąż sportretował ją w „Siekierezadzie”.

Buty Ikara. Biografia Edwarda Stachury

zobacz więcej

Zyta Oryszyn urodziła się w 1940 r. Ukończyła filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. W 1970 r. wydała swoją pierwszą powieść zatytułowaną „Najada”. Kolejne „Melodramat”, „Madam Frankensztajn”, „Czarna iluminacja”, „Historia choroby, historia żałoby” ukazywały się w latach: 1971, 1981, 1984, 1990.

W latach 1962-1972 Zyta Oryszyn była żoną Edwarda Stachury. Przyjmuje się, że stała się pierwowzorem postaci Gałązki Jabłoni, do której tęskni bohater „Siekierezady”.

Zyta Oryszyn współpracowała z Niezależną Oficyną Wydawniczą, w latach 80. działała w Komitecie Kultury Niezależnej, pisywała w czasopismach drugiego obiegu – „Wezwaniu”, „Kulturze Niezależnej”, „Tygodniku Wojennym”. Składała i zszywała książki wydawnictwa NOWa. Po 1989 r. współpracowała z „Tygodnikiem Solidarność” i „Rzeczpospolitą”.

Jej ostatnia powieść „Ocalenie Atlantydy” ukazała się w 2012 r. (Świat Książki). To historia przesiedleńców i ich dzieci, którzy po wojnie trafiają do poniemieckiego miasteczka na Dolnym Śląsku. Lekko groteskowa opowieść o sposobach na przeżycie, poprowadzona do stanu wojennego została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”. Otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia i Ogólnopolską Nagrodę Literacką dla Autorki „Gryfia”.

W 2011 r. Zyta Oryszyn odznaczona została Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pisarka zmarła w nocy 11 października w wieku 78 lat.

źródło:

Zobacz więcej